Cənubi Qafqazda davamlı sülh

Azərbaycanın qətiyyəti ilə regionda təhlükəsizlik və iqtisadi inteqrasiya sahəsində mühüm irəliləyişlər əldə olunub

Cənubi Qafqazda onilliklər boyu davam edən gərginlik və münaqişə dövrü artıq arxada qalıb. Region bu gün hərb və qarşıdurma ilə deyil, sülh, iqtisadi tərəqqi və yeni əməkdaşlıq imkanları ilə gündəmə gəlib. Bu müsbət dəyişikliklərin, yaranan yeni geopolitik reallığın və dayanıqlı təhlükəsizlik mühitinin memarı məhz Azərbaycandır. Bakının həyata keçirdiyi uzaqgörən diplomatiya və siyasi iradə sayəsində bölgədə yaradılan de-fakto sülh şəraiti artıq dönməz xarakter alıb.

Beynəlxalq dəstək 

Avqustun 13-də Prezident İlham Əliyevin Almaniyanın ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfiri Dirk Lölkeni qəbul edərkən regionda əldə olunan sülh prosesi ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər Cənubi Qafqazın yeni geopolitik mənzərəsini və rəsmi Bakının strateji xəttini aydın şəkildə nümayiş etdirir. Görüş zamanı dövlətimizin başçısı regionda sülh gündəliyinin Azərbaycan tərəfindən irəli sürüldüyünü bir daha vurğuladı. O, ölkəmizin sülh gündəliyinin irəliləməsi üçün səylərini davam etdirəcəyini və regionda sülhün artıq dönməz olduğunu bildirdi.

Cari ilin iyulunda Prezident İlham Əliyevin Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer və Federal Kansler Fridrix Merts ilə keçirilən görüşlərində də Cənubi Qafqazda davamlı sülhün bərqərar olunması istiqamətində əldə edilmiş nailiyyətlər yüksək qiymətləndirilib. Dövlətimizin başçısı rəsmi Berlinin sülh prosesinə verdiyi töhfələri qeyd edərək bəyan edib ki, uzun illərdən sonra Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması və sülh sazişinin paraflanması faktiki olaraq 30 il davam edən münaqişəyə son qoydu: "Azərbaycan bu razılaşmadan dərhal sonra praktiki addımlara keçdi... ...Azərbaycan-Almaniya əlaqələri təkcə ikitərəfli münasibətlərə yox, bütövlükdə bölgəmizdə əməkdaşlığa, sülhə, əmin-amanlığa öz töhfəsini verəcəkdir".

Ötən ay Berlində imzalanan "Azərbaycan Respublikası ilə Almaniya Federativ Respublikası arasında İkitərəfli Tərəfdaşlığın Strateji Gündəliyi haqqında Birgə Bəyannamə" və Avropa İttifaqı ilə münasibətlərdəki müsbət dinamika da aydın göstərir ki, Azərbaycanın qətiyyəti ilə regionda formalaşmış sülh mühiti qlobal xarakter daşıyır. 

Bu gerçəklikdir ki, bölgədə sülhün bərqərar olması "Şərq-Qərb" nəqliyyat dəhlizini daha təhlükəsiz və cəlbedici edir. Bu da Almaniya və digər Avropa şirkətlərinin regiona investisiya qoyması, ənənəvi və "yaşıl enerji", eləcə də təhsil sahəsində yeni layihələrin həyata keçirilməsi üçün geniş qapılar açır.

Bəyanatlardan praktiki addımlara

Vətən müharibəsindən dərhal sonra Ermənistana təkmil sülh modeli təklif edən rəsmi Bakı ötən müddətdə sülh gündəliyini, sadəcə, diplomatik bəyanatlarla deyil, real addımlarla dəstəklədiyini sübut edib. 8 avqust Vaşinqton Zirvə Görüşünün və sülh sazişinin mətninin paraflanmasının ardından Bakı tərəfindən atılan praktiki addımlar bunun bariz nümunəsidir:

Ağ Evdə keçirilən Azərbaycan-Ermənistan Zirvə Görüşü ilə bölgədə de-fakto sülhün təməli qoyuldu. Vaşinqton Sammitinin birillik ildönümündə Prezident İlham Əliyev ABŞ liderinə ünvanladığı məktubunda zirvə görüşünün rolunu xüsusi qiymətləndirərək yazıb: "Bir il əvvəl Siz öz üzərinizə məsul tarixi missiyanı götürərək Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün bərqərar edilməsi, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması məsələsində dönüş nöqtəsi yaratdınız. Qətiyyətiniz və sarsılmaz iradəniz sayəsində Siz üç onillik ərzində davam edən münaqişənin tamamilə sona çatmasına, xalqlarımız üçün barışığın və qarşılıqlı tərəfdaşlıq dövrünün əsasını qoymağa nail oldunuz".

Vaşinqton razılaşmalarından keçən bir il ərzində regionda təhlükəsizlik və iqtisadi inteqrasiya sahəsində mühüm irəliləyişlər qeydə alınıb. Ən əsası sərhəd xəttində sülhə xələl gətirə biləcək heç bir ciddi hərbi insident baş verməyib. 

Vaşinqtonda sülh sazişi mətninin paraflanmasından dərhal sonra Bakı regionda real, gözlə görünən humanitar və iqtisadi addımlar atmağa başlayıb. Azərbaycanın Ermənistana yanacaq ixrac etməyə başlaması bu ölkənin enerji təhlükəsizliyinə birbaşa kömək edir. Bakı öz ərazisindən Ermənistana yük daşınması üzərindəki bütün məhdudiyyətləri götürüb. Bununla da Rusiya və digər ölkələrdən gələn taxıl, gübrə və digər vacib mallar Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana rahat şəkildə çatdırılır. 

Bu günə qədər Rusiyadan Ermənistana Azərbaycan vasitəsilə 39 min tondan çox taxıl, təxminən 9 min tona yaxın gübrə, 1136 ton propan, 133 ton alüminium, 1114 ton kömür və 67 min tondan çox taxta daşınıb.

Eyni zamanda bu günə qədər Azərbaycandan Ermənistana təxminən 15 min ton dizel yanacağı və təxminən 5 min ton Aİ-92 və Aİ-95 benzini ixrac edilib. Bu addım illərdir təcriddə qalan Ermənistan üçün, sözün əsl mənasında, "nəfəslik" oldu.

Qazaxın 4 kəndinin qaytarılması ilə başlanan delimitasiya prosesi və kənar vasitəçilər olmadan təşkil edilən "Sülh Körpüsü" kimi vətəndaş cəmiyyəti dialoqları isə ikitərəfli formatın nə qədər effektiv işlədiyini göstərir. Bütün bunlar isə regionda artıq real sülh qaydalarının işlədiyinə nümunələrdir. 

Göründüyü kimi, regionda 30 illik münaqişəyə son qoyaraq barış, təhlükəsizlik və iqtisadi tərəqqi üçün tarixi imkan yaradan Bakının prinsipial, ədalətli və sülhməramlı mövqeyi bölgəni müharibə ocağından regional inteqrasiya və əməkdaşlıq mərkəzinə çevirib.

Azərbaycan öz gücü və iradəsi ilə Cənubi Qafqaza de-fakto sülh gətirib, onu real praktiki addımlarla möhkəmləndirib.

Yasəmən MUSAYEVA, 

"Azərbaycan"