Astara rayonunun yüksək dağlıq ərazisində,
dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəklikdə yerləşən Hamoşam yaşayış məntəqəsi İkinci
Dünya müharibəsində Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adını almış ən gənc azərbaycanlı, baş
leytenant, 1945-ci il aprelin 6-da Keniqsberq şəhərinə qələbə bayrağını sancan Mirzə
Cəbiyevin doğulub boya-başa çatdığı kənddir.
Təbiət bu yerlərdən öz səxavətini əsirgəməyib:
bərəkət boxçasını bütünlüklə onun üzünə açıb. Sıx meşələr, sıldırım qayalar, bulaqlar,
dağ çayları bu yerlərin təbiət mənzərəsini əks etdirirsə, "Bi” yaylası, "Baba Rəsul”
türbəsi yaşayış məntəqəsinin qədimliyindən xəbər verir...
AZƏRTAC xəbər verir ki, Hamoşam kəndi Bəşərü
çayının sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. Yaşayış məntəqəsinin adı "hamar” sözünün
talış dilində tələffüz forması olan "hamo” və "şam” (çay döngəsində dairəvi ərazi)
sözlərindən ibarətdir və "Hamarkənd” mənasını verir.
Hamoşam inzibati ərazi icra nümayəndəliyinə
altı yaşayış məntəqəsi - Hamoşam, Reqluba, Kılinbi, Kəmləkan, Rvadıla və Toradi
kəndləri daxildir. Əhalinin ümumi sayı 2600 nəfərdən çoxdur.
İcra nümayəndəliyinin ərazisində yaşayan
əhalinin əksəriyyəti heyvandarlıqla, arıçılıqla məşğuldur. Əvvəllər burada kənd
təsərrüfatının əsasını taxılçılıq təşkil edirdisə, hazırda heyvandarlığa daha çox
üstünlük verilir.
Kənddə 100-dən çox bulaq var, onların çoxu
müalicəvi əhəmiyyətlidir.
"Bi” yaylağını isə Hamoşamın tacı adlandırırlar.
"Bi” sözünün toponomik mənası "soyuq yer” deməkdir. Tarixçilərin ehtimalına görə
isə, "Bi” əsrlər öncə burada yaşamış tayfanın adı ilə bağlıdır, çünki burada qədim
yaşayış məntəqəsinin olmasına dair nişanələr var.
"Bi” yaylağı 60 hektarlıq düzənlik ərazidən
ibarətdir. Buradakı Tunc dövründən qalma kurqanlar, qədim məzarlıq, iki, üç və dördpilləli
yonma baş daşları, "Padşah qızının hovuzu”, "Padşah hovuzu” "Haftçəşmə” bulaqları
əsrlərin nişanələridir.
Əvvəllər yaylaq yerli sakinlərin əkin sahəsi
olub. Hazırda isə buradan həm otlaq sahəsi, həm də örüş yeri kimi istifadə edilir.
Burada bumbuz bulaqlar başında istirahət edənlər də olur. Yaylağın "Otəşəsğonəband”
hissəsindən Astaranın tarixi rəmzinə çevrilən, İranla sərhəd ərazisində, yüksək
qayalar üstündə inşa edilmiş "Şindan” qalasını seyr etmək olar.
1957-ci ildə "Azərbaycanfilm” studiyasının
istehsalı olan "Qızmar günəş altında” filminin bəzi epizodları "Bi” yaylağının yaxınlığında
çəkilib.
Hamoşam kəndindəki maddi-mədəniyyət nümunələri olan pirlər, ziyarətgahlar
Astaranın qədim tarixindən xəbər verir. "Hacı Əfqani”, "Şeyx İzacəddin”, "Məhəmməd
Mazandarani”, "Baba Rəsul” ziyarətgahları bu yerlərin tarixi yaddaşıdır.
Kənd ərazi icra nümayəndəliyinə daxil olan
yaşayış məntəqələrindəki maddi-mədəniyyət nümunələrindən yalnız dördü dövlət qeydiyyatına
alınıb. Onlardan ikisi - "Bi” yaylağı və "Qalakafo” qala qalıqları ölkə, ikisi
- Hamoşamdakı köhnə məzarlıq və Toradi kəndindəki "Peştə” qəbiristanlığı isə yerli
əhəmiyyətli arxeoloji abidə kimi dövlət qeydiyyatındadır. Lakin Hamoşamda tədqiq
olunmayan onlarca qədim tarix və mədəniyyət abidələri var.
Ucqar dağlıq ərazidə yerləşən Hamoşam kəndi
hazırda özünün inkişaf mərhələsini yaşayır. Kəndi rayon mərkəzi ilə birləşdirən
yol dövlət vəsaiti hesabına əsaslı təmir edilərək asfaltlanıb, yaşayış məntəqəsində
yeni infrastruktur yaradılıb. Burada turizmin inkişafı üçün hər cür şərait var.
