BP şirkəti Azərbaycanda əməliyyatçısı olduğu neft, qaz, ixrac və "yaşıl enerji" layihələri üzrə keçən ilin hesabatını açıqlayıb. Həmişə olduğu kimi, yenə də ilk məlumat "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) layihəsi barədədir. Bildirilir ki, 2025-ci il ərzində bu yataqlar blokundan stabil hasilat təhlükəsiz və etibarlı şəkildə davam edib.
AÇG-dən - "Çıraq", "Mərkəzi Azəri", "Qərbi Azəri", "Şərqi Azəri", "Dərinsulu Günəşli", "Qərbi Çıraq" və ACE platformalarından ümumi hasilat gündə orta hesabla 330 min barel, il ərzində ümumilikdə təxminən 120 milyon barel, yəni 16 milyon ton olub.
Ötən il AÇG-nin iki platforması öz yubileyini qeyd edib. Fevralın 18-də "Mərkəzi Azəri"nin, dekabrın 30-da isə "Qərbi Azəri"nin ilk neft verməsinin 20 ili tamam olub.
Hazırda AÇG-də ümumilikdə 147 neft hasilatı, 49 su injektor və 10 qaz injektor quyusu istismardadır.
AÇG-də aparılan dördölçülü (4D) yüksəkdəqiqlikli dənizdibi qovşaqlarla seysmik tədqiqat proqramı çərçivəsində 2025-ci il ərzində 2024-cü ildə əldə olunmuş məlumatların emalı uğurla tamamlanıb və növbəti məlumatların toplanması işləri başa çatıb. Bundan əlavə, AÇG-nin "Dərinsulu Günəşli" ərazisində bir çox quyuda sualtı müdaxilə əməliyyatları başlanıb.
İl ərzində AÇG-dən Azərbaycan dövlətinə əsasən Səngəçal terminalından, həmçinin "Neft Daşları"ndakı qurğu vasitəsilə gündə orta hesabla 8 milyon kubmetr, ümumilikdə isə 2,7 milyard kubmetr səmt qazı təhvil verilib. Hasil edilən səmt qazının qalan hissəsi təzyiqi saxlamaq məqsədilə yenidən kollektora vurulub.
Məlum olduğu kimi, AÇG üzrə mövcud Hasilatın Pay Bölgüsü Sazişinə (HPBS) sərbəst təbii qazla (STQ) bağlı yeni əlavənin imzalanmasından sonra ilkin hasilat quyusu planlaşdırılmışdı. Quyu artıq "Qərbi Çıraq" platformasından təhlükəsiz şəkildə qazılıb. Quyu ilk STQ hasilatı üçün əsas hədəf lay sayılan Qırmakıüstü Qumlu lay dəstində qaz ehtiyatlarının mövcudluğunu təsdiqləyib. Bu laydan hasilat cari ilin ikinci yarısına planlaşdırılır.
Səngəçal terminalından isə neftin və qazın ixracı uğurla davam edir. 2025-ci ildə AÇG və "Şahdəniz" yataqlarından neft və qazın sualtı boru kəmərləri vasitəsilə terminala göndərilməsi ahəngdar gedib. Bu da il ərzində terminaldan təxminən 209 milyon barel neft və kondensatın ixrac edilməsinə imkan verib. Bu həcmin hamısı Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) əsas ixrac neft kəməri vasitəsilə nəql olunub.
Yeri gəlmişkən, BTC boru kəməri 2006-cı ilin ortalarında istismara veriləndən keçən ilin sonunadək ümumilikdə təqribən 619 milyon ton (4,7 milyard bareldən çox) xam neft nəql edib və həmin həcmlər Ceyhanda 6145 tankerə yüklənərək dünya bazarlarına göndərilib. Ötən il BTC vasitəsilə ixrac olunmuş təqribən 27 milyon ton (təxminən 207 milyon barel) xam neft və kondensat Ceyhan terminalında 283 tankerə yüklənib və yola salınıb.
Hazırda BTC əsasən Azərbaycandan AÇG nefti və "Şahdəniz" kondensatı daşıyır. Bundan əlavə, kəmər vasitəsilə Xəzərin digər regional xam neft və kondensat həcmləri (Qazaxıstan, Türkmənistan, SOCAR-ın Azərbaycanda hasil edilmiş digər həcmləri) də nəql olunur.
Qaz isə Səngəçal terminalından genişləndirilmiş Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (CQBK) sistemi də daxil olmaqla, əsasən CQBK və terminalın qaz emalı obyektlərini "Azəriqaz" sistemi ilə birləşdirən Azərbaycana məxsus kəmərlə ixrac edilir. İl ərzində terminaldan həmçinin gündə orta hesabla təxminən 74,4 milyon standart kubmetr (təxminən 2 milyard 628 milyon standart kubfut) "Şahdəniz" qazı göndərilib.
Qeyd edək ki, BP indi bir möhtəşəm "yaşıl enerji" layihəsinə də operatorluq edir. Bu, Cəbrayıl rayonunda inşa edilən "Şəfəq" Günəş-Elektrik Stansiyası layihəsidir.
Səngəçal terminalının elektrikləşdirilməsi layihəsi (STEL) də bu stansiya ilə sıx bağlıdır. Bu mexanizmə əsasən, "Şəfəq" stansiyası elektrik enerjisi istehsal edərək onu Cəbrayıl rayonunda "Azərenerji"yə verəcək, "Azərenerji" isə eyni həcmdə elektrik enerjisini Səngəçal terminalına ötürəcək. Hazırkı proqnozlara və planlara əsasən, "Şəfəq" və STEL layihələri birlikdə Səngəçal terminalının gələcək istismar dövründə terminal əməliyyatlarından yaranan emissiyaların təxminən 50 faiz azaldılmasına imkan yaradacaq. Sözügedən hesabatda bildirilir ki, hər iki layihə üzrə işlər qrafikə uyğun gedir.
"Şahdəniz"də də işlər rəvandır. İl ərzində yataqdan Azərbaycan (SOCAR-a), Gürcüstan (GOGC-yə), Türkiyə (BOTAŞ-a) bazarlarına, çoxsaylı obyektlər üçün BTC-yə və Avropadakı alıcılara qaz çatdırılması davam edib. Ümumilikdə "Şahdəniz Alfa" və "Şahdəniz Bravo" platformalarından təqribən 27 milyard standart kubmetr qaz və təxminən 4 milyon ton (təqribən 32 milyon barel) kondensat hasil edilib.
2,9 milyard dollar dəyərində olan "Şahdəniz Kommersiya" layihəsi də qrafikə uyğun irəliləyir. Bu layihənin məqsədi yataqdakı aşağıtəzyiqli qaz ehtiyatlarını əlçatan etməklə onların hasilatını təmin etmək və beləliklə, yataqdan maksimum qazvermə əmsalına nail olmaqdır. Layihənin yataqdan təxminən 50 milyard kubmetr əlavə qaz və 25 milyon barelə yaxın əlavə kondensat hasilatına və ixracına imkan yaradacağı gözlənilir.
BP-nin illik hesabatında icrasının müxtəlif mərhələlərində olan axtarış-kəşfiyyat layihələri, eləcə də sosial təşəbbüsləri haqqında da geniş məlumat var.
"Azərbaycan"
jpg_1770963168.jpg)
