1980-ci illərin sonu - 1990-cı illərin əvvəllərində baş verən qlobal geosiyasi proseslər keçmiş sovet məkanında müstəqillik məsələsini gündəmə gətirdi. 1989-cu ildə Berlin divarının yıxılması, 1990-cı ildə Şərqi Avropada, xüsusilə Macarıstan, Çexiya və Polşada sosialist rejimlərə qarşı kütləvi xalq hərəkatlarının başlaması, 1991-ci ildə isə Rusiyada Kommunist Partiyasının dağılması və Sovet Sosialist Respublikalar İttifaqının ideoloji və iqtisadi baxımdan beynəlxalq arenadan çəkilməsi bu prosesləri sürətləndirdi. Həmin dövrdə əvvəl Ermənistanın, sonra Azərbaycanın müstəqillik elan etməsi Cənubi Qafqazda ciddi qarşıdurmaların başlanmasına səbəb oldu
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında türk politoloq Hüsamettin İnanç bildirib.
O deyib ki, Cənubi Qafqazda müstəqil türk dövlətinin mövcudluğuna nə sovet Rusiyası, nə də Ermənistan tərəfindən dözümlü münasibət göstərilirdi:“Bu səbəbdən Azərbaycana qarşı hücumlar qaçılmaz idi. Ermənistan silahlı dəstələri ciddi şəkildə dəstəklənirdi və xüsusilə Xocalıda törədilən soyqırımı bu siyasətin ən dəhşətli təzahürü oldu. Məqsəd Qarabağ bölgəsində yaşayan azərbaycanlıları öz yurdlarından didərgin salmaq, demoqrafik vəziyyəti dəyişmək idi. Nəticədə bir milyona yaxın insan qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşdü”.
Hüsamettin İnanç vurğulayıb ki, Xocalı, Xocavənd və digər yaşayış məntəqələrində baş verən bu hadisələr beynəlxalq miqyasda misli görünməmiş insanlıq cinayətləridir. “Bu proses nəticəsində Qarabağ və ətraf yeddi rayon uzun müddət Ermənistanın işğalı altında qaldı. Amma tarixi faktlar göstərir ki, XIX əsrin əvvəllərinə qədər indiki Ermənistan ərazisi, o cümlədən İrəvan türk torpaqları olub”, - deyə o vurğulayıb.
Politoloqun sözlərinə görə, sovet dövründə Azərbaycan xalqının dilinin, dininin və tarixi kimliyinin sistemli şəkildə sıxışdırılmasına cəhd göstərilsə də, bu siyasət məqsədə çatmayıb: “Azərbaycan xalqı heç vaxt rus hakimiyyətini tam qəbul etmədi. Bu gün gəldiyimiz nöqtədə isə Azərbaycan artıq Türk Dövlətləri Təşkilatında aparıcı mövqeyə malikdir, hərbi və təhlükəsizlik arxitekturasında Bakının rolu açıq şəkildə görünür”.
Hüsamettin İnanç vurğulayıb ki, 2020-ci ildə əldə olunan Qarabağ Zəfəri Azərbaycanın dövlətçilik tarixində dönüş nöqtəsi olub:
“Bu zəfərlə işğal altında olan torpaqlar azad edildi, bu gün Azərbaycan beynəlxalq sistemdə güclü, nüfuzlu və hörmət edilən dövlətdir. Enerji resurslarından ağıllı şəkildə istifadə edən Azərbaycan Avropa və dünya üçün etibarlı tərəfdaşdır”.
Türk politoloq qeyd edib ki, Azərbaycan dövlət quruculuğu və milliləşmə prosesini böyük ölçüdə tamamlayıb və Türk dünyasında qürur mənbəyi olan ölkələrdən biridir.
