Otuz ilə
yaxın davam edən işğal dövrü Azərbaycanın təkcə şəhər və kəndlərinin
dağıdılması ilə nəticələnməyib, eyni zamanda torpaqlarımızı real mina tarlasına
çevirib. İlkin hesablamalara görə, Azərbaycanın ərazisinin 13 faizindən çoxu
mina və partlamamış sursatların təsirinə məruz qalıb.
İkinci
Qarabağ müharibəsindən sonra - 2020-ci ildən indiyədək mülki şəxslər, hərbçilər,
minaaxtaranlar, jurnalistlər və yenidənqurma işlərində iştirak edən şəxslər də
daxil olmaqla, 437 Azərbaycan vətəndaşı mina və partlayıcı sursat hadisələrinin
qurbanı olub. Nəticədə 73 nəfər həyatını itirib, 364 nəfər ağır yaralanıb.
Ümumilikdə, Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü başlayandan bəri arasında
uşaqların, qadınların və digər mülki şəxslərin olduğu 3 min 500-dən çox vətəndaşımız
minalardan zərər çəkib.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata
keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin, Böyük qayıdışın önündə
duran ən böyük maneə məhz Ermənistanın həyata keçirdiyi mina terrorudur.
Humanitar minatəmizləmə
vacib öhdəlikdir
Ermənistanın
təqdim etdiyi mina xəritələrinin qeyri-dəqiq və natamam olması vəziyyəti daha
da mürəkkəbləşdirir. Çünki mina və mina-tələlər yalnız keçmiş təmas xəttində
deyil, yollarda, yaşayış massivlərində, qəbiristanlıqlarda, əkin sahələrində,
meşələrdə və çay sahillərində basdırılıb.
Bu faciəvi
reallıq postmünaqişə dövründə humanitar minatəmizləmənin nəinki milli, həm də
qlobal miqyasda mühüm prioritetə çevrilməsini şərtləndirir.
"Şəhərlərin
bərpası üçün humanitar minatəmizləmə: Təhlükəsiz yaşayış məskənləri üçün mükəmməllik
standartlarının müəyyənləşdirilməsi" mövzusunda keçirilən 4-cü Beynəlxalq
Minatəmizləmə Konfransının iştirakçılarına müraciətində Prezident İlham Əliyev
problemin miqyası və həlli yolları ilə bağlı deyib: "...Humanitar minatəmizləmə
təhlükəsiz yaşayış məskənləri üçün vacib bir öhdəlikdir. Münaqişədən sonra ərazilərdə şəhərlərin bərpası
binaların, yolların və ictimai infrastrukturun yenidən qurulması ilə yanaşı, təhlükəsizliyin
və inamın bərqərar olmasını tələb edir. Torpaqlar minalardan və müharibənin
partlayıcı qalıqlarından təmizlənməyincə heç bir şəhər, kənd və ya qəsəbə tam şəkildə
yenidən qurula, heç bir məktəb və ya xəstəxana təhlükəsiz fəaliyyət göstərə,
heç bir ailə öz yurduna ləyaqətlə geri qayıda və heç bir iqtisadi fəaliyyət
davamlı inkişaf edə bilməz".
İşğaldan
azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı minatəmizləmə əməliyyatları
nəticəsində bu günədək 298 min hektardan çox ərazi təmizlənib, 260 min 147 mina
və partlamamış hərbi sursat aşkar edilərək zərərsizləşdirilib. Azərbaycan minatəmizləmənin
sürətini, təhlükəsizliyini və səmərəliliyini artırmaq üçün qabaqcıl
texnologiyalar, innovativ yanaşmaları və müasir idarəetmə sistemləri tətbiq
edir.
Mina təmizlənməsi
prosesi beynəlxalq tərəfdaşlarla, xüsusən Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT)
ilə sıx əməkdaşlıq şəraitində aparılır. Prezident İlham Əliyevin BMT-nin Azərbaycanda
yeni təyin olunmuş rezident-əlaqələndiricisi Dmitro Şlapaçenkonun etimadnaməsini
qəbul edərkən keçirilən görüşdə bu məsələ bir daha diqqət mərkəzində olub.
Görüş
zamanı minalar problemini qeyd edən Dmitro Şlapaçenko BMT-nin bu məsələdə Azərbaycana
dəstək verməyə və təcrübəsini bölüşməyə hazır olduğunu dedi.
Dövlətimizin
başçısı da işğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və
quruculuq işlərindən danışdı, ölkəmizin üzləşdiyi mina probleminin miqyasını
qeyd etdi. Prezident İlham Əliyev bunun bərpa-quruculuq işlərinə mane olmasına
baxmayaraq, Azərbaycanın minatəmizləmə sahəsində də ardıcıl fəaliyyətini davam
etdirdiyini vurğuladı.
18-ci Milli
Dayanıqlı İnkişaf Məqsədi
Mina təhlükəsinə
qarşı aparılan fəaliyyət ölkəmizdə dövlət siyasətinin prioritetidir. Azərbaycan
bu humanitar fəaliyyəti rəsmi şəkildə 18-ci Milli Dayanıqlı İnkişaf Məqsədi
elan edib. Azad edilmiş torpaqlarda həyata keçirilən minatəmizləmə prosesi şəhərlərin
bərpasını, kənd təsərrüfatının dirçəldilməsini və keçmiş məcburi köçkünlərin təhlükəsiz
şəkildə öz ata-baba yurdlarına qaytarılmasını təmin edən təməl faktordur.
Bu siyasətin
real nəticələri artıq Böyük qayıdış proqramının uğurlu icrasında öz əksini
tapır. Görülən ardıcıl tədbirlər sayəsində hazırda Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda
məskunlaşan əhalinin sayı 90 mini keçib, 40 minə yaxın keçmiş məcburi köçkün isə
artıq doğma evlərinə qayıdıb.
Prezident
İlham Əliyev 4-cü Beynəlxalq Minatəmizləmə Konfransının iştirakçılarına müraciətində
vurğulayıb ki, Azərbaycan bu təcrübəni münaqişənin bənzər fəsadları ilə üzləşən
ölkələr və regionlarla bölüşməyə hazırdır: "Çünki inanırıq ki, minatəmizləmə,
yenidənqurma və geri qayıdış üzrə Azərbaycan modeli dünyada bir çox tərəfdaşlar
üçün praktik maraq kəsb edə bilər".
Qarabağ və
Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən irimiqyaslı minatəmizləmə əməliyyatları
münaqişədən sonrakı bərpa və idarəetmə sahəsində dünyada analoqu az olan unikal
model formalaşdırır. Ermənistanın yaratdığı mina maneələrinə və beynəlxalq dəstəyin
yetərsizliyinə baxmayaraq, Böyük qayıdış prosesi dayanmadan irəliləyir.
Mina
terroru insanlığa qarşı işlənmiş cinayətdir və bu təhlükəyə son qoyulması beynəlxalq
həmrəylik tələb edir. Azərbaycan öz torpaqlarını bu təhlükədən təmizləyərək həyatı
yenidən öz axarına qaytarır. Bərpaolunan hər bir kənd və şəhər ölkəmizin
sarsılmaz iradəsinin, sülhə və quruculuğa olan sadiqliyinin əyani sübutudur.
Yasəmən
MUSAYEVA,
"Azərbaycan"
