27 sentyabr 2020-ci ildə uzun illərdən bəri erməni işğalında qalmış torpaqlarımızın azadlığı uğrunda İkinci Qarabağ müharibəsi başlayanda şanlı Azərbaycan Ordusunun cəsur zabit və əsgərləri düşmən hücumunun qarşısını almaq üçün döyüşlərə atıldılar. Müharibənin elə ilk günündən ordumuzun hissələri döyüşlərdə üstünlüyü ələ alaraq erməni qəsbkarlarına sarsıdıcı zərbələr endirdi. Bölmələrimizin güclü əks-hücumları qarşısında dayana bilməyən işğalçılar həm canlı qüvvə, həm də texnika və silah-sursat sarıdan ağır itkilər verərək geri çəkilməyə məcbur oldu.
Döyüşlərin ilk saatlarında işğalçılar üzərində qazanılan qələbələr böyük zəfərdən xəbər verirdi. Ordumuzun qüvvələri dayanmadan irəliləyərək oktyabrın 3-də Cəbrayıl rayonunun mərkəzini və bir neçə kəndini qəsbkarlardan təmizlədi. Bundan sonra genişlənən hücumlar daha da böyük əraziləri əhatə etdi.
Azərbaycan Ordusunun hissələri artıq Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən 2 oktyabr 1992-ci ildə işğal edilmiş Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin azad olunması istiqamətində uğurlu əməliyyatlar həyata keçirirdi. Ciddi müqavimət göstərən düşmən geri çəkilmək istəmirdi. Çünki uzun illərdən bəri erməni işğalçıları böyük strateji əhəmiyyətə malik olan Hadrut qəsəbəsində xeyli möhkəmlənmiş, keçilməz hesab elədikləri sədlər qurmuşdular. Düşmən mövqelərinin yerləşdiyi ərazi də ona böyük üstünlük verirdi. Amma bütün bunlara baxmayaraq, Azərbaycan Ordusunun cəsur zabit və əsgərləri işğalçıların mövqelərinə zərbələr vurur, daim irəliləyir, Hadrutu azad etmək əzmi ilə vuruşurdular.
Ordumuzun aramsız hücumları qarşısında zəifləyən düşmən ağır itkilər verərək Hadrut qəsəbəsindəki əlverişli mövqelərdən geri çəkilirdi. Düşmən üzərində qazanılan uğurlar artıq döyüşün taleyini həll etmişdi. Qəsbkarlar məğlubiyyətə məhkum idilər. Oktyabrın 9-da Hadrut qəsəbəsi uğrunda döyüşlər daha da gərgin xarakter aldı. Şanlı Azərbaycan Ordusu Silahlı Qüvvələrin Müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin sərkərdəliyi altında yağıları məhv edə-edə irəliləyirdi. Nəhayət, ordumuzun aramsız hücumları müsbət nəticələr verdi. İllərdən bəri burada möhkəmlənmiş işğalçılar silah-sursatlarını, yaralılarını və meyitlərini dayandıqları mövqelərində qoyaraq qaçmağa başladılar. Rəşadətli Azərbaycan Ordusu oktyabrın 9-da böyük strateji əhəmiyyətə malik olan Hadrut qəsəbəsini və daha 8 yaşayış məntəqəsini işğaldan azad etdi.
Hadrut qəsəbəsinin erməni işğalından azad edilməsi 44 günlük Vətən müharibəsində əsas dönüş nöqtələrindən biri oldu. Azərbaycan Ordusunun uğurla həyata keçirdiyi Hadrut əməliyyatı nəticəsində Ermənistan silahlı qüvvələri xeyli sayda canlı qüvvə və döyüş texnikası itirdi. Yüksək strateji əhəmiyyəti olan mövqelər bölmələrimizin əlinə keçdi. Qəsəbənin işğaldan azad edilməsi həm də Ermənistan ordusuna psixoloji baxımdan böyük zərbə vurdu. Erməni döyüşçülər arasında inamsızlıq yarandı. Bunun da nəticəsində düşmən ordusunda fərarilik artdı. Dayanmadan torpaqlarımızı azad edə-edə irəliləyən Azərbaycan Ordusunun Şuşaya gedən yolu da açıldı.
Prezident İlham Əliyev Hadrut döyüşlərinin tarixi əhəmiyyətindən danışarkən demişdir ki, Hadrut əməliyyatı İkinci Qarabağ müharibəsindəki əməliyyatlar sırasında xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Həm hərbi nöqteyi-nəzərdən, həm strateji nöqteyi-nəzərdən bu əməliyyatın çox böyük əhəmiyyəti var idi. Bu əməliyyatın uğurla başa çatması bizə imkan verdi ki, öz hədəfimizə - Qarabağın azad edilməsinə nail olaq. Hadrutun yerləşməsi bu bölgədə strateji nöqteyi-nəzərdən xüsusi əhəmiyyətə malikdir, çünki dağlıq ərazidir. Qəsəbə ətrafında yerləşən təpələr böyük əraziyə nəzarət etməyə imkan verirdi və Hadrutu götürmək hərbi nöqteyi-nəzərdən çox çətin idi: "Eyni zamanda Hadrutu götürməklə bizim gələcək planlarımız üçün yeni imkanlar açıldı. Onu da bildirməliyəm, baxmayaraq ki, müharibə zamanı Ermənistan ordusunda on mindən çox fərari olmuşdur və bəzi yaşayış məntəqələrindən onlar tələm-tələsik qaçaraq çıxmışdılar, amma Hadrutda dirəniş göstərdilər, müqavimət göstərdilər və burada gedən şiddətli döyüşlər bir neçə gün davam etmişdir. Buna baxmayaraq, Azərbaycan əsgəri, zabiti qarşısında onlar öz acizliyini dərk edərək burada da məğlubiyyətə uğradılar".
