AI mərkəzləri qazla işləyən elektrik stansiyaları inşa etməyi planlaşdırır

Tədqiqatlar göstərir ki, süni intellekt məlumat mərkəzlərinin tərtibatçıları enerji tələbatlarını ödəmək üçün həmin obyektlərin ərazisində iqlimə zərər vuran qazla işləyən elektrik stansiyaları inşa etməyi planlaşdırırlar.

Əldə edilən məlumatlara görə, ABŞ, Böyük Britaniya və Avropa materikində planlaşdırılan məlumat mərkəzləri üçün təklif olunan layihələrdə, milli elektrik şəbəkələrinə qoşulmadakı gecikmələr səbəbindən ərazi daxilində 181 giqavat (GVt) gücündə qazla işləyən elektrik stansiyalarının tikilməsi nəzərdə tutulur. Bu rəqəm Böyük Britaniyanın ümumi pik elektrik tələbatından təxminən dörd dəfə çoxdur.

BloombergNEF-in araşdırmasına görə, əgər planlaşdırılan layihələr həyata keçirilərsə, bu "enerji istehsalına sürətli keçid" ABŞ-də ildə təxminən 345 milyon ton karbon qazı ekvivalenti emissiyasına səbəb olacaq. Qeyd edək ki, obyektlərin öz ərazisində qazla işləyən elektrik stansiyalarının 90%-i məhz ABŞ-də planlaşdırılır. Bu rəqəm qalıq yanacaqla işləyən təxminən 72,8 milyon avtomobilin illik istixana qazı emissiyalarına bərabərdir.

Hesabat, dünya liderlərinin BMT-nin 31-ci iqlim sammiti (COP31) üçün Türkiyədə toplaşdığı bir vaxtda dərc olunub. Sammitdə əsas müzakirə mövzularından biri  ideal halda təmiz mənbələrdən əldə edilən  elektrikləşdirmənin artırılmasıdır. 

BloombergNEF-in məlumat mərkəzləri və inkişaf etməkdə olan texnologiyalar üzrə rəhbəri Mark Deyli deyib ki, süni intellekt ətrafındakı fövqəladə iqtisadiyyat, məlumat mərkəzi inkişaf etdiriciləri üzərindəki məhdudiyyətləri müəyyən etmək üçün enerjiyə çıxışı sürətləndirməyi ən vacib prioritetlərdən birinə çevirir: “İqlim dəyişikliyinin nəticəsi yalnız bu qurğuların nə qədər elektrik enerjisi istifadə etməsindən deyil, həm də şəbəkələrin onları nə qədər tez birləşdirə bilməsindən və enerji sistemlərinin bu tələbatla yanaşı daha təmiz enerji istehsal edib-etməməsindən asılı olacaq”.

Hesabatda deyilir ki, 2035-ci ilə qədər süni intellekt məlumat mərkəzlərinin elektrik enerjisinə tələbatı təxminən dörd dəfə artaraq, 2354 teravatt/saata çatacağı proqnozlaşdırılır ki, bu da qlobal elektrik enerjisi tələbatının 7%-nə bərabərdir.

Süni intellekt məlumat mərkəzləri serverləri və avadanlıqları soyutmaq, eləcə də obyekt sistemlərini işlətmək üçün çoxlu miqdarda elektrik enerjisindən istifadə edir.

Qlobal Fəaliyyət Planının siyasət və kampaniyalar rəhbəri Oliver Hayes deyib ki, məlumat mərkəzləri üçün özəl qaz elektrik stansiyaları iqlim tədbirlərinə ciddi yanaşan hər hansı bir hökumət üçün qırmızı xətt olmalıdır. “Heç kim bu qaz elektrik stansiyalarının müvəqqəti olacağına ciddi şəkildə inanmır - tikildikdən sonra illərlə yüksək emissiyalar saxlayacaqlar”, –deyə o bildirib.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”