Alimlər: Dəniz səviyyəsinin qalxması proqnozlaşdırılandan 68 faiz daha çox insana təsir edə bilər  

Avropalı coğrafiyaşünaslar dəniz səviyyəsinin qalxması proqnozlarının onun təsirini əhəmiyyətli dərəcədə az - sistematik olaraq 20-30 santimetr az qiymətləndirdiyini aşkar ediblər. AZƏRTAC Niderlanddakı Vageningen Universitetinin mətbuat xidmətinin məlumatına istinadla xəbər verir ki, bu artım əvvəllər hesablandığından 68 faiz daha çox insana təsir edəcək.

Vageningen Universitetinin coğrafiyaşünası Katarina Siger bildirib: “Demək olar ki, bütün proqnozlar Yer kürəsinin müxtəlif bölgələrində bu göstəricinin faktiki ölçmələrinə deyil, riyazi hesablamalara əsaslanır. Nəticədə onlar həm ərazini, həm də təhlükə altında olacaq insanların sayını sistematik olaraq az qiymətləndirir. Hesablamalar göstərir ki, həmin ərazilərin sahəsi gözləniləndən 37 faiz böyükdür və bu prosesdən təsirlənən insanların sayı təxminən 132 milyon olacaq”.

Siger və həmkarlarının qeyd etdiyi kimi, qlobal temperaturun sürətlə artması Qrenlandiya və Arktika buzlaqlarının, eləcə də Qərbi Antarktidanın ən həssas buz təbəqələrinin əriməsi səbəbindən dəniz səviyyəsinin əhəmiyyətli dərəcədə qalxmasına səbəb olacaq.

BMT ekspertlərinin hazırkı proqnozlarına görə, əgər istixana qazı emissiyaları hazırkı templə artmağa davam edərsə, bu əsrin sonuna qədər qlobal dəniz səviyyəsi təxminən 30-50 santimetr qalxacaq. Avropalı coğrafiyaşünaslar qeyd ediblər ki, bu proqnozların 99 faizi müxtəlif qitələrin sahillərində aparılan faktiki dəniz səviyyəsi ölçmələrinə deyil, peyk şəkillərinə, habelə cazibə qüvvəsinin və planetin fırlanmasının təsiri altında suyun dünya üzrə bərabər paylanacağı fərziyyəsinə əsaslanan model hesablamalarına əsaslanır. Əslində, bu, tamamilə doğru deyil, çünki cərəyanlar, küləklər, duzluluq və dəniz temperaturu suyun səviyyəsinə təsir göstərir.

Bu fikrə əsaslanan alimlər dünya okeanlarının müxtəlif bölgələrində aparılan çoxlu sayda faktiki dəniz səviyyəsi ölçməsinin nəticələrini birləşdirib və onları proqnozlar yaratmaq üçün istifadə edilən modellərin nəticələri və girişləri ilə müqayisə ediblər. Hesablamalar göstərir ki, orta hesabla dəniz səviyyəsi proqnozları 20-30 santimetr az qiymətləndirilib, Mekonq deltası və digər əsas çaylar da daxil olmaqla Qlobal Cənubun bir çox bölgəsində bir metrdən də çox az göstərilib.

Alimlər bütün bu uyğunsuzluqları nəzərə aldıqda, proqnozlaşdırılan dəniz səviyyəsinin qalxmasının əvvəlki proqnozlara nisbətən 37 faiz daha çox sahil ərazisinə və 132 milyon insanın həyatına təsir edəcəyini, əvvəlki hesablamalara nisbətən 68 faiz artım olacağını müəyyən ediblər. Tədqiqatçıların qənaətinə görə, bu, xüsusilə Cənub-Şərqi Asiya, Avstraliya və Sakit Okean regionu ölkələrinə aiddir. Yeni proqnozlar həmin ölkələrdə və bölgələrdə müvafiq orqanlar tərəfindən nəzərə alınmalıdır.