Zəriflərin Zəfəri

Qadın fəallığı - cəmiyyətin modernləşmə kodu

"Dəmir yumruq" yerindədir: gücümüzü sınağa çəkməyin!

İlham Əliyevin mövqeyi qəti və prinsipialdır

Sabitlik və qarşılıqlı əməkdaşlıq ünvanı

Azərbaycan qlobal sülh quruculuğuna böyük töhfələr verir

Prezident İlham Əliyevdən İrana tarixi dərs

Azərbaycan Avropanın enerji xəritəsini yenidən cızır

Heydər Əliyev ideologiyası: dövlətçiliyin mükəmməl fəaliyyət əsası

14 Noyabr 2025 17:38

532

DÜNYA

A- A+

Perudakı çuxur labirintinin sirri

Perunun cənubunda yerləşən Monte-Syerpe kompleksinin təyinatı uzun illərdir alimləri düşündürürdü. 5200-dən çox eyni ölçülü çuxurdan ibarət bu sirli strukturun nə üçün istifadə edildiyi barədə müxtəlif fərziyyələr mövcud idi. Sidney Universitetinin arxeoloqları aparılan yeni araşdırmalarla bu suallara daha aydın cavab gətiriblər. Qrup dronlarla əldə olunan görüntüləri, çöküntü nümunələrini və bitki qalıqlarını analiz edərək kompleksin həm bazar, həm də malların uçotu sistemi kimi fəaliyyət göstərdiyini müəyyən edib.

Nümunələrdə tapılan nişasta dənələri, qarğıdalı tozcuqları, dənli və balqabaq bitkilərinin izləri, eləcə də səbət toxuculuğunda istifadə olunan qamış qalıqları çuxurların ərzaq və daşınan malların saxlanılmasında istifadə olunduğunu göstərir. Monte-Syerpe ehtimal ki, Çinça mədəniyyətinin ticarət mərkəzlərindən biri olub. XV əsrdə isə İnka İmperiyasının tərkibinə daxil edilən zaman kompleks nəhəng hesablama sistemi — kipu məntiqinə bənzər vergi və ehtiyat uçotu aləti kimi qəbul edilib.

Bu çuxurlar həm ticarəti, həm idarəetməni, həm də mübadilə rituallarını birləşdirən unikal sosial texnologiya sayıla bilər. Kompleksin öyrənilməsi qədim And sivilizasiyalarının iqtisadi modeli haqqında yeni biliklər verir və onların dərin sosial təşkilatlanma qabiliyyətini nümayiş etdirir.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

10 Mart 2026 Volodimir Zelenski yeni “Patriot” raketlərini alacağına ümid edir

10 Mart 2026 Vahid Ələkbərov Rusiyanın ən varlı üç sahibkarı sırasına daxil olub

10 Mart 2026 Zelenski: Türkiyə növbəti üçtərəfli danışıqlara ev sahibliyi etməyə hazırdır

10 Mart 2026 Yaxın Şərqdə baş verən münaqişə ilə bağlı Rusiya turoperatorlarına böyük ziyan dəyib

10 Mart 2026 Gürcüstanın Apellyasiya Məhkəməsi Mixeil Saakaşvili barədə qərarı qüvvədə saxlayıb

10 Mart 2026 Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ən böyük neft emalı zavodu fəaliyyətini dayandırıb

10 Mart 2026 Çinin idxalının kəskin artması 120 günlük neft ehtiyatını təmin edəcək

10 Mart 2026 Qlobal neft tələbatının təxminən 70%-i strateji dəniz boğazları vasitəsilə nəql olunur. Rəqəmlər və faktlar

PDF kimi oxu

Qəzet kimi vərəqlə

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasında dəyişikliklərin təsdiq edilməsi haqqında

01:03
11 Mart

"Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasında dəyişikliklərin təsdiq edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 2 fevral tarixli 340-VIIKQD nömrəli Konstitusiya Qanununun tətbiqi barədə

01:02
11 Mart

"Normativ hüquqi aktlar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə

01:01
11 Mart

Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində, "Dövlət sosial sığorta sistemində fərdi uçot haqqında" və "Əmək pensiyaları haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə

01:01
11 Mart

"Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində, "Dövlət sosial sığorta sistemində fərdi uçot haqqında" və "Əmək pensiyaları haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 27 fevral tarixli 367-VIIQD nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin bəzi fərmanlarında dəyişiklik edilməsi haqqında

01:00
11 Mart

Azərbaycan Respublikasının Cəzaların İcrası Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında

00:59
11 Mart

“Nüvə və digər kütləvi qırğın silahının mümkün tətbiqi təhlükəsi ilə əlaqədar həyata keçiriləcək profilaktika və təhlükəsizlik tədbirləri barədə əhalinin maarifləndirilməsi və məlumatlandırılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi haqqında

00:58
11 Mart

“Azərbaycan Respublikasında dövlət büdcəsindən maliyyələşən idarə, müəssisə və təşkilatlarda nəqliyyat vasitələrindən istifadə qaydalarının təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 18 iyul tarixli 120 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi barədə

00:57
11 Mart

“Su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadə növləri”nin təsdiq edilməsi haqqında

00:55
11 Mart

00:54
11 Mart

“Gəncə şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş planı”nın təsdiq edilməsi haqqında

00:53
11 Mart

Dövlət Departamentinin rəsmisi: Cənubi Qafqazda sülhün açarlarından biri TRIPP layihəsinin yaradılması idi

00:35
11 Mart

Çempionlar Liqası: “Qalatasaray” doğma meydanında “Liverpul”u məğlub edib

23:59
10 Mart

WUF13 çərçivəsində şəhərdə hərəkətin rahat təşkili üçün hazırlıq işləri yekunlaşır

23:48
10 Mart

Hindistanda siqh icmasına qarşı təzyiqlər beynəlxalq narahatlıq doğurur

23:19
10 Mart

Şuşada Yel çərşənbəsi sevinci

22:37
10 Mart

ABŞ ticarət katibinin müavini: Son bir ildə ABŞ-nin Azərbaycana ixracı 54 faiz artıb

22:23
10 Mart

Premyer Liqa: Lider “Sabah” öz meydanında böyükhesablı qələbə qazanıb

21:47
10 Mart

Volodimir Zelenski yeni “Patriot” raketlərini alacağına ümid edir

21:09
10 Mart

Vahid Ələkbərov Rusiyanın ən varlı üç sahibkarı sırasına daxil olub

20:51
10 Mart

Zelenski: Türkiyə növbəti üçtərəfli danışıqlara ev sahibliyi etməyə hazırdır

20:47
10 Mart

Bütün xəbərlər

Faydalı linklər

ÇOX OXUNANLAR

Prezident İlham Əliyevdən İrana tarixi dərs06 Mart 2026

Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirilib05 Mart 2026

Azərbaycanın sərhəd tanımayan enerji siyasəti05 Mart 2026

Düşmənlərimiz İLHAM ƏLİYEVƏ nələri bağışlaya bilmirlər?!04 Mart 2026

Düşmənlərimiz İLHAM ƏLİYEVƏ nələri bağışlaya bilmirlər?!03 Mart 2026

Azərbaycan geosiyasi mövqeyini daha da möhkəmləndirib28 Fevral 2026

"Azərbaycan"-ın 1918-1920-ci illərdə dərc olunan nömrələrinin transliterasiyası

OXUCU MƏKTUBLARI

Sənətini tezliklə Qubadlıda davam etdirəcək04 Noyabr 2025

Zibil konteynerlərinə ehtiyac var04 Noyabr 2025

Bir məktuba iki cavab04 Noyabr 2025

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!