Azərbaycan son illərdə Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərini yeni mərhələyə yüksəldərək regionun Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə əlaqələndirilməsində əsas ölkələrdən birinə çevrilib. Bu proses həm siyasi münasibətlərin inkişafında, həm nəqliyyat və enerji layihələrində, həm də investisiya və rəqəmsal bağlantıların genişlənməsində özünü göstərir. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə artan əməkdaşlığı Xəzərin iki sahilində daha sıx geoiqtisadi məkanın formalaşmasına imkan yaradır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili və Multikulturalizm Mərkəzinin baş məsləhətçisi Roza Bayramova deyib.
O, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrində ikinci mühüm amilin coğrafiya və infrastruktur olduğunu bildirib. “Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və son illərdə yaradılmış nəqliyyat infrastrukturu ölkənin regional bağlantılardakı rolunu daha da gücləndirir. Azərbaycanın yalnız tranzit ölkə kimi xarakterizə edilməsi artıq düzgün olmazdı. Ölkə siyasi dialoqu, nəqliyyat və enerji layihələrini, rəqəmsal bağlantıları və investisiyaları birləşdirən regional qovşağa çevrilib. Bu da Azərbaycanla Mərkəzi Asiyanın getdikcə daha sıx və vahid geoiqtisadi məkanda fəaliyyət göstərməsi üçün zəmin yaradır”, – deyə Roza Bayramova bildirib.
Ekspert hesab edir ki, qarşıdakı mərhələdə əsas hədəf Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasındakı əməkdaşlığın geniş iqtisadi inteqrasiyaya keçməsi olacaq. Nəqliyyat axını artdıqca marşrut boyunca limanlar, logistika mərkəzləri, istehsal müəssisələri, anbar infrastrukturu və yeni investisiya layihələri də formalaşır. Yəni dəhlizin özü iqtisadi aktivlik yaradır. Bu baxımdan Orta Dəhlizə yalnız nəqliyyat marşrutu kimi deyil, bütövlükdə yeni iqtisadi əlaqələrin formalaşmasına xidmət edən platforma kimi yanaşmaq lazımdır. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında Xəzər üzərindən yaşıl enerjinin ötürülməsi üzrə əməkdaşlıq ayrıca regional istiqamətə çevrilir. Perspektivdə Mərkəzi Asiyada istehsal edilən bərpaolunan enerjinin Azərbaycan üzərindən Avropa istiqamətinə çıxarılması regionlar arasında yeni enerji balansı yarada bilər. Bu, həm Azərbaycanın enerji tranzitində rolunu genişləndirər, həm də Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında yeni əməkdaşlıq imkanları açar. Rəqəmsal bağlantılar və birgə investisiya fondlarının yaradılması kimi istiqamətlər nəzərə alındıqda Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasındakı əməkdaşlığın potensialı daha geniş görünür. Bu səbəbdən məqsəd yalnız yükün Mərkəzi Asiyadan Azərbaycana və oradan digər istiqamətlərə ötürülməsi deyil. Əsas perspektiv nəqliyyat, enerji, investisiya və rəqəmsal infrastrukturu bir-birinə bağlamaq və nəticədə Xəzərin iki sahilində daha vahid geoiqtisadi məkan formalaşdırmaqdır.
Roza Bayramova Azərbaycanın Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) ilə münasibətlərini daha geniş Avrasiya siyasətinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyini bildirib.
“ŞƏT-in Azərbaycan üçün üstünlüyü ondadır ki, eyni platformada Mərkəzi Asiya ölkələri, Çin, Hindistan, Pakistan, İran və digər mühüm Avrasiya aktorları iştirak edir. Bu isə Azərbaycana ikitərəfli münasibətlərini daha geniş, çoxtərəfli çərçivə ilə tamamlamaq imkanı verir. Azərbaycanın ŞƏT çərçivəsində iştirakı ölkənin həm Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərini inkişaf etdirməsinə, həm də Çin, Hindistan, Pakistan, İran və digər mühüm regional aktorlarla dialoqu genişləndirməsinə imkan yaradır. Bu platforma Azərbaycanın nəqliyyat, enerji, ticarət və digər iqtisadi prioritetlərini daha geniş Avrasiya əməkdaşlığı kontekstində təqdim etməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Prezident İlham Əliyevin Bişkekdəki çıxışında Azərbaycanın beynəlxalq məsələlərdə çoxtərəflilik prinsiplərinin möhkəmləndirilməsinə bundan sonra da töhfə verəcəyini vurğulaması bu yanaşmanı bir daha təsdiq edir. Azərbaycan həm ikitərəfli münasibətləri, həm regional əməkdaşlıq platformalarını, həm də çoxtərəfli formatları paralel şəkildə inkişaf etdirərək özünün Avrasiyadakı mövqeyini daha da möhkəmləndirir”, – deyə Roza Bayramova əlavə edib.
