Pənah xanın dövründə Şuşanın inşası üçün cəlb edilən tayfalar məskunlaşdıqları məhəllələrə öz adlarını verirdilər. Hər bir məhəllədə məscid, bulaq və meydan kimi ictimai binalar tikilirdi. Belə məscidlərdən biri də XIX əsrin sonlarına aid edilən Hacı Yusifli məscididir.
Şərqşünaslıq İnstitutunun Din və ictimai fikir şöbəsinin müdiri dosent Elnur Mustafayevin AZƏRTAC-a verdiyi məlumata görə, görkəmli memar Kərbalayi Səfixan Qarabağinin inşa etdiyi Hacı Yusifli məscidi XIX əsrdə Şuşada fəaliyyət göstərən 17 məsciddən biri idi. Məscidin inşası ilə eyni vaxtda yaxınlığında Hacı Yusifli bulağı da salınmışdı. Bu iki obyekt memarlıq baxımından vahid bir kompozisiya təşkil edirdi.
Onun sözlərinə görə, məscidin baş fasadı qeyri-simmetrik giriş hissəsinə malik idi. Giriş qapısı və pəncərələr üzərindəki aypara şəkilli tağbəndlər, eləcə də yuxarıda yerləşən daş kitabə xüsusi zövqlə işlənmişdi. Daxili planda qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş ibadət otağı ümumi zaldan ayrıca girişə malik idi və pilləkənlə birbaşa yuxarı qalxırdı. Sütunsuz ibadət zalı baş və yan fasadlardakı pəncərələr hesabına təbii işıqla təmin olunurdu. Məscidin dördyamaclı dam örtüyündə azançı üçün "güldəstə" quraşdırılmışdı.
“Əldə edilmiş fotoşəkillərə əsasən, məscidin kitabəsinin mətni belə idi: Tərcümə: “Rəhman və Rəhim olan Allahın adı ilə. Allahın məscidlərini yalnız Allaha və qiyamət gününə iman gətirən şəxslər təmir edə bilər. Allah, Məhəmməd, Əli, Fatimə, Həsən və Hüseyn, 1312. Kitabədə “Tövbə” surəsinin 18-ci ayəsinin bir hissəsi, həmçinin Əhli-beyt üzvlərinin adları həkk olunmuşdu. Hicri-qəməri təqvimi ilə 1312-ci (miladi 1894/95-ci il) tarix məscidin tikilmə vaxtını dəqiqləşdirirdi.
Təəssüf ki, 30 illik işğal dövründə bu əvəzsiz tarixi abidənin kitabəsi erməni vandalizmi tərəfindən tamamilə məhv edilib. Şuşanın Hacı Yusifli məscidi Azərbaycan xalqının mədəni irsinə qarşı törədilmiş növbəti cinayətin qurbanı olub”, - deyə alim bildirib.
jpg_1790976482.jpg)
