İsrail və Livan arasında onilliklər ərzində ilk dəfə keçirilən birbaşa danışıqlar başa çatıb. ABŞ-də baş tutmuş danışıqlarda iki ölkənin Vaşinqtondakı səfirləri və dövlət katibi Marko Rubio iştirak ediblər. İsrailin ABŞ-dakı səfiri Yexiel Leyterin dediyinə görə, ikisaatlıq görüşün əsas nəticəsi tərəflər arasında Livanın “Hizbullah”dan azad edilməsinin vacibliyi barədə razılığa gəlmək olub.
"Bu gün biz tənliyin eyni tərəfində olduğumuzu aşkar etdik və bu, əldə edə biləcəyimiz ən müsbət nəticədir. Livanı İranın nəzarətində olan “Hizbullah” adlı işğalçı qüvvədən azad etmək istəyimizdə birik." Bunu israilli səfir deyib.
O, ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqların ölkələr arasında yalnız iki məqsəd üçün keçiləcək, aydın şəkildə müəyyən edilmiş sərhədin olacağı uzunmüddətli bir plan inkişaf etdirməyə yönəldiyini söyləyib: kostyumda biznes məşğuliyyəti və çimərlik geyimində istirahət.
İsrailli diplomat Livan hökumətini “Hizbullah”ın danışıqlardan çıxmaq çağırışlarına məhəl qoymadığına görə tərifləyib. Bir gün əvvəl qruplaşma Livan hakimiyyətindən görüşü ləğv etməyi tələb etmiş və onu mənasız adlandırmışdır.
"Livan hökuməti artıq “Hizbullah”ın onu işğal etməsinə icazə verməyəcəyini açıq şəkildə bildirib", - deyə Leyter əlavə edib.
Jurnalistlərin İsrailin Livanın atəşkəs çağırışlarına qulaq asıb-asmayacağı sualına Leyter cavab verərək İsrailin vətəndaşlarını qorumaq üçün lazım olan hər şeyi edəcəyini vurğulayıb.
"İran zəifləyib, “Hizbullah” əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyib və bu, münasibətlərin normallaşdırılması üçün fürsət yaradır. Otuz ildən çox müddət ərzində ilk dəfə olaraq ölkələrimiz eyni masada oturur. Gəlin bu andan istifadə edək", - deyə o bildirib.
Livanı görüşdə ABŞ-dəkı səfiri Nada Hamadeh Moavad təmsil edib.
Bu, 1993-cü ildən bəri Livan və İsrail arasında ilk birbaşa yüksək səviyyəli əlaqə idi. Ölkələr 1948-ci ildə İsrail Dövlətinin qurulmasından bəri rəsmi olaraq müharibə vəziyyətindədirlər.
Dövlət katibi Marko Rubio ilə yanaşı, Amerika tərəfini ABŞ-ın Livandakı səfiri Mişel İssa, ABŞ-ın BMT-dəki xüsusi elçisi Mayk Valts və Dövlət Departamentinin müşaviri Maykl Nidhem təmsil edirdi.
Hələlik yeni görüş təyin olunmayıb, lakin danışıqçılar qeyd ediblər ki, tərəflər müzakirə olunmuş təklifləri öz paytaxtlarına çatdıracaqlar və dialoq yaxın həftələrdə Vaşinqtonda bərpa oluna bilər.
İsrail səfiri bildirib ki, hazırlanan razılaşma həm təhlükəsizlik, həm də mülki məsələləri əhatə edəcək ki, "sülh müqaviləsi bağlaya və İbrahim Sazişləri ölkələri ilə olan münasibətlərə bənzər ahəngdar münasibətlər qura bilək".
Danışıqlar başlamazdan əvvəl amerikalı vasitəçilər və İsrail ekspertləri insanları bu gün üçün gözləntilərini şişirtməməyə çağırıblar.
Daha əvvəl ABŞ dövlət katibi Marko Rubio danışıqlar başladıqdan sonra jurnalistlərə qısa açıqlamalarında görüşün məqsədinin İsrail və Livan arasında gələcək sülh müqaviləsi üçün çərçivəni müəyyən etmək olduğunu bildirib.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, bu görüş atəşkəsə nail olmaq üçün bu günə qədər Qüdslə ən yüksək səviyyədə qarşılıqlı əlaqə axtaran Beyrut üçün daha vacibdir.
İsrail üçün bunun əsas şərti “Hizbullah”ın tam tərksilah edilməsidir, lakin İsrail Livan hökumətinin İsrail Müdafiə Qüvvələrinin hərbi müdaxiləsi olmadan bu məqsədə çatmaq qabiliyyətinə şübhə ilə yanaşır.
Beyrut dəfələrlə “Hizbullah”ın tərksilah edilməsinə sadiq olduğunu açıq şəkildə bildirib, çünki qruplaşma ölkəni İsrail ilə hərbi münaqişələrə daim cəlb edir.
Lakin İsrail qeyd edir ki, Livan hökuməti BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2006-cı il tarixli qətnaməsinə baxmayaraq, qruplaşmanı cənub sərhədlərindən çəkilməyə məcbur edə bilməyib.
Danışıqlarda vasitəçilik edən Dövlət Departamenti İsrailin Livanla deyil, “Hizbullah”la mübarizə apardığını vurğulayıb və buna görə də Vaşinqtondakı görüş qarşı tərəflərin deyil, ortaq bir problemin həllini tapmalı olan qonşuların görüşüdür.
Marko Rubio əvvəllər bildirmişdi: "Bu, bir prosesdir, bir hadisə deyil. Bu, birgünlük məsələ deyil. Bu, vaxt aparacaq, amma biz inanırıq ki, bu səylər dəyərlidir və bu, gələcəyi qurmaq niyyətində olduğumuz tarixi bir görüşdür".
Onun sözlərinə görə, söhbət sadəcə atəşkəsdən daha çox şeydən gedir.
O, jurnalistlərə bildirib ki, "söhbət dünyanın bu hissəsində 20-30 illik “Hizbullah” təsirinə son qoymaqdan gedir - təkcə İsrailə vurduğu ziyana deyil, həm də Livan xalqının özünə vurduğu ziyana görə".
Rizvan CƏFƏROV,
“Azərbaycan”
