Bəzən insanın taleyi bir saniyənin içində dəyişir. Gün sanki həmişəki kimi başlayır, zaman öz axarı ilə süzülür, heç bir təhlükə görünmür. Amma həyatın gözlənilməz bir anında baş verən hadisə bütün planları, xəyalları, gələcəyi alt-üst edir. O andan sonra həyat artıq əvvəlki kimi olmur. Kimisi bu dəyişiklik qarşısında sınır, kimisi isə həmin dağıntıların içindən yenidən doğulur. Bu, məhz ikinci yolu seçənlərin - büdrəsə də, yoluna davam edənlərin əzmkar hekayəsidir.
Solmaz Səfərovanın ömür yolu da hamar olmadı. Onun yaşam mübarizəsi həm də səbrin, iradənin, özünü yenidən tapmağın canlı sübutuna çevrildi. Bununla o, insan ruhunun nə qədər güclü ola biləcəyini göstərdi.
Uşaqlıqdan başlayan çətin yol
1984-cü ildə Siyəzən rayonunun Böyük Həmyə kəndində dünyaya gələn Solmazın həyatı hələ doğulmamışdan sınaqlarla başlayıb. O, atasını heç vaxt görməyib. Atası onun anasının bətnində olduğu vaxt, cəmi 7 aylıqkən dünyasını dəyişib. 42 yaşında həyatla vidalaşan atadan sonraya 6 uşaq və hamilə qadın qalıb. Anası cəmi 34 yaşında yeddi uşağın yükünü çiyninə götürməli olub. Bu, təkcə maddi yox, həm də mənəvi baxımdan ağır bir həyat demək idi. Solmaz deyir ki, o günləri xatırlayanda hələ də göz yaşlarını saxlaya bilmir.
Solmazın həyatında kəskin dönüş 19 yaşında baş verir. Evdə olduğu zaman hündürlükdən yıxılır və bununla bütün həyatı bir anda dəyişir. Yerdən qalxmaq istəyəndə ayaqlarını hiss etmədiyini anlayır. Baxır ki, ayaqları yerindədir, amma heç bir hiss yoxdur. Solmaz bir daha ayağa qalxa bilmir. Xəstəxanada məlum olur ki, onurğa travması alıb, fəqərələri sınıb. Dəfələrlə əməliyyat olunub. Solmazın yenidən sağlamlığına qovuşması üçün ailəsi əlindən gələni edir. Evdə olan hər şey satılır, pul toplanır, müxtəlif həkimlərə müraciət edilir. Amma nəticə dəyişmir...
İnad, ümid və mübarizə
Həkimlərin "Səni qaldırsa, yalnız idman ayağa qaldıra bilər" sözünü eşidən Solmazın mübarizəsi elə həmin andan başlayır. Günlərlə, saatlarla, yorulsa da, ağrılardan qovrulsa da, idman edir. Bəzən gün ərzində 7-8 saat məşq edir. Özünə proqram qurur. Səhər durur, saatlarla məşq edir, bir az dincəlir, yenidən idmana başlayır. Ayaqlarını hərəkət etdirmək üçün xüsusi dəmir aparatlarla çalışır. Dəfələrlə yıxılır, ayaqlarında çatlar əmələ gəlir, amma dayanmır.
On il əlil arabasından istifadəni qəbul etmir. Bu, onun üçün sadəcə bir vasitə deyil, psixoloji baryer idi. O düşünürdü ki, əgər əlil arabasına otursa, artıq heç vaxt ayağa qalxa bilməyəcək. Bu inad Solmazı uzun müddət evə məhkum edir. İllərlə evdən çıxmır. Hər 3-4 aydan bir reabilitasiya mərkəzlərinə gedir. Orada özü kimi insanlarla tanış olur, yeni şeylər öyrənir, ruhdan düşməməyə çalışır.
2012-2013-cü illərdə həyatında yeni bir səhifə açılır. Reabilitasiya mərkəzində ona idmanla daha ciddi məşğul olmağı tövsiyə edirlər. Həmsöhbətim deyir ki, uzun illər evdə etdiyi idman hərəkətləri onu qüvvətləndirmişdi: "Xüsusilə qollarım çox güclü idi. Yüngül atletika növünü seçdim, disk atma, nüvə atma və nizə atma ilə məşğul olmağa başladım. Siyəzən rayonunda yaşadığım üçün Bakıda qalmağa yerim yox idi. Belə qərara alındı ki, elə Ramanada yerləşən 1 saylı Sağlamlıq İmkanları Məhdud Gənclərin Peşə Reabilitasiya Mərkəzində yaşayım. Həm Gənclikdə yerləşən məşq yerimə gedib-gəlirdim, həm də buradakı dərnəklərə qoşulurdum. 2013-cü ildən 2018-ci ilə qədər paralimpiya ailəsinin üzvü oldum. Bu illər həyatımın dönüş nöqtəsi oldu".
