Dünya bazarında təbii qazın qiymətinin artması davam edir. Yanvarın 2-də 1 kubmetri 352 dollara satılan təbii qazın qiyməti yanvarın 15-də 398 dollara kimi yüksəldi. Ötən həftə Niderlandda fəaliyyət göstərən Avropa Virtual Qaz Ticarət Mərkəzində (Title Transfer Facility - TTF) qazın qiyməti 2 dəfə artıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, qazın qiyməti həftənin əvvəlində 400, sonunda isə 420 dollara yüksəldi və artmaqda davam edir. TTF-də qaz elektron formada satılır. Alqı-satqı baş tutduqdan sonra qaz treyderləri sifarişi interkonnektorun idarəçiliyinə göndərir, qaz nəqli bu və ya digər ölkəyə yönəldilir.
“Bloomberg” qaz bazarının xüsusiyyətinə toxunaraq qeyd edir ki, əksər hallarda qazın qiyməti havanın temperaturundan asılıdır. Yanvar ayı Avropa üçün kəskin soyuqlarla başladı. Digər tərəfdən isə qitənin qaz anbarlarında həcm tez bir zamanda azaldı. Avropa Qaz İnfrastrukturu Assosiasiyasının (Gas Infrastructure Europe) məlumatına əsasən hazırda Avropanın ən böyük qaz saxlanc infrastrukturuna malik olan Almaniyanın anbarlarının 44 faizi doludur. Qışın çətin günləri hələ qarşıdadır, buna baxmayaraq 56 faiz artıq sərf olunub.
Bu gün Belçika, Danimarka, Fransa, Latviya və digər ölkələrin anbarlarında 50 faiz qaz ehtiyatı var. Ən az ehtiyata malik olan Xorvatiya (29,9 faiz) və Niderlanddır (38 faiz). Ən çox isə Portuqaliyadır (90,5 faiz). Lakin Avropa Hidrometeorologiya Mərkəzi yanvarın 2-ci yarısının daha soyuq keçəcəyini proqnozlaşdırıb. “İmplementa” konsaltinq şirkətinin tədqiqatlar üzrə direktoru Mariya Belova bildirib ki, qaz anbarlarının yarımçıq olması, havaların kəskin soyuması və Rusiya ilə qaz ticarətinin məhdudlaşdırılması Avropanın qaz bazarında gərginlik yaradıb. Ekspert nəzərə çatdırıb ki, soyuq havalarda borularda təzyiq aşağı düşür və buna görə də boruya əlavə qaz vurmaq lazım olur ki, bu da qiymətə təsir edir. Digər tərəfdən Avropa ölkələrində alternativ enerji istehsal edən mərkəzlər çoxdur. Lakin qış aylarında Günəşin və küləyin zəifliyi elektrik enerjisi istehsalını aşağı salır və qaza tələbat artır. Tələbat artan yerdə isə bazar qanununa uyğun olaraq qiymətlər də artır.
“Reuters” agentliyinin neft və qaz bazarları üzrə analitiki Con Kemp bildirib ki, Avropa dövlətləri Rusiya kimi təbii qaz hegemonundan azad olaraq, digər hegemon - ABŞ-dan asılı vəziyyətə düşdü. ABŞ Avropaya qazı Rusiyadan baha satır ki, bu da qiymət artımı yaradır. Beləliklə Avropanın əlavə qaza böyük ehtiyacı yaranıb.
SOCAR-dan verilən məlumata görə, cari ilin yanvar ayından başlayaraq Avropanın digər 14 ölkəsi ilə yanaşı, Azərbaycan Almaniya və Avstriyaya da qaz ixracına başlayıb ki, bu da təsadüfi xarakter daşımır. Avropa qaz idxalını diversifikasiya edərək Azərbaycana daha çox üstünlük verib. Ötən ilin iyununda SOCAR ilə Almaniyanın SEFE (Securing Energy for Europe) dövlət enerji şirkəti arasında da təbii qaz alışı üzrə 2035-ci ilədək müqavilə imzalanıb. Müqaviləyə əsasən, Azərbaycandan illik qaz tədarükünün həcmi mərhələli şəkildə artırılaraq 1,5 milyard kubmetrə çatdırılacaq.
Bundan başqa, “Şahdəniz” yatağından Almaniyanın “Uniper” şirkəti də ildə 1,5 milyard kubmetr qazın alıcısı qismində çıxış edib. Avstriya ilə Almaniyaya qaz ixracı İtaliya interkonnektoru üzərindən həyata keçiriləcək. Azərbaycan Cənubi və Şərqi Avropa ilə yanaşı, eyni zamanda, Mərkəzi Avropa dövlətlərinə də qaz ixracına başlayıb. Bununla Azərbaycan ilk növbədə qaz ixracını şaxələndirib və Avropa bazarında mühüm yer tutub. Onu da nəzərə çatdırmaq lazımdır ki, 2030-cu ilə kimi Azərbaycan Avropaya əlavə 8 milyard kubmetr təbii qaz ixrac etməyi planlaşdırıb. Bu planın həyata keçəcəyinə heç bir şübhə yeri yoxdur. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan Avropa enerji bazarına təsir etmək imkanı qazanacaq.
jpg_1768807015.jpg)
