Azərbaycan artıq region dövlətləri ilə münasibətlərini ikitərəfli əlaqələr əsasında olmaqla yanaşı, ümumi siyasi, iqtisadi və nəqliyyat prioritetləri ətrafında inkişaf etdirir. Bu mərhələnin əsas xüsusiyyəti siyasi etimadın konkret əməkdaşlıq mexanizmlərinə çevrilməsidir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) baş məsləhətçisi Roza Bayramova bildirib.
Onun sözlərinə görə, Orta Dəhlizin inkişafı, liman və dəmir yolu infrastrukturunun əlaqələndirilməsi, gömrük prosedurlarının rəqəmsallaşdırılması, enerji və investisiya layihələrinin genişləndirilməsi altı dövlət arasında daha sıx koordinasiya tələb edir. Son illərdə formalaşan üçtərəfli əməkdaşlıq mexanizmləri bu prosesin mühüm elementidir. Azərbaycan–Qazaxıstan–Özbəkistan, eləcə də Azərbaycan–Türkmənistan–Özbəkistan formatları konkret sahələr üzrə daha çevik koordinasiyaya imkan verir. Bu platformalar nəqliyyat, energetika, ticarət və investisiya sahələrində ortaq layihələrin irəli aparılmasına, daha geniş regional əməkdaşlıq modelinin isə praktik məzmunla zənginləşdirilməsinə xidmət edir.
Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanması bu prosesin mühüm göstəricisidir.
“Azərbaycan artıq Mərkəzi Asiyanın beş dövlətindən üçü - Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla hüquqi baxımdan rəsmiləşdirilmiş müttəfiqlik münasibətlərinə malikdir. Bu, Azərbaycanın region ölkələri ilə münasibətlərində formalaşmış yüksək siyasi etimadı təsdiqləməklə yanaşı, əməkdaşlığın uzunmüddətli və strateji xarakterini daha da gücləndirir. Beləliklə, Çolpon-Ata görüşü Azərbaycan–Mərkəzi Asiya münasibətlərinin ikitərəfli tərəfdaşlıqlar məcmusundan daha əlaqələndirilmiş regional əməkdaşlıq modelinə keçidini göstərir. Bu proses Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında vahid geoiqtisadi və strateji məkanın formalaşmasını sürətləndirir. Belə bir model ilk növbədə Azərbaycanın regional geosiyasi mövqeyini daha da gücləndirir. Azərbaycan artıq yalnız Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında tranzit körpüsü deyil, həm də iki region arasında siyasi, iqtisadi və institusional əlaqələrin formalaşmasında fəal iştirak edən əsas dövlətlərdən biri kimi çıxış edir. Bu isə Azərbaycanın həm regiondaxili proseslərdə, həm də Çin, Avropa İttifaqı, Türkiyə və digər xarici tərəfdaşlarla dialoqda strateji çəkisini artırır”, - deyə o diqqətə çatdırıb.
R.Bayramova hesab edir ki, Orta Dəhliz baxımından bu əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dəhlizin səmərəli fəaliyyəti tək infrastruktur baxımından deyil, bütün marşrut boyunca vahid yanaşmanın formalaşdırılmasından asılıdır. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında daha sıx koordinasiya tariflərin uyğunlaşdırılmasına, gömrük prosedurlarının rəqəmsallaşdırılmasına, liman və dəmir yolu imkanlarının əlaqələndirilməsinə, yükdaşımaların sürət və həcminin artırılmasına şərait yarada bilər. Bu mənada Azərbaycan Orta Dəhlizin sadəcə coğrafi deyil, həm də təşkilati və logistika mərkəzlərindən birinə çevrilir.
“Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində də inteqrasiyanın daha praktik məzmun qazanması mümkündür. TDT nəqliyyat, enerji, rəqəmsal ticarət, gömrük, investisiya və yaşıl iqtisadiyyat sahələrində ortaq təşəbbüslərin əlaqələndirilməsi üçün mühüm institusional platformadır. Azərbaycan–Mərkəzi Asiya əməkdaşlığının dərinləşməsi TDT daxilində qəbul edilən qərarların konkret layihələrə çevrilməsini sürətləndirə və təşkilatın iqtisadi və geosiyasi rolunu artıra bilər. Yeni əməkdaşlıq modeli Azərbaycanın regional mövqeyini möhkəmləndirir, Orta Dəhlizin vahid nəqliyyat sistemi kimi inkişafına təkan verir və Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində inteqrasiyanı praktiki əməkdaşlıq mərhələsinə keçirir”,- deyə R.Bayramova əlavə edib.
