Prezident İlham ƏLİYEV: “Bundan sonrakı illərdə Böyük Qayıdış daha da sürətlə gedəcək”
Bəzən bir torpağın taleyindən danışmaq üçün illərin tarixini vərəqləməyə ehtiyac qalmır. Yolun kənarında ucalan yeni bina, doğma kəndinə qayıdan bir ailənin sevinc dolu baxışları, məktəbə gedən uşaqların şən gülüşləri həmin taleyin ən canlı ifadəsidr. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bu gün məhz belə bir böyük dəyişimin, yəni susqunluqdan həyata, xarabalıqdan quruculuğa, həsrətdən qayıdışa doğru gedən yolun şahididir.
Uzun illər doğma yurd həsrəti ilə yaşayan insanların arzusu bu torpaqlarda yenidən gerçəyə çevrilir. Vaxtilə yalnız xatirələrdə yaşadılan küçələr, evlər, məktəblər, məhəllələr yenidən qurulur. Dağlar qoynunda illər boyu səssiz qalan kəndlərdə həyatın ritmi duyulur. Yurd yerləri üç on il gözlədiyi övladlarını qarşılayır, onlara “qucaq açır”.
İşğaldan azad olunmuş torpaqların bərpası sadəcə tikinti layihələrinin həyata keçirilməsini təmin etməkdən ibarət deyil. Burada söhbət bir coğrafiyanın yenidən qurulmasından, eləcə də pərən salınmış həyatların geri qaytarılmasından gedir. Yollar, yaşayış məntəqələri, məktəblər, müəssisələr böyük qayıdışın bir parçasıdır. Bütün bunlar o deməkdir ki, dağıdılmış şəhərlərin yerində yeni həyat qurmaq, yaddaşı qoruyaraq gələcəyi yaratmaq mümkündür. Zatən Azərbaycan dövləti bunu durmadan həyata keçirir.
Böyük Qayıdışın real mənzərəsi rəqəmlərdə də görünür - doğma torpaqlarda yaşayan, çalışan və təhsil alan insanların sayında, yenidən qurulan yaşayış məntəqələrində və həyata keçirilən layihələrin coğrafiyasında. Prezident İlham Əliyev bu göstəriciləri Yeni Azəraycan Partiyasının VIII qurultayındakı çıxışında belə ifadə edib: “Təbii ki, əsas vəzifələrdən biri Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bərpasıdır. Dünən mənə verilən son məlumata görə, Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda 96 min insan yaşayır, çalışır, təhsil alır. Biz bu günə qədər bu bölgələrin inkişafına 28 milyard manat vəsait ayırmışıq. Onların böyük əksəriyyəti infrastruktur layihələrinə istiqamətləndirilib, onların böyük hissəsi başa çatıb. Eyni zamanda, bu gün 48 yaşayış məntəqəsində keçmiş köçkünlər artıq məskunlaşıb və bundan sonrakı illərdə Böyük Qayıdış daha da sürətlə gedəcək”.
Dövlət başçısının səsləndirdiyi bu rəqəmlər Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa - quruculuq işlərinin miqyasını aydın şəkildə göstərir. 96 min insanın artıq bu ərazilərdə yaşaması, çalışması və təhsil alması Böyük Qayıdışın mərhələli şəkildə real həyata keçirildiyinin göstəricidir. 28 milyard manatlıq investisiyanın böyük hissəsinin infrastruktur layihələrinə yönəldilməsi isə qayıdışın yalnız insanların köçürülməsi ilə məhdudlaşmadığını, onların burada təhlükəsiz, rahat və davamlı həyat qurması üçün zəruri şəraitin yaradıldığını təsdiqləyir. 48 yaşayış məntəqəsində keçmiş köçkünlərin məskunlaşması da bu prosesin artıq konkret ünvanlarda, real həyatda baş verdiyini ortaya qoyur. Qarşıdakı dövrdə Böyük Qayıdışın daha da sürətlənməsi isə bu quruculuq prosesinin miqyasının genişlənəcəyinə və daha çox insanın doğma torpaqlarına qayıdışının təmin ediləcəyinə işarə edir.
Təbii ki, əsl qayıdış o zaman baş verir ki, Azərbaycanın müxtəlif ərazisində məskunlaşmış keçmiş məcburi köçkünlər doğma yurda dönür, yeni salınan kənd və şəhərlərdə həyatın bütün sahələri bərpa olunur, insanlar firəvan yaşayır, işləyir, övladlarını böyüdür və gələcəklərini qururlar. Prezident İlham Əliyevin bu və digər çıxışlarında da Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası məhz bu kontekstdə təqdim olunur. Söhbət keçmişin izlərinin aradan qaldırılmasından deyil, işğaldan azad edilmiş ərazilərin müasir və dayanıqlı inkişafının təmin edilməsindən gedir. İllər əvvəl həyatın məcburi surətdə dayandığı məkanlarda indi yeni həyat üçün bütöv bir mühit formalaşdırılır. Bu mənzərədə hər yeni yaşayış məntəqəsi Böyük Qayıdışın növbəti ünvanına, hər açılan məktəb gələcəyə atılan növbəti addıma çevrilir.
Beləliklə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa-quruculuq işləri bir tərəfdən dağıdılmış infrastrukturun yenilənməsini, digər tərəfdən isə uzun illər ərzində qırılmış həyat ritminin bərpasını təmin edir. Hər yeni mərhələ Böyük Qayıdışın coğrafiyasını genişləndirir, doğma torpaqlarda həyatın daha çox möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Prosesin coğrafiyası genişləndikcə işğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyatın bütün sahələrini əhatə edən yeni bir inkişaf ritmi formalaşır.
Quruculuğun miqyası bununla da məhdudlaşmır. Regionun gələcək iqtisadi inkişafı üçün sənaye, kənd təsərrüfatı, xidmət və digər sahələrdə yeni imkanlar yaradılır. Çünki insanın doğma torpağa qayıtması qədər orada işləməsi və gələcəyini qurması da Böyük Qayıdışın bir parçasıdır. Bu mənada Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan işlər isə vahid bir inkişaf strategiyasının tərkib hissəsidir. Yol yaşayış məntəqələrini birləşdirir, enerji yeni həyatın davamlılığını təmin edir, sosial obyektlər insanların gündəlik ehtiyaclarını qarşılayır, iqtisadi layihələr isə regionda yeni iş imkanlarının formalaşmasına zəmin yaradır.
Züleyxa ƏLİYEVA,
“Azərbaycan”
jpg_1792672548.jpg)
