İqtisadi artımın dayanıqlığı əsasən investisiya qoyuluşu ilə bağlıdır

Ötən il ölkə üzrə sərmayə yatırımının həcmi 17,1 milyard manatdan çox olmuşdur

Ölkə iqtisadiyyatının inkişaf dinamikasına diqqət yetirdikdə görürük ki, bunun başlıca səbəbi onun fasiləsiz kapitallaşmasıdır. Yəni iqtisadiyyatın bütün sahələrinə qoyulan sərmayə sonda öz müsbət bəhrəsini verir.

Müstəqilliyimizin bərpasından sonrakı ilk illərdə infrastruktur sahəsinə yatırılan sərmayə sayəsində Azərbaycanda mükəmməl infrastruktur yaranıb. Bu, nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən də təsdiq edilir. Beləliklə, ölkəmiz hazırda bu sahə üzrə dünyanın inkişaf etmiş ölkələri ilə bir sırada qərarlaşıb.

Son dövrlər isə iqtisadiyyatın real sektoruna kapital qoyuluşuna xüsusi diqqət yetirilir. Prezident İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə qeyd edib ki, ölkənin hərtərəfli inkişafı real sektorun istehsal qabiliyyətindən asılıdır. Çünki istehsal və ixrac ölkənin dayanıqlı inkişafının başlıca şərtidir. Dünya təcrübəsi də göstərir ki, hansı ölkələr daha çox məhsul ixrac edərsə, hətta yaranan böhrandan daha az ziyanla çıxır. İdxalçı ölkələr isə belə böhran vəziyyətində daha çox ziyan çəkirlər.

Prezident İlham Əliyev ötən ilin yekunlarına həsr olunmuş müşavirədə bununla bağlı demişdir: "İnvestisiya proqramımız infrastruktur layihələrinin icrası ilə paralel olaraq iqtisadiyyatın real sektoruna dəstək verməlidir. O cümlədən bu infrastruktur layihələrinin real sektora olan təsiri də bir növ təhlil edilməli və mənə məlumat təqdim edilməlidir.

Misal üçün, yeni infrastruktur tutaq ki, bu və ya digər rayonda iqtisadiyyatın real sektoruna nə dərəcədə müsbət təsir göstərmişdir”.

Həmin müşavirədə İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov bildirdi ki, iqtisadi inkişafı təmin etmək üçün real sektora istər dövlət sərmayələrinin, istərsə də özəl sərmayənin cəlb edilməsini əsas şərt kimi görür. Dünyanın iqtisadi tarixi və Azərbaycanın yaxın keçmişdəki təcrübəsi göstərir ki, iqtisadi artımın sürəti və dayanıqlığı investisiya qoyuluşu ilə bağlıdır. Ötən il əsas kapitala investisiyaların ümumi daxildəki payı 23,2 faiz təşkil edib. Cari ildə bu rəqəmin 25 faizə çatdırılması nəzərdə tutulub. Digər əsas faktor isə dövlət investisiyalarının iqtisadi səmərəliliyinin artırılması, həmçinin dövlət investisiyalarının resipiyentləri qarşısında səmərəlilik tələblərinin sərtləşdirilməsi və bu investisiyaların prioritet sektorların inkişafı ilə üzvi şəkildə uzlaşdırılmasıdır.

Dövlət Statistika Komitəsinin verdiyi məlumata görə, ötən il ölkənin iqtisadi və sosial sahələrinin inkişafı üçün bütün maliyyə mənbələrindən əsas kapitala 17 milyard 184,3 milyon manat vəsait yönəldilib. Həmin dövrdə neft-qaz sektoruna yatırılan investisiya azalsa da, qeyri-neft sektoruna yönəldilən vəsaitin həcmi 1,9 faiz artıb.

Qeyd etdiyimiz kimi, son dövrlər real sektora daha çox investisiya yatırılır. Ötən il ümumi sərmayənin 11393,4 milyon manatı məhsul istehsalı sahələrinin investisiyalaşdırılmasına sərf edilib, 4432,6 milyon manatı xidmət sahələrinin, 1358,3 milyon manatı isə yaşayış yerlərinin tikintisinə yatırılıb. Statistik rəqəmlərdən aydın olur ki, ötən il qoyulan sərmayənin 66,3 faizi real sektora yatırılıb.

Hesabat dövründə ümumi sərmayənin 48,3 faizi dövlət, 51,7 faizi qeyri-dövlət sektoru sərmayədarları tərəfindən qoyulub. Həmin dövrdə sərmayə qoyuluşunda daxili mənbələrdən əsas kapitala yönəldilən vəsaitin dəyəri ümumi sərmayənin 69,8 faizini təşkil edib. Beləliklə, əsas kapitala yönəldilən sərmayədə müəssisə və təşkilatların vəsaitləri 8942,6 milyon manat, bank kreditləri 2061,8 milyon manat, büdcə vəsaitləri 4857,2 milyon manat, büdcədənkənar dövlət fondlarının vəsaitləri 207,6 milyon manat, əhalinin şəxsi vəsaitləri 980,9 milyon manat və s. vəsaitlər isə 134,2 milyon manat olub. Həmçinin ötən il əsas kapitala yönəldilən ümumi vəsaitin 50,2 faizi sənaye sektorunun inkişafı üçün qoyulub.

Dünyada baş verən məlum iqtisadi və siyasi səbəblərdən kapital qoyuluşu azalıb. Buna baxmayaraq, ölkəmizdə mövcud investisiya mühiti əcnəbilər üçün cəlbedici olaraq qalır. Bu üzdən hesabat dövründə xarici ölkələr və beynəlxalq təşkilatların vəsaitləri hesabına əsas kapitala yönəldilən vəsaitin 4344,7 milyon manatı və ya 83,7 faizi Birləşmiş Krallıq, Lüksemburq, Türkiyə, İsveçrə, ABŞ, Yaponiya, Malayziya, Rusiya, İran, Norveç və Fransa sərmayədarlarına məxsus olub.

Rüstəm KAMAL,

"Azərbaycan”