Azərbaycan ilə Türkiyə arasında Qarabağ Zəfərindən sonra formalaşan güclü sinerji müxtəlif sahələrdə mühüm nəticələri və yeni geosiyasi reallıqları ortaya çıxır. Azərbaycan əvvəlki dövrlərdə əsasən öz regionu çərçivəsində siyasət həyata keçirən ölkə kimi qəbul olunurdusa, bu gün həm Yaxın Şərqdə, həm Şərqi Aralıq dənizində, həm də Mərkəzi Asiyada fəallığını artıran və təsir imkanlarını genişləndirən mühüm regional gücə çevrilib.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında türk politoloq Hüsamettin İnanç bildirib.
Politoloq qeyd edib ki, Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığının yaratdığı imkanların genişlənməsi olduqca mühüm və sevindirici haldır. Azərbaycan yeni geosiyasi və enerji layihələrində daha fəal iştirak edir. Azərbaycan Suriya istiqamətində təbii qaz təchizatında rol alan ölkəyə çevrilib.
“Hazırda Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının toplantısının keçirilməsi də gündəmin mühüm məsələlərindən biridir. Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə “Məkkə İttifaqı” arasında əlaqənin formalaşması perspektivi ortaya çıxıb. Bu prosesdə Azərbaycanın mühüm rol oynayacağı aydındır”, – deyə H.İnanç vurğulayıb.
O bildirib ki, Cənubi Qafqazda son dövrdə formalaşan geosiyasi mənzərə də diqqətəlayiqdir: “Türkiyə ilə Azərbaycanın yaratdığı müttəfiqlik modelinə qarşı Hindistan, Cənubi Kipr və Yunanıstanın müəyyən əməkdaşlıq istiqamətləri formalaşdırması regionda rəqabət və qarşıdurma elementlərini daha qabarıq şəkildə üzə çıxarır. Belə bir şəraitdə Azərbaycan öz geosiyasi mövqeyini daha da gücləndirir və Cənubi Qafqazda lider dövlətə çevrilir. Azərbaycan həm Uzaq Şərqdə, həm Yaxın Şərqdə, həm də Afrikada öz siyasi və iqtisadi təsir imkanlarını genişləndirdikcə, təbii olaraq Orta Dəhliz məsələsində daha fəal və əhəmiyyətli ölkəyə çevriləcək. Bu baxımdan Çinin rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çin dünya siyasətində əsasən yumşaq güc vasitələrindən istifadə etməklə təsir imkanlarını genişləndirsə də, eyni zamanda, qlobal siyasi və iqtisadi proseslərin istiqamətinə ciddi təsir göstərən mühüm aktordur. Azərbaycanın Orta Dəhlizin ən mühüm nöqtələrindən birində yerləşməsi, həm Aralıq dənizində, həm Qara dənizdə, həm Yaxın Şərqdə, həm Balkanlarda, həm də Afrikada siyasi əlaqələrini inkişaf etdirməsi Çinin bu marşrutdan istifadə imkanlarını genişləndirə bilər. Azərbaycanın müxtəlif coğrafiyalarda fəallaşması Çin investisiyalarının və tranzit imkanlarının daha səmərəli şəkildə istiqamətləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Orta Dəhliz təkcə yükdaşımalar üçün marşrut deyil, həm də enerji və müxtəlif iqtisadi resursların dünya bazarlarına çıxarılmasını təmin edən strateji bağlantıdır. Azərbaycan gün keçdikcə güclənən, institusional və iqtisadi infrastrukturunu inkişaf etdirən, müdafiə və təhlükəsizlik arxitekturasında daha fəal rol oynayan ölkəyə çevrilir. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində hərbi təlimlər və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi də Azərbaycanın bu istiqamətdəki rolunun artdığını göstərir”.
Azərbaycanın dünyaya açıq-aydın və sülh xarakterli mesajlar verməsinin, mövqeyinin və siyasi kursunun konkret, ardıcıl olmasının xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayan H.İnanç əlavə edib: “Bu yanaşma digər türk dövlətləri üçün də ciddi nümunə təşkil edir. Bu baxımdan Azərbaycan artıq regionun parlayan ulduzuna çevrilib. Bu proses Pekindən Londona qədər uzanan “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünün daha da güclənməsinə və Orta Dəhlizin alternativ və etibarlı marşrut kimi üstünlük qazanmasına mühüm təsir göstərə bilər. Azərbaycan-Türkiyə ittifaqı iki ölkənin qura biləcəyi əməkdaşlığın ən yüksək mərhələsinə çatıb. Hətta Şuşa Bəyannaməsi belə bu ittifaqın bütün miqyasını və potensialını tam ifadə etmək üçün kifayət etmir. Bu gün biz hər iki ölkənin töhfəsi ilə Türk dünyasının Yaxın Şərqlə daha sıx əlaqələndiyi, “Məkkə İttifaqı” ilə Türk Dövlətləri Təşkilatı arasında daha güclü bağların formalaşdığı, regionun yeni geosiyasi reallıqlar əsasında yenidən şəkilləndiyi bir prosesin şahidiyik”.
Politoloq deyib ki, belə bir əməkdaşlıq modeli regiondankənar aktorların Cənubi Qafqazda sabitliyi pozmaq və qeyri-sabitlik yaratmaq imkanlarını da məhdudlaşdıran mühüm çəkindirici amilə çevrilə bilər. “Türkiyə və Azərbaycanın birgə fəaliyyətinin yaratdığı bu yeni geosiyasi və təhlükəsizlik arxitekturasının regionda sabitliyə, əməkdaşlığa və uzunmüddətli tərəfdaşlığa xidmət etməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıdığını düşünürəm və bu prosesdən böyük məmnunluq duyuram”, - deyə H.İnanç bildirib.