Solmazın həyatında ən böyük dönüşlərdən biri də əlil arabasını qəbul etməsi olur. Bu, onun üçün məğlubiyyət deyil, azadlıq olur. Artıq o, evdən çıxır, işləyir, cəmiyyətin aktiv üzvünə çevrilir. Solmaz beynəlxalq turnirlərdə iştirak edir, Avropa və dünya çempionatlarına qatılır. Hətta Avropa çempionatında 3-cü yerə layiq görülür. İdman onun üçün sadəcə fiziki fəaliyyət deyildi. Bu, onun cəmiyyətə qayıdışı idi. Evdən çıxmayan Solmaz artıq dünyanı gəzir, insanlarla tanış olur, özünü sübut edir.
Növbəti sınaq
Amma həyat onu yenə də sınağa çəkir. 2017-2018-ci illərdə onurğasında yenidən problemlər yaranır. Kəskin ağrılar başlayır. İdmanla məşğul olmaq mümkünsüz hala gəlir. İdmandan uzaqlaşmaq onun üçün ağır qərar olur. Amma bu dəfə o artıq əvvəlki Solmaz deyildi. Mübarizə aparmağı öyrənmişdi. O bilirdi ki, həyatda bir qapı bağlananda digəri açılır. Və həyat bütün çətinliklərə baxmayaraq, davam edir.
Reabilitasiya mərkəzində yaşayarkən idmanla birlikdə müxtəlif dərnəklərə qatılır, özünü toxuculuq, dərzilik və digər sənətlərdə sınayır. Amma xalçaçılıq ona daha doğma gəlir. Uşaqlığı yoxsulluq, zəhmət və çatışmazlıqlar içində keçsə də, onların evində bir şey heç vaxt əskik olmayıb - əmək və sənət. Vaxtilə ailələrində hər kəs xalçaçılıqla məşğul olub. Nənəsi, anası, bacıları, xalaları, bibiləri - hamısı xalça toxuyurdu. Solmaz da gözünü açandan xalça dəzgahları görüb, uşaq oyunlarını belə onların yanında oynayıb. Amma o vaxtlar bu sənətə xüsusi maraq göstərməyib. Artıq xalçaçılıq onun həyatının mərkəzinə çevrilib. İlmə-ilmə naxışlar toxuyur, səbirlə əsərlər yaradır, bu sənətdə püxtələşir, öz üslubunu formalaşdırır. Əvvəlcə kiçik xalçalar toxumağa başlayır, sərgilərdə iştirak edir. Əl işləri alıcı tapdıqca bu, ona həm maddi dəstək, həm də motivasiya verir.
Onlar da mənim kimidir...
Solmazın istedadı və əzmi diqqətdən kənarda qalmır. Təxminən beş il öncə DOST İnklüziv İnkişaf və Yaradıcılıq Mərkəzində təlimçi kimi fəaliyyətə başlayır. O, burada sadəcə xalça toxumağı öyrətmir, həm də həyatı, fiziki məhdudiyyətlərlə yaşamağı öyrədir.
"Onlar mənim kimidir", - deyir Solmaz - "Ona görə də tələbələrimin hisslərini bu qədər yaxşı anlayıram". Onlarla yalnız müəllim kimi deyil, həm də dost kimi davranır, motivasiya verir, öz hekayəsini paylaşır, özlərini olduqları kimi qəbul etmələrinə kömək edir.
Solmaz heç kimə möhtac olmadan özünü idarə edə bilir. Bu, onun üçün böyük nailiyyətdir. Solmazın həyat fəlsəfəsi sadə, amma dərin məna daşıyır: "Həyatda əsas cansağlığıdır. Onsuz heç nəyin mənası yoxdur". Bu sözlər onun üçün sadəcə fikir deyil, yaşanmış bir həqiqətdir.
Solmaz Səfərovanın hekayəsi təkcə çətinliklərin hekayəsi deyil. Bu, insanın özünü yenidən var etməsinin, həyatla barışmasının, onu yenidən sevməsinin hekayəsidir. O, uzun illər özü özüylə mübarizə aparıb və nəhayət, həyatını yenidən qazanıb. Solmaz taleyini qəbul edib. Məhz bu qəbul onu azad edib. O, artıq təkcə öz həyatını dəyişmir, başqalarının da həyatına işıq olur, güc verir. Çünki bəzən ən böyük güc ən böyük dərdi yaşamış insanlarda olur.
Ülkər XASPOLADOVA,
"Azərbaycan"
