Satış və emal problemi olmasa, bu sahədən daha çox gəlir götürmək mümkündür
Ölkəmizdə meyvə istehsalında hər il yüksək göstəricilər qazanan rayonlardan biri Samuxdur. Rayon fermerləri hər il xarici ölkələrə min tonlarla meyvə ixrac edirlər.
Hazırda rayonda tumlu, qərzəkli, çəyirdəkli, quru subtropik və s. meyvə növləri yetişdirilir. Meyvə ağacları əsasən əhalinin həyətyanı sahələrindədir. Lakin son illər iqtisadi cəhətdən səmərəli olan meyvəçilik əhalinin pay torpaqlarında salınan bağlar hesabına da genişləndirilir.
Samux meyvələri yüksək keyfiyyətə malikdir. Bu meyvələr qidalılıq və sağlamlıq cəhətdən çox fərqlənir. Üstəlik, onların zahiri görünüşü də cəlbedicidir.
Bu gün Samuxda mövcud olan 21247 hektar əkin sahəsinin 1515,2 hektarı meyvə, 1058,6 hektari üzüm bağlarıdır. Keçən il 43,5 hektarda yeni meyvə bağları salınmışdır. Bar verən bağlarda 22 növ, o cümlədən alma, armud, heyva, şaftalı, ərik, gilas, albalı, gavalı, alça, qoz, fındıq, badam, nar, xurma, əncir, zoğal, əzgil, feyxoa, limon, zeytun, iydə və digər meyvələr yetişdirilir. Təkcə keçən il bağlardan 174 min tondan artıq meyvə toplanmışdır ki, bu da əvvəlki ildəkindən 1107,1 ton çoxdur. Cari ildə də Samux bağlarında bol məhsul yetişdirilib.
Son illər rayon fermerləri yeni meyvə bağları salarkən mütərəqqi üsullara və iqtisadi cəhətdən daha səmərəli olan ağacların, xüsusilə dünyada geniş şəkildə istifadə edilən bəstəboy meyvə ağaclarının əkilməsinə daha çox üstünlük verirlər. Əvvəla, həmin ağaclar erkən yaşından bar verməyə başlayır, ikincisi, belə ağaclarda budama, dərmanlama əməliyyatları asan olmaqla yanaşı, ucuz başa gəlir. Xəstəlik və ziyanvericilərə qarşı mübarizə daha effektli olur, xərclər azalır. Hündür ağacların isə 20 yaşından sonra məhsuldarlığı aşağı düşməyə başlayır. Meyvənin keyfiyyəti də ilk illərdə olduğu kimi olmur. Bundan başqa, hündür ağacların meyvələrinin günəş şüasını normal ala bilməməsi səbəbindən rəng və keyfiyyəti aşağı düşür, bazar dəyərini itirir.
Məlum olduğu kimi, xurma dietik və müalicəvi əhəmiyyətə malikdir. Tibdə xurmadan hipertoniya və ateroskleroz, qalxanabənzər vəzilərin müalicəsində və triotoksikoz xəstəliyi zamanı istifadə edilir. Bütün bu üstünlüklərini nəzərə alan və alıcılıq qabiliyyəti yüksək olan xurmanın rayonda istehsalını artırmaq məqsədilə hər il tədbirlər həyata keçirilir. Becərilmə texnologiyası nisbətən asan, xəstəlik və ziyanvericiləri az, böyümə və inkişafı üçün yüksək qulluq tələb etməyən bu bitki yüksək məhsuldar olduğundan təsərrüfatın rentabelli işləməsini də təmin edir. Bunun nəticəsidir ki, təkcə keçən il rayonda 8577,8 ton xurma istehsal edilmişdir.
Samux Rayon Kənd Təsərrüfatı İdarəsinin rəisi, aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Rahil Həsənov deyir ki, rayonda meyvəçiliyin inkişafı satış problemini üzə çıxarıb: “Meyvə yığıldıqdan sonra müxtəlif texnologiyalarla emal edilməli, müəyyən müddət soyuducu anbarlarda saxlanılmalı, ya da dərhal istehlaka göndərilməlidir. Tez xarab olan meyvələri istehlakçıya istədiyi təravətdə və zamanında təqdim etmək çox vacibdir. Lakin rayonda meyvə emalı ilə məşğul olan sənaye müəssisələri olmadığından əhali yetişdirdiyi meyvələri alverçilərə ucuz qiymətə satmağa məcbur olur. Bəzi hallarda isə meyvələr satış olmadığına və ya az gəlir gətirdiyinə görə sahələrdə qalıb xarab olur. Yaxşı olardı ki, rayonda istehsal olunan meyvələrin emalı üzrə yeni müəssisələr yaradılsın”.
Meyvəçiliyin inkişafı suvarmadan da çox asılıdır. Demək olar ki, rayonda su sarıdan çətinlik yaşanmır. Şəmkirçay Su Anbarından çəkilmiş kanalın rayon ərazisindən keçməsi bu problemi demək olar ki, həll etmişdir. İndi nəinki rayonun meyvə bağları, eləcə də digər əkin sahələrində də su qıtlığı hiss olunmur.
Sabir ƏLİYEV,
“Azərbaycan”
