Dünyada 15-24 yaş arası hər 10 gəncdən səkkizindən çoxu artıq internetdən fəal istifadə edir və aşağıgəlirli ölkələrdə bu rəqəm əhalinin qalan hissəsini təxminən iki dəfə üstələyir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, BMT son hesabatında uşaq və gənclərin dezinformasiya, təqib, alqoritmik qərəzlər və süni intellektdən (AI) zərərli istifadə də daxil olmaqla informasiya bütövlüyünə qarşı risklərin əsas yükünü daşıdığını bildirib.
Avqustun 12-də qeyd olunacaq Beynəlxalq Gənclər Günündən əvvəl dərc edilmiş yeni qısa hesabatda BMT üzv dövlətləri, texnologiya şirkətlərini, reklamçıları, medianı və tədqiqatçıları zərərlərin aradan qaldırılması üçün qorunma və iştiraka üstünlük verməyə çağırır.
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş ötən ay süni intellektlə bağlı Uşaq Təhlükəsizliyi Andını qəbul etməyə çağırıb və bu sahədə daha güclü tənzimləmə tələb edib. O, ilk Qlobal Dialoq zamanı bildirib: “Heç bir uşaq tənzimlənməyən süni intellektdən zərər görməməlidir. Bir uşağa zərər dəydikdə, bunu təkcə alqoritmlə əlaqələndirmək düzgün olmaz. Əlavə tədbirlər görülməlidir”.
Hesabatda gənclərin internetdə üzləşdiyi zərərlərin təsadüfi olmadığını iddia edilir. Əksinə, bu hallar diqqəti və şəxsi məlumatları pula çevirən biznes modellərinin, həmçinin xərcləri maksimum dərəcədə artırmaq üçün qurulmuş dizayn seçimlərinin məhsuludur.
BMT gənc istifadəçiləri “qaranlıq nümunələrə”, qənimət qutularına və məcburi istifadəyə səbəb olan digər taktikalara aludə edən alqoritmlərin vərdişləri, şəxsiyyətləri və münasibətləri hələ də formalaşmaqda olan uşaqlara da təsir etdiyini vurğulayır. Hesabatda əlavə edilir ki, süni intellekt onun sürətli inkişafına cavab vermək səylərini üstələyir, həmçinin getdikcə daha çox gizli reklam taktikaları onlayn xərcləri artırmaq üçün uşaqları istismar etmək vasitəsi kimi istifadə olunur.
Hesabatda deyilir: “Ümumilikdə, bu təcrübələr uşaqların və gənclərin ən çox təsirləndiyi illərdə geniş yayılmış kommersiya nəzarətini və manipulyativ dizaynı normallaşdırır”.
Vurğulanır ki, gənclərin baxışları informasiya bütövlüyü ilə bağlı məsələlərin həlli təkliflərini irəli sürən tədqiqat və siyasətin hazırlanmasına inteqrasiya olunmalıdır.
BMT-nin informasiya bütövlüyü üzrə baş məsləhətçisi Şarlotta Skaddan bildirib: “Uşaqlar və gənclər əhalinin bugünkü informasiya böhranından ən çox təsirlənən kateqoriyasıdır. Onları qorumaq üçün düşünülmüş tədbirlər planları hazırlanmalıdır”.
