Azərbaycan iqtisadiyyatının neftdənkənar sahələr hesabına inkişaf etdirilməsi ölkənin qarşısında duran əsas məsələdir. Doğrudur, ölkədə neft gəlirləri mühüm rol oynayır. Amma unutmaq olmaz ki, iqtisadiyyatın dayanıqlı inkişafı üçün digər sahələrin də ön planda olması zamanın tələbidir. Bu baxımdan sənayenin şaxələndirilməsi, yeni istehsal sahələrinin yaradılması, sahibkarlığın dəstəklənməsi və yerli məhsulların dünya bazarlarına çıxarılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Məlumdur ki, Azərbaycan iqtisadiyyatının hədəfi yalnız xammal ixrac etmək deyil. Məqsəd daha çox hazır məhsul istehsalını və qeyri-neft ixracını artırmaqdır. Bu istiqamətdə sənaye parklarının rolu xüsusilə qaçılmazdır. Parklarda yaradılan şərait sahibkarlara yeni istehsal müəssisələri qurmağa, müasir texnologiyalardan istifadə etməyə və rəqabətqabiliyyətli məhsullar istehsal etməyə imkan verir. Göründüyü kimi, sənaye parkları Azərbaycanda yeni istehsal mühitinin formalaşmasına və neftdənkənar sahənin genişlənməsinə imkan verir.
İndi sənaye parklarına yalnız yeni fabrik və zavodların fəaliyyət göstərdiyi ərazilər kimi baxmaq doğru yanaşma deyil. Onlar həm də investisiyaların cəlb edildiyi, yeni iş yerlərinin yaradıldığı, müasir texnologiyaların tətbiq olunduğu və regionların iqtisadi fəallığının artırıldığı mərkəzlərdir. Bu mənzərə fonunda ortaya suallar çıxır: sənaye parkları Azərbaycanın neftdənkənar iqtisadiyyatının inkişafında nə qədər effektiv rol oynayır? Onların qarşıdakı illərdə ölkənin iqtisadi mənzərəsini dəyişmək potensialı varmı? Suallara cavab tapmaq üçün sənaye parklarının fəaliyyətinə və bu sahədə əldə olunan nəticələrə nəzər salmaq kifayətdir.
Öncə onu qeyd edək ki, sənaye parkları vasitəsilə yerli istehsalın genişləndirilməsi və sənaye potensialının artırılması istiqamətində həyata keçirilən layihələr ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsində vacib yer tutur. Elektrik enerjisi, qaz, su, yol və digər zəruri imkanların təmin edilməsi müəssisələrin yaradılmasını, eləcə də fəaliyyətini asanlaşdırır. Bununla yanaşı, sənaye parklarında fəaliyyət göstərən sahibkarlara müxtəlif güzəştlərin tətbiqi investisiya qoyuluşuna marağı artırır. Belə bir mühit yeni layihələrin həyata keçirilməsinə və istehsalın genişlənməsinə imkan verir.
Bu gün sənaye parklarında istehsal olunan məhsulların çeşidi də kifayət qədər genişdir. Kimya sənayesindən tekstilə, tikinti materiallarından qida və maşınqayırma sahələrinə qədər müxtəlif istiqamətlərdə müəssisələr fəaliyyət göstərir. Bu isə bir tərəfdən daxili bazarın tələbatının yerli istehsal hesabına ödənilməsinə, digər tərəfdən isə Azərbaycan məhsullarının xarici bazarlara çıxarılmasına imkan yaradır. Azərbaycanın qeyri-neft məhsullarının xarici bazarlarda daha çox yer tutması ölkənin iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əslində, sənaye parkları bu gün yeni texnologiyaların tətbiqi baxımından "iqtisadi meydan"ın mərkəzində yer tutan əsas iştirakçılardandır. Müasir avadanlıqlarla təchiz olunan müəssisələrin daha məhsuldar və keyfiyyətli istehsala keçid etmələri üçün hər cür şərait var.
Bunun bariz nümunələrindən biri Pirallahı Sənaye Parkıdır. Parkın fəaliyyəti əczaçılıq və tibbi məhsulların istehsalının genişləndirilməsi, eləcə də yerli istehsal imkanlarının artırılması baxımından diqqət çəkir. Təsadüfi deyil ki, oktyabrın 5-də Prezident İlham Əliyev parkda yeni dərman istehsalı müəssisəsinin açılışında iştirak edib. "Gen Pharma Caucasus Manufacturing Operations" MMC-nin fəaliyyətə başlaması Pirallahı Sənaye Parkında əczaçılıq istiqamətinin genişləndiyini və yerli istehsal imkanlarının artdığını göstərir.
Xatırladaq ki, Pirallahı Sənaye Parkının tarixçəsi 2016-cı ildən başlayır. Parkın yaradılmasında əsas məqsəd Azərbaycanda əczaçılıq sənayesini inkişaf etdirmək, dərman istehsalını artırmaq və bu sahədə idxaldan asılılığı azaltmaqdır. Bu gün parkda 6 rezident fəaliyyət göstərir. Onlardan biri Azərbaycanın dərman istehsalında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi diqqət çəkir. Söhbət "Gen Pharma Caucasus Manufacturing Operations" MMC-dən gedir. 113,9 milyon manatlıq investisiya hesabına yaradılan müəssisə ildə 60 milyon qutu, başqa sözlə, 2,5 milyard həb və kapsul istehsal etmək gücünə malik olacaq. Burada ürək-damar xəstəliklərindən nevroloji və uroloji preparatlara, antibiotiklərdən ağrıkəsicilərə qədər müxtəlif dərman vasitələrinin istehsalı nəzərdə tutulur.
Müəssisədə ABŞ, Yaponiya, Almaniya, İsveçrə, Çin, Danimarka, İsveç və Türkiyənin aparıcı şirkətlərinin istehsal etdiyi avadanlıqlar quraşdırılıb. Bu da yerli istehsalın müasir texnologiyalar üzərində qurulmasına imkan verir. Qarşıdakı illərdə 500-dən çox preparatın istehsalı planlaşdırılır. Bu layihə eyni zamanda dərman bazarında yerli istehsalın payının artırılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Müəssisənin məhsullarının daxili bazarla yanaşı, Özbəkistan, Qazaxıstan, Gürcüstan və digər ölkələrə ixracı nəzərdə tutulur. Yəni Pirallahıda istehsal olunan məhsulların yolunun yalnız apteklərimizə deyil, xarici bazarlara da uzanması gözlənilir.
Yeni müəssisə 178 nəfər üçün daimi iş imkanı yaradacaq və bununla da məşğulluğun artırılmasına öz töhfəsini verəcək. Zavodun bir başqa özəlliyi isə onun təhsilə də qapı açmasıdır. Burada Qarabağ Universiteti və Azərbaycan Tibb Universiteti üçün tədris bazası yaradılıb. Bu o deməkdir ki, tələbələr gələcəkdə çalışacaqları sahə ilə bağlı nəzəri biliklərlə yanaşı, istehsal mühitini də yaxından tanımaq imkanı əldə edəcəklər.
Beləliklə, Pirallahı Sənaye Parkında yaradılan bu müəssisənin timsalında sənaye parklarının rolunu daha aydın görmək mümkündür. Burada istehsal, texnologiya, investisiya, məşğulluq, ixrac və təhsil bir araya gəlir. Bu, neftdənkənar sənayenin inkişafının artıq ayrı-ayrı layihələrdən daha geniş bir prosesə çevrildiyini göstərir.
Züleyxa ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
