Avropanın qaz bazarı son illərdə daha çox şaxələnmiş və qlobal səviyyədə bir-biri ilə əlaqəli sistemə çevrilib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, rumıniyalı iqtisadi jurnalist Boqdan Tudorake tərəfindən hazırlanan və “MET Group”un analizinə əsaslanan məqalədə bildirilir ki, yaxın illərdə Avropa Norveç, Şimali Afrika və Azərbaycan qazına, eləcə də əsasən ABŞ-dən idxal edilən mayeləşdirilmiş təbii qaza daha çox arxalanacaq.
Şirkət rəsmilərinin fikrincə, Avropanın enerji təhlükəsizliyi artıq tək bir marşrut və ya mənbədən asılı olmayacaq. Təhlildə vurğulanır ki, Avropada qazın gələcəyi daha çox mənbə və bazarlar arasında daha güclü əlaqələr deməkdir. Tək əsas təchizat marşrutundan asılılıq dövrü başa çatıb.
Məlumatda qeyd olunur ki, “MET Group” hazırda Avropanın ən iri qaz oyunçularından biridir və 2025-ci ildə 242 milyard kubmetr qaz ticarəti həyata keçirib. Bu həcm Avropanın ümumi təbii qaz və LNG istehlakının təxminən yarısına bərabərdir.
Təhlildə Norveçin Avropanın enerji sistemində oynadığı rol xüsusi vurğulanır. Bildirilir ki, Norveç hazırda Avropa İttifaqının ümumi qaz idxalının təxminən 30 faizini, boru kəmərləri ilə qaz idxalının isə 50 faizdən çoxunu təmin edir. Ölkənin 8 min 800 kilometrlik sualtı qaz kəməri şəbəkəsi Almaniya, Belçika, Fransa və Böyük Britaniyanın əsas qaz mərkəzlərini birləşdirir.
Məqalədə Şimali Afrika ölkələrinin – Əlcəzair, Liviya və Misirin də Avropanın enerji təhlükəsizliyi baxımından vacib rol oynadığı qeyd olunur. Xüsusilə Əlcəzairin “Medgaz” və “Transmed” infrastrukturu vasitəsilə İspaniya və İtaliyanın qaz təchizatında mühüm yer tutduğu vurğulanır.
Təhlildə Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində artan strateji rolu ayrıca diqqət mərkəzindədir. Bildirilir ki, Azərbaycanı əsas təchizatçı kimi birləşdirən Cənub Qaz Dəhlizi təxminən 3 min 500 kilometrlik marşrut üzrə yeddi ölkədən keçir və genişlənməyə davam edir. Trans-Adriatik və Trans-Anadolu boru kəmərləri vasitəsilə Azərbaycan qazı artıq Cənubi və Mərkəzi Avropaya, o cümlədən Avstriya və Almaniyaya qədər çatdırılır.
Məqalədə qeyd olunur ki, Azərbaycan Avropa üçün yalnız alternativ qaz mənbəyi deyil, həm də geosiyasi baxımdan etibarlı enerji tərəfdaşı hesab olunur. Xüsusilə Ukraynadakı müharibədən sonra Avropanın Xəzər regionuna marağının əhəmiyyətli dərəcədə artdığı vurğulanır.
Məqalədə ABŞ-dən mayeləşdirilmiş təbii qaz idxalının sürətlə artdığı da qeyd olunur. Enerji İqtisadiyyatı və Maliyyə Təhlili İnstitutunun məlumatına görə, Avropa artıq LNG tələbatının 57 faizini ABŞ-dən təmin edir. Bu göstərici 2021-ci illə müqayisədə üç dəfə çoxdur.
Məlumatda vurğulanır ki, yaxın illərdə Avropada LNG infrastrukturu daha da genişlənəcək. Xüsusilə Almaniyanın 2022-ci ildən sonra sürətlə LNG terminalları və üzən qazlaşdırma qurğuları yaratması Avropanın enerji strategiyasında böyük dönüş kimi qiymətləndirilir.
Məqalədə qeyd olunur ki, 2027-ci ilin sonuna qədər ABŞ-də yeni LNG ixrac layihələrinin fəaliyyətə başlaması nəticəsində Avropaya qaz ixracının daha da artacağı gözlənilir. Bu prosesin Avropa qaz bazarını daha çevik və rəqabətli edəcəyi, eyni zamanda enerji təhlükəsizliyi baxımından riskləri azaltmağa kömək göstərəcəyi bildirilir.
