BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş xəbərdarlıq edib ki, “Yeni START” müqaviləsinin müddətinin başa çatması beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün “ağır məqam” deməkdir, çünki ABŞ və Rusiyanın strateji nüvə silahlarına dair məcburi məhdudiyyətlər qlobal gərginliyin artması fonunda aradan qalxır.
AZƏRTAC təşkilatın məlumatına istinadla xəbər verir ki, həmin müqavilənin müddəti fevralın 5-də başa çatır. Baş katib bununla bağlı açıqlamasında dünyanın məchul bir vəziyyətlə üzləşdiyini və planetimizin nüvə silahlarının böyük əksəriyyətinə sahib olan iki ölkənin - ABŞ və Rusiyanın nüvə arsenallarına heç bir hüquqi məhdudiyyət qoyulmadığını bildirib. O vurğulayıb: “Biz 50 ildən çox müddət ərzində ilk dəfə olaraq iki ölkənin strateji nüvə arsenallarına dair heç bir məcburi məhdudiyyətin olmadığı bir dünya ilə qarşılaşırıq”.
Rəsmi olaraq “Strateji Hücum Silahlarının Azaldılması və Məhdudlaşdırılması Tədbirləri haqqında Müqavilə” kimi tanınan “Yeni START” sənədi 2010-cu ildə imzalanıb və növbəti il qüvvəyə minib.
Bu müqavilə hər iki tərəfin yerləşdirilən strateji nüvə başlıqlarının sayını 1550 ilə məhdudlaşdırıb, həmçinin qitələrarası ballistik raketlər və ağır bombardmançılar kimi çatdırılma sistemlərinə məhdudiyyətlər qoyub. Sənəd, həmçinin etimadsızlığı azaltmaq və səhv hesablamaların qarşısını almaq üçün hazırlanmış məlumat mübadiləsi, bildirişlər və yerində yoxlamalar da daxil olmaqla nəzarət tədbirlərini də əhatə edirdi.
A.Quterreş bildirib ki, onilliklər ərzində imzalanmış nüvə silahlarına nəzarət sazişləri fəlakətin qarşısının alınmasında və qlobal nüvə ehtiyatlarının azaldılmasında mühüm rol oynayıb. O əlavə edib: “Soyuq müharibə boyunca və ondan sonrakı dövrdə bu müqavilə əsasında hökumətlər arasında nüvə silahlarına nəzarət olunması fəlakətin qarşısını almağa kömək edib. Bu çərçivələr sabitlik yaradıb və dağıdıcı səhv hesablamaların qarşısını alıb”. Baş katib xəbərdarlıq edib ki, məhdudlaşdırma sisteminin dağılması geosiyasi gərginliyin artması və nüvə silahının istifadəsi riskinin onilliklər boyu ən yüksək olduğu ən təhlükəli bir vaxtda baş verir. Lakin o əlavə edib ki, bu, ABŞ və Rusiya prezidentlərinin yenilənmiş nüvə silahlanması yarışının təhlükələrini etiraf edən açıqlamaları fonunda dəyişən təhlükəsizlik mühiti üçün silahlara nəzarəti yenidən nəzərdən keçirmək üçün bir fürsət yaradır.
“Dünya indi sözləri əmələ çevirmək üçün Rusiya Federasiyası və ABŞ-a ümid edir”, - deyən Quterreş hər iki tərəfi gecikmədən danışıqlar masasına qayıtmağa və yoxlanıla bilən limitləri bərpa edən, riskləri azaldan, qlobal təhlükəsizliyi gücləndirən yeni müqavilə barədə razılığa gəlməyə çağırıb.
