Balqabaq toxumundakı maddə əzələlərin bərpasını sürətləndirə bilər  

Rusiyalı tədqiqatçılar balqabaq toxumlarında və qəhvə dənələrində olan triqonellin maddəsinin işemiya və qan dövranının bərpası zamanı əzələ hüceyrələrini kütləvi məhv olmaqdan qoruduğunu aşkar ediblər. Rusiya Elmi Fondunun (REF) mətbuat xidmətinin məlumatına görə, bu kəşf işemiyadan sonra xəstələrin daha sürətli sağalmasına kömək edə biləcək yeni preparatların hazırlanmasına yol aça bilər.

Mari Dövlət Universitetinin (Yoşkar-Ola) dosenti Anastasiya Stepanovanın sözlərinə görə, aparılan tədqiqatlar triqonellinin gələcəkdə ətrafların zədələnməsindən və normal qan dövranının müvəqqəti dayandırıldığı cərrahi əməliyyatlardan sonra xəstələrin daha tez bərpa olunmasına kömək edə biləcək sadə və əlçatan vasitənin əsasını təşkil edə biləcəyini göstərir. Tədqiqatçıların izahına görə, işemiya zamanı toxumalara qan axınının dayanması hüceyrələrin kütləvi məhvinə səbəb olur. Lakin təhlükə qan dövranı bərpa edildikdən sonra da davam edir. Belə ki, toxumalara yenidən oksigenlə zəngin qanın daxil olması oksidləşdirici maddələrin (oksidantların) miqdarını kəskin artırır. Bu maddələr hüceyrə membranlarını zədələyir və hüceyrələrdə kalsiumun həddindən artıq toplanmasına səbəb olur. Bu proses xüsusilə əzələ hüceyrələrinə ciddi zərər verir.

Rusiyalı alimlər müəyyən ediblər ki, bu zədələnmələrin qarşısını müəyyən dərəcədə triqonellin vasitəsilə almaq mümkündür. Triqonellin balqabaq toxumlarında və qəhvə dənələrində olan təbii alkaloiddir. O həmçinin insan orqanizmində B3 vitamininin (niasinin) mübadiləsi zamanı az miqdarda əmələ gəlir. Əvvəlki tədqiqatlarda bu maddənin işemiya zamanı beyin hüceyrələrini məhv olmaqdan qoruduğu göstərilmişdi. Bu nəticə alimləri triqonellinin əzələ toxumasına təsirini də araşdırmağa sövq edib.

Tədqiqat çərçivəsində siçovullar üzərində bir sıra eksperimentlər aparılıb. Alimlər heyvanların ətraflarında qan dövranını iki saat müddətinə dayandırıblar. Nəticələr göstərib ki, triqonellin inyeksiyaları əməliyyatdan sonra əzələlərin vəziyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıb. Bu təsir qan dövranı bərpa olunarkən hüceyrələrin əsas enerji mənbəyi hesab edilən mitoxondrilərin zədələnməsinin qarşısının alınması ilə əlaqələndirilib.

Məlum olub ki, triqonellin mitoxondrilərin kalsiumu emal etmək qabiliyyətini bərpa edir. Nəticədə hüceyrələrdə kalsiumun həddindən artıq toplanmasının və mitoxondrilərin zədələnməsinin qarşısı alınır. Bu isə əzələlərin daha sürətli bərpasına və təcrübədə iştirak edən heyvanların hərəkət qabiliyyətinin daha tez geri qayıtmasına şərait yaradır. Alimlər ümid edirlər ki, hərtərəfli təhlükəsizlik və effektivlik sınaqlarından sonra triqonellin insanlarda da oxşar müsbət təsir göstərə bilər.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”