TRIPP layihəsi Naxçıvanın iqtisadi inkişafına təkan verəcək

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri təkcə ölkəmizin ayrılmaz hissəsi olan muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafı baxımından deyil, bütövlükdə regionda formalaşan yeni geosiyasi və nəqliyyat reallıqları fonunda da mühüm əhəmiyyət daşıyır.  Zəngəzur dəhlizi (TRIPP) Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında Ermənistan ərazisindən keçməklə maneəsiz bağlantının yaradılmasını nəzərdə tutur. 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmalarla bu istiqamətdə siyasi əsas formalaşdırılıb. Azərbaycan tərəfinin təqdim etdiyi konsepsiyada TRIPP yalnız bir nəqliyyat xətti deyil, daha geniş regional bağlantı platforması kimi qiymətləndirilir.

Milli Məclisin deputatı Vüqar RƏHİMZADƏ qəzetimizə açıqlamasında deyib ki, Prezident İlham Əliyev avqustun 11-də Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində 2025-ci il avqustun 8-də tarixi Vaşinqton Zirvə Görüşündə bu məsələnin öz həllini tapdığını qeyd edib. Deputat qeyd edib ki, bu layihənin ən böyük strateji nəticələrindən biri Naxçıvanın coğrafi baxımdan təcrid olunmuş mövqeyinin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsidir. Naxçıvan bundan sonra Azərbaycanın əsas hissəsi ilə daha intensiv iqtisadi, logistika və nəqliyyat əlaqələrinə malik olacaq. Bu isə muxtar respublikanın daxili inkişaf dinamikasına, investisiya imkanlarına və biznes mühitinə birbaşa təsir göstərəcək. “Əslində, Naxçıvanın əhəmiyyəti yalnız Azərbaycan daxilindəki bağlantı ilə məhdudlaşmır. Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Naxçıvanı Azərbaycan, Türkiyə, Cənubi Qafqaz və daha geniş Avrasiya nəqliyyat sistemləri arasında mühüm keçid məntəqələrindən birinə çevirəcək. Bu baxımdan layihənin Orta Dəhlizlə əlaqələndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. TRIPP Orta Dəhlizin növbəti mühüm seqmentinə çevrilməklə yanaşı, Asiya ilə Avropa arasında yükdaşımaları və beynəlxalq ticarət imkanlarını daha da genişləndirəcək. Gələcəkdə enerji, elektrik enerjisi, xüsusilə bərpaolunan enerji və fiber-optik kommunikasiya xətlərinin də bu bağlantı imkanlarından faydalanması nəzərdə tutulur. Avropa İttifaqı səviyyəsində də bu layihə xüsusi maraq doğurur. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində bu məsələyə toxunaraq bildirdi ki, bir çox beynəlxalq qurum, bəzi ölkələr bu yola maraq göstərir, xüsusilə Azərbaycan dəmir yollarının Naxçıvan seqmentinə. Onlardan biri Avropa İttifaqıdır: “Avropa İttifaqının nümayəndələri Naxçıvana ezam edilmişdir. Burada yerlərdə vəziyyətlə tanış olmuşlar və onlar da bu dəhlizin iştirakçıları olmaq istəyirlər. Biz prinsip etibarilə buna etiraz etmirik. Bizim mövqeyimiz ondan ibarətdir ki, Azərbaycanın əsas hissəsində yerləşən ərazilərdə Azərbaycan Dəmir Yolları artıq bütün işləri yekunlaşdırır və burada hər hansı bir xarici iştiraka ehtiyac yoxdur. O ki qaldı, Naxçıvan dəmir yolunun reabilitasiyasına, burada prinsip etibarilə beynəlxalq konsorsium yaradıla bilər. Təbii ki, nəzarət paketi Azərbaycan dövlətinə məxsus olmaq şərti ilə beynəlxalq konsorsium investorlardan ibarət ola bilər və biz buna açığıq. Olmasa da, biz özümüz bu yolu çəkəcəyik. Bizim indi hansısa maliyyə problemlərimiz yoxdur. Olsaydı belə bu önəmli layihəyə hər zaman biz vəsait tapardıq. Amma biz hesab edirik ki, bu yolu beynəlxalq aktorlar və potensial yükgöndərənlər üçün daha cəlbedici etmək məqsədilə Naxçıvan dəmir yolu layihəsi məhz dediyim kimi, bir neçə şirkətdən ibarət konsorsium tərəfindən inşa edilə bilər”, – deyə deputat əlavə edib.

V.Rəhimzadə deyib ki, bütün bunlar Zəngəzur dəhlizinin artıq yalnız regional məsələ olmadığını göstərir. Həyata keçirilən layihələr Naxçıvanı Azərbaycanın Avrasiya nəqliyyat xəritəsində mövqeyini daha da gücləndirə biləcək strateji platformaya çevirir. Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri də bu baxımdan xüsusi önəm kəsb edir. “Dövlət başçısının digər regionlarımız kimi Naxçıvana da diqqəti bu bölgəmizin Azərbaycanın ümumi iqtisadi və geostrateji inkişaf strategiyasındakı rolunun artdığını nümayiş etdirir. Son dövrdə Naxçıvanda sənaye, sahibkarlıq və investisiya istiqamətində həyata keçirilən layihələr də bu prosesin yalnız nəqliyyatla məhdudlaşmadığını göstərir”, – deyə o bildirib.

Deputat vurğulayıb ki, 2026-2027-ci illərdə alternativ və bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadənin genişləndirilməsini, yol, nəqliyyat və təhsil infrastrukturunun yenilənməsini, habelə abadlıq-quruculuq işlərinin davam etdirilməsini təmin etmək məqsədilə imzalanan “Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında” Sərəncam böyük əhəmiyyət kəsb edir: “Qəbul edilmiş qərarların ardıcıl və sistemli icrası  inkişaf siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir. TRIPP-ın reallaşması Naxçıvan üçün yeni imkanlar yaradacaq: nəqliyyat və logistika fəaliyyətini genişləndirəcək, investisiya və istehsal potensialını artıracaq. Ən mühüm məqam isə ondan ibarətdir ki, Zəngəzur dəhlizinin mahiyyəti təkcə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında bağlantının təmin edilməsindən ibarət deyil. Bu layihə Cənubi Qafqazda uzun illər mövcud olmuş nəqliyyat məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması, region ölkələri arasında iqtisadi qarşılıqlı asılılığın artırılması və yeni ticarət marşrutlarının formalaşması baxımından daha geniş əhəmiyyət daşıyır. Bu mənada Naxçıvan gələcəkdə Şərqlə Qərbi, Azərbaycanla Türkiyəni, Mərkəzi Asiya ilə Avropanı birləşdirən mühüm strateji həlqə kimi çıxış edəcək. Naxçıvanın strateji əhəmiyyəti daha da artacaq və TRIPP bu prosesin ən mühüm dayaqlarından birinə çevriləcək. Layihənin uğurlu icrası Naxçıvanın iqtisadi inkişafını sürətləndirməklə yanaşı, Azərbaycanın qlobal nəqliyyat və logistika mərkəzi kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək”.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”