Xəbər verildiyi kimi, Ukraynanın Müstəqillik Günündə Birləşmiş Krallıq və Fransanın həmsədrlik etdiyi dövlətlər birliyi olan "İstəklilər koalisiyası"nın liderləri Rusiyanın silahlı təcavüzünə qarşı mübarizədə və effektiv təhlükəsizlik zəmanətləri hazırlamaqda Ukraynaya dəstək olmaq üçün Kiyevdə toplaşdılar.
Görüşdə 30 tərəfdaş ölkənin liderləri iştirak etmişlər. Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem, Avropa Şurasının prezidenti Antonio Kosta, Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb, Litva Prezidenti Gitanas Nauseda, İsveçin xarici işlər naziri Maria Malmör Stenergård, Latviyanın Baş naziri Andris Kulberqs, Lüksemburqun Baş naziri Lük Friden və Moldova Prezidenti Maya Sandu Ukrayna paytaxtına gəlmişlər. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron və Almaniya Kansleri Fridrix Merz isə görüşə videobağlantı vasitəsilə qoşulmuşlar.
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski görüşdən sonra keçirilən mətbuat konfransında bildirib: "Bu gün Ukrayna həm hərbi, həm də enerji dəstəyi paketləri aldı... Biz Ukraynaya davamlı dəstəyi müzakirə etdik. Hava hücumundan müdafiə prioritet olaraq qalır".
Görüşdə əsas mövzular qış üçün Patriot sistemi raketlərinin çatdırılması, Ukrayna müdafiə qüvvələri üçün 27 milyard dollarlıq maliyyə çatışmazlığının aradan qaldırılması, Qara dənizin blokdan çıxarılması və Freyja anti-ballistik raket layihəsinin həyata keçirilməsinin sürətləndirilməsi olub.
Endi Börnhem Britaniyanın Baş naziri kimi ilk xarici səfərinə - Kiyevə əliboş gəlməmişdi. O, Rusiyanın raket zərbələrinə qarşı durmağa kömək edəcək texnologiyaların verilməsinə söz verib. Məsələn, Böyük Britaniya Ukraynaya uzaq mənzilli raket istehsalı texnologiyasını verəcək. London Avropa müdafiə şirkəti MBDA-ya Britaniyanın "Storm Shadow" raketinin fransız versiyası olan SCALP raketinin Britaniya komponentləri haqqında məxfi məlumatları Ukrayna ilə bölüşməyə icazə verib.
Fransa öz növbəsində "İstəklilər koalisiyası"nın genişmiqyaslı birgə hərbi təlimlərinin bu ilin oktyabr və noyabr aylarında keçiriləcəyini açıqlayıb. Bu barədə məlumat verən Prezident Emmanuel Makron təlimləri müharibə bitdikdən sonra Ukrayna üçün təhlükəsizlik zəmanətləri məsələsi ilə əlaqələndirib və deyib: "Təhlükəsizlik zəmanətləri məsələsində qətiyyətimizi və hazırlığımızı nümayiş etdirməyə davam etmək çox vacibdir. Oktyabr və noyabr aylarında keçiriləcək genişmiqyaslı təlimlər koalisiyanın əməliyyat hazırlığını və hərbi əməliyyatların dayandırılmasından sonra hərəkət etmək qabiliyyətini nümayiş etdirəcək. Ukrayna danışıqlara başlamaq qərarına gələrsə, bu, gələcək danışıqların əsas elementidir. Bunun üzərində kollektiv şəkildə işləməyimiz çox vacibdir"
Milli Strateji Araşdırmalar İnstitutunun Xarici Siyasət Tədqiqatları Mərkəzinin baş məsləhətçisi İvan Us hesab edir ki, görüşün əsas nəticəsi təhlükəsizlik zəmanətləri mövzusunun unudulmaması olub. O, "Alman dalğası" radiostansiyasına bildirib: "Ən əsası odur ki, bu məsələ unudulmamışdır. Bəzən elə görünür ki, hamı bu koalisiyanı unudub. Lakin bu görüş məsələnin aktuallığını qoruyub saxladığını göstərir".
"İstəklilər koalisiyası"nın görüşü Ukrayna üçün bəzi praktik nəticələr Verdi. Lakin təhlükəsizlik zəmanətləri və ya danışıqlar prosesində Avropanın iştirakı ilə bağlı böyük bir irəliləyişdən danışmaq hələ tezdir”. Bu fikri söyləyən "Ukrayna Prizması" analitik mərkəzinin eksperti və Kiyev-Mogila Akademiyasının mühazirəçisi Oleksandr Krayevin dediyinə görə, Ukrayna hələlik görüşdən mümkün olan maksimumu əldə etməyib. Çünki əsas problem iştirakçı ölkələrin bəyanatlardan konkret hərəkətlərə keçmək istəksizliyidir.
Əsas məsələlərdən biri mümkün atəşkəsdən sonra Avropa dövlətlərinin hərbi kontingent göndərmək istəyidir. O.Krayev xatırladıb ki, Birləşmiş Krallıq və Fransa uzun müddətdir bu variantı nəzərdən keçirməyə hazır olduqlarını bildirirlər. Ekspert qeyd edib ki, "İstəklilər koalisiyası"nın hərəkətə keçməyə hazır olacağını gözləyirik. Onun sözlərinə görə, təxminən bir il yarım əvvəl London və Paris atəşkəs razılaşmasından sonra daimi əsasda kontingent göndərmək imkanını müzakirə ediblər. Hətta hərbi əməliyyatların bitməsindən əvvəl onların mövcudluğu ehtimalı da müzakirə olunub. Lakin O.Krayev qeyd edir ki, o vaxtdan bəri bu istiqamətdə heç bir əhəmiyyətli irəliləyiş yoxdur. Buna görə də, o, görüşün tam uğurundan danışmağın üçün hələ tez olduğunu düşünür. Ukrayna üçün isə tərəfdaşlarının siyasi bəyanatlarının real təhlükəsizlik mexanizmlərinə çevrilməsi vacibdir.
Sonda qeyd edək ki, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski "İstəklilər koalisiyası"nın növbəti iclasının sentyabr ayında keçiriləcəyini bildirib.
Rizvan CƏFƏROV,
"Azərbaycan"
