KOB iqtisadi inkişafın dayağıdır
Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafında kiçik və orta biznes subyektlərinin (KOB) rolu getdikcə artır. KOB yeni iş yerlərinin yaradılması, sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsi və yerli iqtisadiyyatın inkişafı baxımından çox əhəmiyyət daşıyır. Böyük şirkətlərlə müqayisədə daha çevik və dəyişən bazar şərtlərinə daha tez uyğunlaşa bilən KOB istehlakçı tələbatının ödənilməsində və yeni biznes ideyalarının reallaşdırılmasında da mühüm rol oynayır.
Kiçik və orta biznesin iqtisadiyyatda tutduğu mövqe, təbii ki, yalnız gəlir əldə edən kommersiya subyektləri olması ilə məhdudlaşmır. KOB-lar özəl sektorun əsas fəaliyyət subyektlərindən biri kimi iqtisadi fəallığın artmasında, yeni biznes təşəbbüslərinin formalaşmasında və sahibkarlıq mühitinin inkişafında mühüm rol oynayır. Bu cür biznesin müxtəlif iqtisadi fəaliyyət sahələrində iştirakı rəqabətin güclənməsinə, məşğulluğun artmasına və bazarın tələblərinə uyğun yeni məhsul və xidmətlərin formalaşmasına şərait yaradır.
Ümumiyyətlə, KOB iqtisadiyyatın hər sahəsində iştirak edən və bazarın real ehtiyaclarına çevik reaksiya verən sahibkarlıq subyektləridir. Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən sahibkarların kifayət qədər yüksək faizini KOB-ların təşkil etməsi bu sektorun iqtisadi həyatımızdakı çəkisini aydın göstərir. Ticarət, nəqliyyat və anbar təsərrüfatı, turizm və ictimai iaşə, sənaye, daşınmaz əmlak kimi özəl sektor və digər sahələrdə fəaliyyət göstərən KOB-lar iqtisadi fəallığın müxtəlif istiqamətlərində öz izini qoyur.
KOBİA İdarə Heyətinin sədri Orxan Məmmədov özəl sektorun inkişafında bu yanaşmanın əhəmiyyətini belə vurğulayır: "Özəl sektorun inkişafı, mikro, kiçik və orta biznes subyektlərinin dəstəklənməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir. Sahəvi görüşlər, regional müzakirələr, sorğular, bizneslərə birbaşa səfərlər vasitəsilə sıx ünsiyyət əsasında əldə edilmiş məlumat və ehtiyaclar sırf KOB subyektləri üçün ünvanlı dəstək mexanizmlərinin hazırlanmasına imkan verib. Ümumilikdə 70 minə yaxın KOB subyekti və sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq istəyən şəxslər bu dəstəklərdən yararlanıb. İndiyə qədər KOB evlərində 1,5 milyondan artıq xidmət göstərilib. KOB evinin rəqəmsal modeli olan Elektron KOB evi portalından da artıq istifadə etmək mümkündür".
Bu geniş fəaliyyət miqyası KOB sektorunda müşahidə olunan artım dinamikasında da öz əksini tapır. Son 6 ildə Azərbaycanda KOB subyektlərinin sayı 74 faiz artaraq 424 mini ötüb. Eyni dövrdə KOB-ların yaratdığı əlavə dəyərin həcmi 2 dəfədən çox artaraq 10 milyard manatdan 21 milyard manata çatıb, bu sektorda məşğulluq isə 47 faiz artıb. Göstəricilər KOB-un ölkə iqtisadiyyatında rolunun iqtisadi dəyərin və məşğulluğun formalaşmasında getdikcə artdığını göstərir. Artımın arxasında isə biznes mühitinin yaxşılaşması və KOB-ların ehtiyaclarına uyğun dövlət dəstək mexanizmlərinin istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər dayanır.
Həmin dəstəyin konkret istiqamətlərindən biri də sosialyönümlü sahibkarlığın inkişafıdır. Bu istiqamətdə həyata keçirilən "Qarabağ KOB-ları" layihəsi Vətən müharibəsi iştirakçıları, qazilər, şəhid ailələri və onların üzvlərinin sahibkarlıq fəaliyyətinə cəlb olunmalarına, məşğulluqlarının təmin edilməsinə və sosial rifahlarının yaxşılaşmasına dəstək verir. Layihə çərçivəsində iştirakçılar biznes və peşə təlimlərinə cəlb olunurlar. Təlimləri uğurla başa vuranlara seçdikləri fəaliyyət istiqamətləri üzrə avadanlıqlar verilir. 2025-ci ildə layihə Bakı, Abşeron, Sumqayıt, Gəncə, Goranboy və Mingəçevirlə yanaşı, Füzuli, Xocalı, Laçın və Şuşanı da əhatə edib. İl ərzində 100 nəfər biznes və peşə təlimlərinə cəlb olunub.
Bu kimi təşəbbüslər göstərir ki, KOB-lara yönələn dövlət dəstəyi sahibkarlığın daha geniş sosial və regional müstəvidə inkişafına xidmət edir. Burada məqsəd təbii ki, sadəcə, yeni sahibkarlıq subyektlərinin yaranmasını artırmağa yönəlməyib. Onların dayanıqlı şəkildə böyüməsi vacib şərtdir. Bu baxımdan mikrosahibkarın kiçik, kiçik sahibkarın orta, orta biznesin isə daha iri biznesə çevrilməsi iqtisadi inkişafın təbii və arzuolunan mərhələləridir.
KOB-ların iqtisadiyyatda artan çəkisi onların innovasiya və rəqabət mühitinin formalaşmasında da rolunu gücləndirir. İndi KOB-ların daha çevik fəaliyyət göstərməsi ön plandadır - bu, zamanın tələbidir. Ona görə də KOB subyektləri bazardakı dəyişikliklərə tez uyğunlaşmalı, innovativ yeniliklərə uyğunlaşmalı, müasir texnologiyalardan istifadə edərək yeni məhsul və xidmətlər təqdim etməlidirlər. KOB-ların belə fəaliyyəti bazarda rəqabətin güclənməsinə, sahibkarların məhsul və xidmətlərin keyfiyyətini artırmasına, həmçinin istehlakçı tələblərinə daha çevik cavab verməsinə yol açır. Elektron xidmətlərin genişləndirilməsi, rəqəmsal texnologiyaların biznes proseslərinə inteqrasiyası və innovativ biznes ideyalarının dəstəklənməsi sahibkarların daha müasir və rəqabətqabiliyyətli fəaliyyət modelinə keçidini sürətləndirir. Xüsusilə kiçik biznes üçün texnologiyaların əlçatanlığının artması onların böyük şirkətlərlə rəqabət imkanlarını genişləndirir. Rəqabətin güclənməsi isə sahibkarları daha keyfiyyətli məhsul və xidmətlər təqdim etməyə, xərcləri azaltmağa və resurslardan daha səmərəli istifadə etməyə sövq edir. Bu mənada KOB-lar innovasiyanın iqtisadiyyata yayılmasında və daha çevik, rəqabətli özəl sektorun formalaşmasında mühüm rol oynayır.
KOB-ların inkişafı göstərir ki, kiçik biznesin iqtisadiyyatda rolu heç də kiçik deyil. Bu müəssisələr məşğulluğun təmin olunmasında, yeni biznes təşəbbüslərinin yaranmasında, eləcə də iqtisadi inkişafın bir çox istiqamətində çox böyük rol oynayırlar. Və bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, KOB-ların inkişafına qoyulan investisiya bütövlükdə özəl sektora və ölkə iqtisadiyyatına yatırılan sərmayədir.
Züleyxa ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
