Yerli teleradio kanallarının ümidinə qalsaq, bunu dəqiq demək çətindir
Vaxt var idi vaxtımız da özümüzünkü deyildi. Gözümüz Moskva Kremlindəki saatın əqrəblərində, qulağımız onun gur olduğu qədər də vahiməli zəngində idi. Həmin saat bizim nəinki vaxtımızın, hətta siyasi kimliyimizin, az qala, müqəddəs atributuna çevrilmişdi.
İndi, şükürlər olsun, müstəqil dövlətik. Vaxtımız da bütün mənalarda öz əlimizdədir. Daha Kreml saatının bizim zamanımızı müəyyənləşdirmək imkanı yoxdur. Özü də təkcə siyasi yox, həm də texniki cəhətdən. Çünki artıq 3 ilə yaxındır Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsinin internet səhifəsində (www.azstand.gov.az.) Milli Zaman və Tezlik Etalonunun təyin etdiyi Azərbaycan vaxtı yayımlanır. Buna milli zaman serveri də deyirlər və onu müəyyən texniki şərtləri yerinə yetirməklə istənilən kompyuterə sinxron etmək mümkündür.
Bütün bunları xatırlamaqda məqsədimiz var və bu barədə bir qədər sonra. İndi isə Azərbaycanın milli vaxtını göstərən cihaz haqqında qısa məlumat vermək istərdik.
Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi yanında Milli Metrologiya Mərkəzinin Elektrik kəmiyyətləri laboratoriyasında quraşdırılmış etalon kompleksinə ABŞ-da istehsal olunan GPS qəbuledici sinxronizatorunun vaxt və tezlik etalonu, eləcə də taymer-sayğac analizatoru daxildir. Cihazın əsas işləmə prinsipi serium elementinin parçalanması zamanı yaranan ən dəqiq qəbul olunmuş tezliyi süni peykdən GPS antenlə qəbul edib vaxt və tezlik etalonu vasitəsilə sinxronlaşdırmaq və ölkənin ən dəqiq vaxtını (saatını) bütün telekommunikasiya sistemlərinə ötürməkdən ibarətdir.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, bu cihaz elə də ucuz deyil. Yəqin, elə həm də bu səbəbdən o, bütün ölkələrdə yoxdur. Deməli, Azərbaycanın belə cihaza malik olması milli vaxt etalonumuzun mövcudluğundan savayı, qürur və imkanımızın da göstəricisidir.
Amma gəlin görək yerli teleradio kanallarımız bu qürur doğuran imkandan istifadə edirlərmi? Təəssüf ki, bu suala müsbət cavab vermək mümkün deyil! Bizim teleradio kanallarımızın hər birinin öz vaxt "etalon"u var. Heç görmüsünüzmü, yaxud eşitmisinizmi, məsələn, teleradio kanallarımızın eyni vaxtda efirə verdikləri xəbərlər proqramları saniyəbəsaniyə demirik, dəqiqəbədəqiqə üst-üstə düşsün? Mümkün deyil! Ən yaxşı halda 25-30 saniyə, ən pis vəziyyətdə 1-2 dəqiqə fərq olacaq. İndi saatlarımızı hansının vaxtı ilə düzəldək? Yenəmi özgə vaxtla oturub-duraq? Axı müasir dövrdə nəinki hər saniyənin, hətta saniyənin yüzdə, mində birinin əhəmiyyəti, hökmü var. Artıq göydə Günəşin yerləşmə istiqamətinə baxıb vaxtı müəyyən etmək dövrü arxada qalıb. Elə isə teleradio kanallarımız efir vaxtlarını nəyə görə studiyalarındakı, yaxud qollarındakı bəlkə də Çin istehsalı olan keyfiyyətsiz saatlarla nüəyyənləşdirməlidirlər?! Heç olmazsa, qonşu Türkiyə və Rusiyanın kanallarına baxsınlar. Onlarda belə bir biabırçılıq (başqa cür adlandırmaq mümkün deyil) yoxdur və ola da bilməz! Çünki efirlərinə və milli vaxt etalonlarına hörmət edirlər.
Bir var öz etalonumuz olmaya, onda haradasa teleradio kanallarımızın özləri bir yana, tamaşaçı və dinləyicilərə etdikləri hörmətsizliyi bağışlamağa bəhanə tapmaq mümkün idi. Bir də var artıq 2011-ci ilin ortalarından Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən milli etalon vaxtının yayımlandığı və ondan ölkənin bir çox strateji dövlət qurumlarının istifadə etdiyi bir zamanda (söz düşmüşkən bildirək ki, dənizkənarı bulvardakı qüllədə quraşdırılmış elektron saat da milli vaxt etalonuna qoşulub) əhalinin dəqiq saatı öyrənmək üçün əsasən nəzər yetirdiyi və qulaq verdiyi teleradio kanallarımız bu vacib məsələyə qeyri-ciddi məqam kimi baxa.
Hərçənd biz onların tamaşaçı və dinləyicilərə belə münasibətlərində təəccüblü heç nə görmürük. Görmək istədiyimiz dəqiq vaxtdır, onu da bacarsalar.
Raqif MƏMMƏDOV,
"Azərbaycan"
