Azərbaycanda qadın hərəkatı gündən-günə inkişaf edir. Bu həm bizim zəngin ənənələrlə, həm də həyata keçirilən dövlət qadın siyasəti və yaradılan şəraitlə bağlıdır. Qadınlarımız dövlətin yaratdığı bütün imkanlardan istifadə edirlər, cəmiyyət həyatının müxtəlif sahələrində fəallıq göstərirlər.
Ölkəmizdə dövlət qadın siyasətinin əsas prinsiplərinin müəyyən edilməsi və bu sahədə qanunvericilik bazasının formalaşması Ulu Öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Dahi şəxsiyyət müstəqillik dövründə respublikamızda mükəmməl qadın siyasətinin əsaslarını müəyyən etmişdir. Ulu Öndərin müəllifi olduğu Azərbaycan Konstitusiyası heç bir ayrı-seçkiliyə yol vermədən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir. Konstitusiyada qadınların kişilərlə bərabərhüquqlu olması təsdiq edilib və qeyd olunub ki, kişi ilə qadının eyni hüquq və azadlıqları vardır. Bununla da, demokratik cəmiyyət quruculuğunda qadınların iştirakının hüquqi bazası yaradılıb. Bu isə öz növbəsində ictimai-siyasi həyatımızın bütün sferalarında gender siyasətinin güclənməsinə gətirib çıxarmışdır.
Hüquq bərabərliyi bir sıra məcəllələrlə, o cümlədən, Ailə, Mülki, Əmək, Cinayət, İnzibati Xətalar məcəllələri və qanunlarla təsbit olunmuşdur. Azərbaycan “Qadınların siyasi hüquqları haqqında” 1952-ci il BMT Konvensiyasına, “Qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv olunması haqqında” 1979-cu il Konvensiyasına, BMT-nin Qadınlar üçün İnkişaf Fondunun “Zorakılıqsız həyat” Regional Məlumatlandırma Kampaniyasına, “Qafqazda gender zorakılığına qarşı 16 günlük fəaliyyət” aksiyasına və digər beynəlxalq konvensiyalara qoşulmuşdur. Ölkəmiz, həmçinin, Beynəlxalq Əmək Təşkilatının qadınların əmək və məşğulluq sahəsində qəbul etdiyi “Yeraltı işlərdə qadın əməyinin tətbiqi haqqında” 45 saylı BƏT Konvensiyasını, “Bərabər əməyə görə kişilərə və qadınlara bərabər haqq verilməsi haqqında” 100 saylı BƏT Konvensiyasını, “Analığın mühafizəsi haqqında” 103 saylı BƏT Konvensiyasını, “Əmək və məşğulluq sahəsində ayrı- seçkilik haqqında” 111 saylı BƏT Konvensiyasını və 29 yanvar 1957-ci il tarixli “Ərdə olan qadının vətəndaşlığı haqqında” Konvensiyanı da qəbul etmişdir.
Qadın hüquqlarının müdafiəsi, onlar üçün yaradılan bütün imkanların daha da genişləndirilməsi Prezident İlham Əliyevin dövlət siyasətində müəyyən etdiyi prioritet istiqamətlərdədir. 2006-cı ildə qadınlarla bağlı işlərin daha mütəşəkkil və ardıcıl şəkildə aparılması üçün Prezident İlham Əliyevin Fərmanı ilə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradıldı. Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin bazasında yaradılan yeni qurum dövlət başçısının ailələrə, qadınlara və uşaqlara olan diqqət və qayğısının aydın təzahürüdür.
Həmçinin, hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi üçün “Gender bərabərliyinin təminatları haqqında” (2006-cı il), “Məişət zorakılığının qarşısının alınması haqqında” (2010-cu il) Azərbaycan Respublikası qanunları qəbul olunmuşdur. Bütün bunlar göstərir ki, qadın problemləri daim dövlətin diqqətindədir və gender siyasəti ardıcıl surətdə həyata keçirilməkdədir. Dövlətimizin qadınlarla bağlı yürütdüyü siyasət bu sahədə Azərbaycanı öncül dövlətlər sırasına gətirib.
