Unikal dialoq məkanı  

Bakı platforması beynəlxalq təhlükəsizlik arxitekturasına mühüm töhfə verəcək

Beynəlxalq münasibətlər sisteminin qeyri-müəyyənlik mərhələsini yaşadığı, ənənəvi təhlükəsizlik arxitekturasının zəiflədiyi bir dövrdə dünyada dialoq kanallarının açıq saxlanılması zərurətə çevrilib. Belə mürəkkəb tarixi şəraitdə Azərbaycan növbəti dəfə qlobal miqyaslı vacib təşəbbüslə çıxış edərək beynəlxalq təhlükəsizlik dialoqunun məkanına çevrilib. 

     Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin təşkilatçılığı ilə keçirilən “Qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında yeni çağırışlar və terrorçuluğa qarşı effektiv əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılması” mövzusundakı IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu öz miqyası və əhatə dairəsi ilə qlobal əhəmiyyətli hadisə kimi diqqəti cəlb edir.

Bakıda keçirilən bu beynəlxalq forum dünya ölkələrinin xüsusi xidmət və təhlükəsizlik orqanları üçün strateji əhəmiyyətli dialoq platformasıdır. Tədbirdə beynəlxalq təşkilatların, eləcə də 100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərləri və yüksəksəviyyəli nümayəndələrinin iştirakı Azərbaycanın qlobal təhlükəsizlik sistemində oynadığı birləşdirici rolun bariz göstəricisidir. 

  Tədbirə 600-ə yaxın yüksəksəviyyəli nümayəndənin qatılması 2023-cü ildən başlanan davamlı dialoqun coğrafi miqyasının sürətlə genişləndiyini, Bakı platformasına olan beynəlxalq etimadın yüksək səviyyədə olduğunu təsdiqləyir. 

    Əslində, Azərbaycanın bu cür möhtəşəm tədbirlərə evsahibliyi etməsi təsadüfi xarakter daşımır. Ölkəmiz uzun illərdir ki, qlobal diplomatik, siyasi və humanitar dialoqun əsas mərkəzlərindən biri kimi tanınır. Nümunə üçün, Bakı Qlobal Forumu, Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu, Qoşulmama Hərəkatının Zirvə görüşləri, eləcə də BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumu kimi beynəlxalq miqyaslı tədbirlər Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı yüksək nüfuzunun və təşkilatçılıq qabiliyyətinin parlaq sübutudur. İqlim dəyişikliyi ilə mübarizədən tutmuş, humanitar diplomatiyaya və regional təhlükəsizliyə qədər müxtəlif sahaləri əhatə edən bu platformalar göstərir ki, Bakı yalnız coğrafi cəhətdən deyil, məhz ideoloji və strateji baxımdan da Şərqlə Qərbi, Şimalla Cənubu bir araya gətirən unikal məkandır. Məhz bu zəngin təcrübə və qazanılmış beynəlxalq etimad IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunu da unikal edən əsas amillərdəndir.

     Dünyanın müxtəlif qütblərində yerləşən, bir çox hallarda siyasi və ideoloji yanaşmalarında ciddi fərqləri olan 100-dən artıq dövlətin təhlükəsizlik strukturlarının rəhbərlərini bir masa arxasında toplamaq müstəsna diplomatik və təşkilati nailiyyətdir. Bakı platforması siyasi fikir ayrılıqlarından asılı olmayaraq, peşəkar müstəvidə ünsiyyət kanallarının qorunması, birgə təhdidlərə qarşı ortaq dilin tapılması baxımından əvəzsiz rola malikdir. Bu platforma milli təcrübələrin müqayisə edilməsi, xüsusi xidmət orqanları arasında operativ və peşəkar əlaqələrin inkişafı, transmilli təhlükələrə qarşı birgə həll yollarının axtarılması üçün geniş imkanlar açır.

    Tərəfdaş qurumların rəhbərlərinin belə yüksək səviyyəli iştirakı müzakirə olunan məsələlərin birbaşa praktiki əməkdaşlıq mexanizmlərinə çevrilməsi potensialını dəfələrlə artırır. Dünyada baş verən geosiyasi dəyişikliklər təhlükəsizlik anlayışının mahiyyətini köklü şəkildə dəyişib. Bu gün terrorçuluq, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq, qeyri-qanuni miqrasiya, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi və kibercinayətkarlıq artıq lokal xarakter daşımır. Sərhəd tanımayan bu çağırışlarla heç bir dövlətin təkbaşına, təcrid olunmuş şəkildə mübarizə aparması mümkün deyildir. 

     Müasir dövrdə dövlət təhlükəsizliyi anlayışı yalnız fiziki sərhədlərin qorunması çərçivəsindən çoxdan çıxıb. Müasir reallıqlar göstərir ki, enerji şəbəkələri, nəqliyyat-logistika dəhlizləri, bank və maliyyə sektoru, su ehtiyatları, rabitə və informasiya məkanı dövlət xidmətlərinin dayanıqlığının, deməli, həm də milli təhlükəsizliyin ayrılmaz tərkib hissələridir. Bunlara qarşı yönəlmiş hər hansı təhdid bütün dövlət mexanizminin iflic olmasına gətirib çıxara bilər.

     Eyni zamanda, süni intellekt texnologiyaları və kosmik sistemlər uğrunda qlobal rəqabətin kəskinləşməsi təhlükəsizlik mühitinə yeni risklər əlavə edir. Qlobal miqyasda silahlanma xərclərinin artması və aktiv münaqişə ocaqlarının genişlənməsi regional proseslərə, enerji və ərzaq təhlükəsizliyinə ciddi zərbə vurur. Bu isə öz növbəsində terrorçu və radikal qrupların fəaliyyəti üçün əlverişli zəmin yaradır. 

     Müasir dünyada baş verən proseslər bir daha sübut edir ki, planetin istənilən regionunda meydana gələn böhran və ya sabitlik pozuntusu qısa müddət ərzində zəncirvari reaksiya verərək qlobal miqyaslı təhlükəyə çevrilə bilər. Bu baxımdan, risklərin lokallaşdırılması və erkən xəbərdarlıq sistemlərinin qurulması üçün beynəlxalq informasiya mübadiləsi həlledici rol oynayır. 

     IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunda risklərin və təhdidlərin kompleks şəkildə, qarşılıqlı əlaqədə qiymətləndirilməsi ölkələrin gələcək gözlənilməz ssenarilərə və böhranlara daha hazırlıqlı olmasına birbaşa xidmət edir. Məhz Bakıda aparılan müzakirələr müxtəlif dövlətlərin xüsusi xidmət orqanlarına ümumi mənzərəni görməyə, potensial riskləri əvvəlcədən təhlil etməyə və qabaqlayıcı tədbirlər həyata keçirməyə imkan verir.

     IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu Azərbaycanın yalnız regional sabitliyin təminatçısı kimi deyil, həm də qlobal təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasında fəal və məsuliyyətli tərəfdaş kimi mövqeyini növbəti dəfə nümayiş etdirdi. 100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərlərini bir araya gətirən bu unikal Bakı platforması qlobal təhlükələrə qarşı konstruktiv dialoqun, etibarlı tərəfdaşlığın və operativ işbirliyinin mühüm mərkəzi olduğunu sübut etdi.

     Beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin ciddi sınaqlar qarşısında qaldığı bir dövrdə Bakıdan verilən həmrəylik və peşəkar əməkdaşlıq mesajları daha təhlükəsiz bir dünyanın qurulması işinə böyük töhfədir.

İsmayıl QOCAYEV, 

"Azərbaycan"