Dünya bazarında neftin qiymətinin artması artıq öz fəsadlarını göstərməkdədir. Əvvəlcə Hörmüz, onun ardınca isə Qırmızı dənizə çıxmaq üçün istifadə olunan boğazların təhlükəli vəziyyətə salınması dünya bazarının xam neftlə təchizatını demək olar ki, dayandırıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu gün dünya bazarında növbəti qiymət artımı dalğası baş verib.
London birjasında Azərbaycanın “Azeri Light” markalı neftinin 1 barelinin qiyməti 2,26 dollar artaraq 118,53 dollara çatıb. “Brent” markalı neftin qiyməti 0,53, Nyu-York birjasında isə “Light” markalı neftin qiyməti isə 0,45 dollar artaraq müvafiq olaraq 110,08 və 104,11 dollara satılır.
Neftin bahalaşmasının Avropaya güclü təsir göstərəcəyi bəlli idi. İlk qurbanlardan biri Fransa oldu. Fransada enerji daşıyıcılarının qiymətinin artması ilə istehlak mallarının qiyməti artdı və inflyasiya əhalinin gəlirlərini aşağı saldı. Əməkhaqları və sosial müavinətlər artırılsa da inflyasiya bu artımdan istifadə etməyə imkan vermədi. Nəticədə insanlar küçələrə çıxaraq ölkədə xaos yaratdılar. Hökumətin isə vəziyyəti düzəltmək üçün heç bir iqtisadi resursu yoxdur.
Digər tərəfdən ASBŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiyadan dizel yanacağı almaq haqqında qərarı Avropa ilə münasibətləri gərginləşdirib. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, Yaxın Şərqdən maye qaz (LNG) idxal edə bilməyən Avropa dövlətləri siyasi ziddiyyətlər səbəbində ABŞ-dən da LNG ala bilməyəcək. ABŞ qaz satmayaraq Avropaya iqtisadi təsir göstərib Vaşinqtonun mövqeyi ilə barışmağı tələb edəcək. Proses artıq başlayıb. Avropanın əlacı Hörmüzün açılması və dünya bazarına neft təchizatının bərpasıdır. Lakin burada da problemlər var.
İran da boğazın açılmasında hələlik maraqlı deyil. Məsələ burasındadır ki, rəsmi Tehran bu vasitə ilə Avropaya ABŞ-dən, Yaxın Şərqdən çəkilməyi, boğazların açılmasını, İrana tətbiq olunan neft sanksiyalarının aradan qaldırılması mesajını verir. Lakin Avropanın hazırkı vəziyyəti heç də ürəkaçan deyil. Birinci geosiyasi mübarizədə Avropa fəal iştirak etməsə də fəsadları ona toxundu. Neftin bahalaşması təkcə Fransada deyil, Belçikada, Niderlanda, Polşada, Albaniyada və başqa dövlətlərdə ciddi şəkildə özünü göstərir. Bu ölkələrdə kütləvi aksiyalar hələ də davam edir. İnsanlar istehlak və ərzaq mallarının bahalaşmasının dayandırılmasını tələb edirlər.
Avropa Komissiyasının 21 may 2026-cı il tarixli proqnozuna əsasən, enerji qiymətlərindəki şok Avropa İttifaqında inflyasiyanın artmasına və iqtisadi artımın zəifləməsinə səbəb olub. Komissiya Aİ üzrə 2026-cı il iqtisadi artımını 1,1 faiz, inflyasiyanı isə 3,1 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırıb. Lakin oktyabr ayında inflyasiya 5 faizdən çox oldu ki, bir sıra Avropa dövlətlərində sabitliyi pozdu.
Analitiklər hesab edir ki, Yaxın Şərq problemi həll olunmasa Avropada problemlər getdikcə daha da artacaq. Yaranmış vəziyyətdən siyasi məqsədlər üçün istifadə olunması isə yaxın Şərq probleminin tezliklə həll olunacağını deməyə əsas vermir.
jpg_1792491935.jpg)
