Kataloniya hadisələri bunu bir daha sübut edir
Ötən bazar günü İspaniyanın Kataloniya vilayətində bölgənin ölkədən ayrılmasına dair keçirilmiş referendum və onun əks-sədası hələ də beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzindədir. Məlum olduğu kimi, İspaniya hakimiyyət orqanları referendumun ölkə konstitusiyasına zidd olduğunu bəyan etmiş, Konstitusiya Məhkəməsi Kataloniya parlamentinin müvafiq qanununu ləğv etmişdi. Buna baxmayaraq, katalonlar səsvermə keçirmiş və bölgənin müstəqilliyini dəstəkləmişdilər.
Peferendum qanunsuz keçirildiyindən onun heç bir hüquqi qüvvəsi olmasa da, İspaniyanın hüquq-mühafizə orqanları - milli polis və Mülki Qvardiya hərəkətə keçib səs vermək istəyən dinc katalonlara divan tutdu. Güc strukturları cəbbəxanasındakı bütün vasitələri - dəyənəkləri, rezin güllələri, gözyaşardıcı qazı, təzyiqli suyu xəbərdarlıq etmədən geninə-boluna işə saldı.
Təbii ki, separatizm hərəkatı dünya birliyindən dəstək ala bilməz. Buna baxmayaraq, Kataloniya torpağında əhaliyə qarşı ifrat güc tətbiqi, 1000 nəfərə yaxın adamın yaralanması faktı ortaya çıxdı. Qərb dövlətləri, Avropa İttifaqı ölkələri Kataloniyada təzahür edən separatizmə birmənalı münasibət bildirərək İspaniyanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədi: referendum qanunsuzdur və qəbul edilə bilməz! Bununla belə, Qərb dairələri referendum zamanı polis zorakılığının üstündən sükutla keçdi, toplaşma azadlığı, siyasi plüralizm, ifadə azadlığı kimi anlayışları, bütövlükdə demokratik dəyərləri unutdu, halbuki digər ölkələrdə belə hadisələr baş verəndə bütün dünyanı ayağa qaldırıb demokratiya cəfakeşi kimi çıxış edir. Başqa sözlə, Avropada lazım gələndə gözardı edilən dəyərlər inkişaf etməkdə olan ölkələrdə dərhal yada düşür, insan hüquq və azadlıqları göylərə qaldırılır, polisin qanunsuz hərəkətlərin qarşısını alması az qala bəşəriyyətə təhlükə kimi təqdim edilir, bu və ya digər ölkə qarayaxma kampaniyasına məruz qalaraq dünya KİV-nin hədəfinə çevrilir.
Müasir dövrdə separatizm meyillərinin güclənməsi dünyada sülhə və təhlükəsizliyə təhdid kimi nəzərdən keçirilir. Həqiqətən, bu tendensiyalar terrorizm kimi bəladan az təhlükəli deyil. Bir çox hallarda isə aqressiv separatizm terrorizmlə müşayiət olunur, bütöv ölkələrin ərazi bütövlüyü pozulur, qaçqın-köçkün axınları baş alıb gedir, çoxsaylı insan tələfatı qaçılmaz olur.
Heç kimə sirr deyil ki, separatizm və terrorizm xaricdən müntəzəm dəstək almasa, çox davam edə bilməz. 1980-ci illərin axırlarında Azərbaycanın üzləşdiyi faciə - Dağlıq Qarabağda aqressiv separatizmin baş qaldırması, ardınca Ermənistanın havadarlarının dəstəyi ilə ölkəmizə hərbi təcavüzü, nəticədə ərazimizin 20 faizinin işğal edilməsi və 1 milyondan çox həmvətənimizin yurd-yuvasından didərgin düşməsi buna sübutdur. Beynəlxalq hüquq normaları kobud şəkildə pozuldu, dövlətlərin sərhədlərinin toxunulmazlığı və ərazi bütövlüyü prinsipi ayaq altına atıldı. Dünya ictimaiyyətinin Dağlıq Qarabağ və onun ətrafında cərəyan edən hadisələrə münasibəti birmənalı olmadı. Azərbaycanın haqq işini müdafiə edənlərlə yanaşı, erməni separatizminə və terrorizminə, Ermənistanın hərbi təcavüzünə birbaşa, yaxud dolayı yolla dəstək verən ölkələr də vardır. Sonuncular, daha dəqiq desək, Qərb dövlətləri nəinki separatizmə lazımi münasibət bildirdi, əksinə, onu hər cür vasitə ilə dəstəkləmək yolu tutdu, Ermənistanın işğalçı dövlət kimi tanınmasına imkan vermədi. Elə indi də həmin dairələr öz ampluasındadır. Beynəlxalq vasitəçilik missiyasını həyata keçirməli olan ATƏT-in Minsk qrupu münaqişə zonasına müntəzəm olaraq faydasız səfərlər etməklə vəzifəsini bitmiş hesab edir. Əslində isə beynəlxalq vasitəçilər separatçıların və işğalçıların vəkili kimi çıxış edir, təcavüzkar ölkənin adını çəkməyi belə özlərinə rəva bilmirlər; guya ki, Ermənistanın Azərbaycana hərbi təcavüzü faktının tanınması münaqişənin həllinə mane olar. Bu azmış kimi, Qərb Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimə “humanizm prinsipləri”ndən çıxış edərək bu və ya digər yolla dəstək verir. Məsələn, ABŞ uzun müddətdir belə bir cinayətkar rejimə büdcəsindən müntəzəm olaraq maliyyə vəsaiti ayırır. Üstəlik, separatçı rejim ABŞ ərazisində “xeyriyyə marofon”ları keçirib pul yığır. Beləcə erməni separatçıları özlərini Qərb dairələrinin ərköyün uşağı kimi aparırlar.
İspaniyada katalon separatizmi mahiyyətcə erməni separatizminin eynidir. Təkcə bir fərq var: Kataloniya separatçıları silahsızdırlar və onlar məqsədlərinə yalnız dinc vasitələrlə nail olmaq istəyirlər. Qərb isə iki separatçı hərəkata eyni cür yanaşmır: erməni separatçısının başını sığallayır, katalon separatçısını isə qınayır və onun məruz qaldığı polis zorakılığına haqq qazandırır. Şübhəsiz, belə bir fərqli yanaşma təsadüfi deyil - erməni separatizmi Azərbaycanı, katalon separatizmi isə Qərb ölkəsini hədəf götürüb.
Bütün bunlar bir daha göstərir ki, Qərb separatizm və terrorizmə, eləcə də demokratik dəyərlərə münasibətdə ikili standartlardan əl çəkmək fikrində deyil. Amma o da məlumdur ki, belə bir davranışın bumeranq effekti də var. Qərb bunu unutmamalıdır, çünki Avropada onlarla potensial separatizm ocağı var. Həmin ocaqlar alovlansa, bumeranq effekti qaçılmaz ola bilər.
Allahverdi MEHDİYEV,
“Azərbaycan”
