Rayonun 16 kəndində üzümçülük əhalinin əsas məşğuliyyət sahəsidir
Şabranın torpağı bərəkətlidir. Rayon ərazisində yetişməyən məhsul yoxdur. Üstəlik camaatı da işləyəndir. Tənbəllik nədir bilməzlər. Odur ki, rayonda aqrar sahənin inkişafı ilbəil sürətlənir, kəmiyyət və keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçir.
Dirçəldilən, inkişaf edən sahələrdən biri də üzümçülükdür. Şabranda üzümçülüyün qədim ənənəsi var. Hələ sovetlər dönəmində bu yerlərdə üzüm bağlarının ərazisi min hektarlarla ölçülərdi. Rayonda iki şərabçılıq zavodu fəaliyyət göstərirdi. İndi dövlət səviyyəsində vaxtilə məlum səbəbdən tənəzzülə uğramış üzümçülüyün dirçəlməsi üçün görülən tədbirlər bu sahənin inkişafına əlverişli şərait yaradır. Nəticədə bu gün Şabranda 415,9 hektar üzüm bağları var. Bunun 283,4 hektarında süfrə, 132,5 hektarında şərab üzümü yetişdirilir.
Ümumiyyətlə, rayonun iqtisadiyyatında üzümçülüyün öz yeri var. Ağ və Qara kişmişi, "Ağadayı", "Mirəndi", "Təbrizi" və sair sortlar bu yerlərdə geniş yayılıb. Son beş ildə isə rayon fermerləri xarici ölkələrdən də yeni üzüm sortları gətirib sınaqdan keçiriblər. Özbəkistandan gətirilən "Gəlinbarmağı" üzüm sortu artıq özünü doğruldub. Bu sort həm məhsuldarlığı, həm də budaqlarının möhkəmliyi sayəsində əkin zamanı az əmək tələb etməsi ilə seçilir. Digər bir sort isə İspaniyadan gətirilib. Onun da məhsuldarlığı yüksəkdir. Bir salxımı bəzən 7-8 kiloqram gəlir.
Məhsuldarlıqdan söz düşmüşkən, bu gün rayon üzrə üzümçülükdə orta məhsuldarlıq 30-35 tondur. Amma, məsələn, Moldova və Belarusda bu göstərici 70 tona yaxındır. Şabran fermerləri də bu həddə çatmaq istəyirlər, sözsüz ki, məhsuldar sortlar hesabına.
Şabranda iri üzümçülük təsərrüfatları fəaliyyət göstərir. "Vinneru-Soarb" MMC-nin torpaq sahələri əsasən Ağbaş kəndindədir. MMC 121 hektar üzüm sahəsinin cəmi 10 hektarında süfrə üzümü yetişdirir. Yerdə qalan ərazilərdə texniki sortlar əkilib. Müəssisənin məhsulu əvvəlki illərdə Belarus, Ukrayna və Rusiyaya ixrac olunurdu və fermer təsərrüfatı bundan xeyli gəlir götürürdü. Hazırda mövcud şəraitlə əlaqədar məhsulun yalnız bir hissəsi ölkədən kənara çıxarılır. Yerdə qalan məhsul yerli emal müəssisələrinə verilir.
"Zaman" və "Turaz" MMC-lər də uzun illərdir üzümçülüklə məşğul olurlar. Gandov və Dəvəçi kəndlərində yerləşən bu müəssisələr 44 hektar ərazidə əsasən süfrə üzümü yetişdirirlər. "Turaz" MMC-nin ərazisində 12 min tonluq saxlama kamerası da var. Burada təkcə Şabranın deyil, ətraf rayonların da üzümçüləri yetişdirdikləri məhsulu saxlayırlar. Özü də təkcə üzüm yox, həmin soyuducu anbarlarda digər meyvələr də saxlanılır və bütün fəsillərdə olduğu kimi qalır.
Şabran camaatı öz şəxsi təsərrüfatlarında da üzüm yetişdirməyə böyük maraq göstərir. İlk salınan bağlara görə dövlət tərəfindən verilən subsidiya sahibkara bağını becərməkdə kömək olur. Əkilən tinglərin qısa bir zamanda məhsula düşməsi, sortun məhsuldar olması da üzümçüyə əlavə stimul verir.
Məlumdur ki, təzə əkilən üzümün gələcək məhsuldarlığı texniki qaydalarla becərilməsindən çox asılıdır. Bu işdə Şabran bağbanlarına dağlıq və Aran ərazilərdə üzüm becərmək təcrübəsi çox kömək edir. Yeri gəlmişkən deyək ki, fermerlərə dərman pereparatları da vaxtında çatdırılır.
Yerli fermerlər həmçinin respublikanın iri ticarət mərkəzləri ilə əlaqə yaradırlar. Məsələn, Taxtalat kəndində 9 hektar ərazidə üzüm yetişdirən Əhməd Səmədov məhsulunu əsasən Bakı və Sumqayıtın ticarət mərkəzlərində satır. O, növbəti ildə üzüm bağını bir qədər də genişləndirmək fikrindədir. Məhsul vaxtında satılırsa və fayda gətirirsə, əlbəttə, bağı genişləndirməyə dəyər.
Şabranın 16 kəndində üzümçülük əhalinin əsas məşğulluq sahələrindəndir. Amma yeni plantasiyaların salınması davam edir. Hazırda şabranlılar yeni bağlar salmağı planlaşdırıblar. Üzümüzə gələn qış fəslindən artıq bu işin başlanacağı gözlənilir.
Akif ƏLİYEV,
"Azərbaycan"