Qürurla qeyd edə bilərik ki, Azərbaycan qadınları bütün tarixi dövrlərdə siyasi-ictimai həyatda fəal iştirak edərək, cəmiyyətimizin inkişafına öz töhfələrini vermişlər. Onların arasında görkəmli dövlət, elm, mədəniyyət və ictimai-siyasi xadimlər vardır. Qadınların cəmiyyətdəki yeri və rolunun mühüm göstəricisi onların müxtəlif dövlət vəzifələrini tutmaları və ümumiyyətlə, aktiv əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmalarıdır. Hazırda qadınlarımız dövlətin yaratdığı bütün imkanlardan istifadə edir, ictimai-siyasi proseslərdə fəal iştirak edərək cəmiyyətə böyük töhfələr verirlər.
Bu gün Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım Əliyeva öz geniş fəaliyyəti ilə beynəlxalq aləmdə Azərbaycan qadının nüfuzunu daha da yüksəklərə qaldırır. Fəxrlə deyə bilərik ki, onun simasında dünya dövlətlərinə dərin bilik və intellekt sahibi olan ziyalı, peşəkar siyasətçi, humanist Azərbaycan qadını obrazı təqdim olunur.
Azərbaycanda müasir qadın hərəkatının əsas uğuru qadınların kişilərlə bərabər imkanlara nail olmasıdır. Bununla bağlı, Respublikanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım qadınlara çağırış da etmişdir: “ Biz bu gün bərabər hüquqlardan bərabər imkanlara keçid siyasətini həyata keçiririk. Ona görə də qadınlarımızı daha fəal olmağa, öz potensialını genişləndirməyə, cəmiyyətdə öz sözünü deməyə çağırırıq”.
Hələ XX əsrdə Azərbaycanın görkəmli şairi Hüseyn Cavid yazırdı:
“Qadın gülərsə, bu ıssız mühitimiz güləcək,
Sürüklənən bəşəriyyət qadınla yüksələcək”
Bu gün ölkəmizdə bütün sahələrdə qadınların fəallığı artmaqdadır, sahibkarlıqda, qərarqəbuletmə və idarəetmədə, hüquq-mühafizə orqanlarında, diplomatiyada, elm və təhsil sferalarında qadınlarımız cəmiyyətin rifahına xidmət göstərirlər. Lakin əlbəttə ki, bəzi çətinliklər də var, gender əsaslı zorakılığa qarşı mübarizə davam etdirilməlidir, aparılan maarifləndirmə işləri daha da gücləndirilməlidir. Qadınların rəhbər vəzifələrə irəli çəkilməsində hələ də stereotiplər mövcuddur, bunu aradan qaldırmalıyıq.
Azərbaycan qadını yüksək vətənpərvərlik dəyərlərinin daşıyıcısıdır. Biz 44 günlük Vətən müharibəsində bunun bir daha şahidi olduq. Qadınlarımız müasir qəhrəmanlıq tariximizə yeni nümunələr gətirdilər. Azərbaycan qadınının fədakarlığı, vətənpərvərliyi dünyada yeni qadın obrazı yaratdı. Hər birimiz şəhid anaları, şəhid bacıları və həyat yoldaşları ilə qürur duyuruq!
Azərbaycan qadınları cəmiyyətin aparıcı qüvvəsidir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin sözləri ilə desək: “Cəmiyyətdə qadınların üzərinə daim çox böyük vəzifələr düşür, onların işi həmişə ağırdır. Ancaq onlar bu vəzifələri şərəflə yerinə yetirir və həmişə olduğu kimi indi də cəmiyyətdə aparıcı rol oynayırlar”.
Hicran HÜSEYNOVA,
Milli Məclisin komitə sədri,
siyasi elmlər doktoru, professor
