BMT-nin yüksəkvəzifəli iqlim liderləri bu həftə Kolumbiyada keçirilən mühüm tədbirdə qazıntı yanacaqlarından uzaqlaşmaq üçün səfərbər olan ölkələri dəstəkləyiblər.
AZƏRTAC təşkilatın məlumatına istinadla xəbər verir ki, BMT-nin sonuncu böyük iqlim konfransı (Braziliyadakı COP30) kömür, neft və qazdan istifadənin tədricən dayandırılması ilə bağlı razılaşma olmadan başa çatıb, lakin iqlim tədbirləri üçün maliyyələşdirməni artırmaq, adaptasiya üçün vəsait ayırmaq və iqlim dezinformasiyasına qarşı mübarizə aparmaq öhdəlikləri də daxil olmaqla bir çox müsbət irəliləyişlər olub.
Aşağı karbonlu qlobal iqtisadiyyata keçid məsələsi daha da çətinləşib və bir çox ölkə və vətəndaş cəmiyyəti qrupları bu məsələdə konsensusun olmaması ilə bağlı məyusluq ifadə edib. Bu məyusluq çərşənbə günü başa çatacaq Kolumbiyanın Santa- Marta şəhərində keçirilən Qazıntı Yanacaqlarından Uzaqlaşma (TAFF) tədbirində diqqətə çatdırılıb.
“İstəklilərin koalisiyası” adlanan TAFF-ın məhdud karbon emissiyalı yanacaqlardan kənara çıxaraq bərpaolunan enerji mənbələrinə keçməyin praktikliyinə yönəlmiş ilk beynəlxalq diplomatik görüş olduğuna inanılır.
Qazıntı yanacağının həm istehsalçısı, həm də istehlakçısı dövlətlərdən gələn, müxtəlif inkişaf səviyyəsində olan 53-dən çox ölkə davamlı cəmiyyətlərə və iqtisadiyyatlara doğru iddialı bir yol müəyyən etmək üçün akademik dairələrin, özəl sektorun və vətəndaş cəmiyyəti qruplarının nümayəndələrinə qoşulub.
TAFF BMT tərəfindən təşkil edilməsə də, təşkilatın yüksəkvəzifəli rəsmiləri, o cümlədən Baş katibin iqlim fəaliyyəti və ədalətli keçid üzrə xüsusi müşaviri Selvin Hart İran münaqişəsinin yaratdığı mövcud qlobal enerji böhranının qazıntı yanacaqları üzərində qurulmuş qlobal enerji sisteminin mahiyyətcə qeyri-sabit, dəyişkən və etibarsız olduğunu bildiriblər.
Hart qeyd edib ki, hər dörd nəfərdən üçü qazıntı yanacaqlarının xalis idxalçısı olan ölkələrdə yaşayır və bu, onları yaratmadıqları və nəzarət edə bilmədikləri şoklara qarşı həssas edir. O, bu asılılığa son qoyulmasının təhlükəsizlik amili, iqtisadi və inkişaf zərurəti olduğunu bildirib.
Digər tərəfdən, külək və Günəş kimi bərpaolunan mənbələr enerji gələcəyi üzərində sabitlik, suverenlik və nəzarət təklif edir və təxminən 800 milyon insanın elektrik enerjisinə çıxışı olmayan bir dünyada universal enerjiyə çıxışın ən sürətli və səmərəli yoludur.
BMT Ətraf Mühit Proqramının (UNEP) İqlim dəyişikliyi bölməsinin direktoru Martin Krauzenin sözlərinə görə, Santa-Martada iqlim müzakirələrində misilsiz olan təcililik hissi hiss olunur. O, bu impuls hissini enerji bazarlarının kəskin dəyişkən təbiəti və onların real dünyaya təsiri ilə əlaqələndirir. Krauze bunun bərpaolunan enerji mənbələrinin geniş miqyasda tətbiqi üçün dönüş nöqtəsi ola biləcəyini düşünür: “Son bir neçə ildə gördük ki, bərpaolunan mənbələr, xüsusən də Günəş və külək enerjisi bir çox bazarlarda rəqabətlidir və əksər hallarda qazıntı yanacağına əsaslanan alternativlərin çoxundan daha ucuzdur. Beləliklə, bütün iqtisadi sektorlarda elektrikləşdirmə istiqamətində çox güclü bir irəliləyiş görürük”.
jpg_1777411814.jpg)