İkinci Qarabağ müharibəsinin ilk günlərindən böyük strateji əhəmiyyətə malik olan Hadrut qəsəbəsinin azad edilməsi Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanındakı üstünlüyünü daha da artırdı, gücünü, qüdrətini dünyaya göstərdi. O da xüsusilə vurğulanmalıdır ki, Hadrut qəsəbəsi hər şeydən əvvəl, ermənilərin daha çox möhkəmləndiyi, müqavimət göstərdiyi strateji mövqe idi. Düşmən Füzuli və Cəbrayıl istiqamətlərinə əlavə qüvvələrini buradan göndərirdi. Artıq bu imkan da qəsbkarların əlindən çıxmışdı. Buna görə də düşmən ordusu getdikcə zəifləyirdi. Şanlı Azərbaycan Ordusunu isə qarşıda bir-birindən uğurlu əməliyyatlar gözləyirdi.
Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin azad olunması uğrunda gedən əməliyyatda iştirak etmiş gizir Kamran Dadaşzadə həmin döyüşləri böyük iftixar və qürurla xatırlayır. Deyir ki, müharibənin ilk günlərindən uzun illər düşmənin işğalında qalmış torpaqlarımızı azad etməyə başladıq. Zabit və əsgərlərimizə verilən növbəti tapşırıqlardan biri də Hadrut qəsəbəsini qəsbkarlardan azad etmək oldu. Əvvəlcə, Hadrut qəsəbəsinin girişinin nəzarətə götürülməsi vacib idi. Burada "Vışka" deyilən yer var idi. Oradan müxtəlif istiqamətlərə üç yol ayrılırdı. Həmin yollardan ermənilərə əlavə qüvvə, təminat gəlirdi. İlk növbədə, bu yolları nəzarətə götürməliydik. Uğurlu əməliyyatdan sonra məqsədimizə nail olduq. Düşmən qüvvələri bizim bu istiqamətdən gələcəyimizi gözləmirdilər. Ona görə də bizi görəndə çaşıb qaldılar. Hərbçilərimiz bu çaşqınlıqdan istifadə edərək əlverişli yüksəklikləri ələ keçirdilər. Bundan sonra işğalçıların Cəbrayıldan, Füzulidən gələn, eləcə də əks-istiqamətdə hərəkət edən bütün texnikalarını, canlı qüvvələrini məhv etdik.
Hadrut qəsəbəsində əlverişli mövqelərini itirən düşmən güclü əks-hücuma keçdi, əvvəlki yüksəklikləri geri qaytarmağa çalışdı. Amma rəşadətli Azərbaycan Ordusu düşmənlərin arzusunu gözündə qoydu. Güclü artilleriya hazırlığından sonra qruplara bölünmüş qüvvələr keçilməz ərazilərdən, dağların, qayaların arasından sızaraq Hadrutun mərkəzinə daxil oldular. Erməni qəsbkarlarının qaçmaqdan başqa yolu qalmadı. Beləcə, oktyabrın 9-da Hadruq qəsəbəsi erməni işğalçılarından tamamilə təmizləndi. Ordumuzun zabit və əsgərləri döyüşlərdə göstərdikləri cəsarət və hünərləri ilə tarix yazdılar.
Silahlı Qüvvələrin Müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyev həmin gün şanlı Azərbaycan Ordusunun bu uğurlu əməliyyatını, Hadrut qəsəbəsinin azad olunduğunu xalqa çatdırdı. Bu tarixi qələbə xalqımızı sevindirdi, döyüşçülərimizi növbəti zəfərlərə ruhlandırdı.
Hadrut döyüşləri İkinci Qarabağ müharibəsindəki uğurlu əməliyyatlar sırasında xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ən başlıcası, o idi ki, bu əməliyyat Azərbaycan Ordusunun Qarabağın dərinliklərinə doğru irəliləməsinə əlverişli şərait yaratdı. Ermənistan silahlı qüvvələri Hadrutda güclü dirəniş göstərsə də, Azərbaycan Ordusunun qarşısında aciz qaldı, məğlubiyyətə uğradı. Böyük iftixar və qürurla demək olar ki, Hadrut döyüşləri zamanı erməni işğalçıları üzərində qazanılan uğurlar Zəfərimizin parlaq səhifəsidir.
Vahid MƏHƏRRƏMOV,
"Azərbaycan"
jpg_1790976482.jpg)
