Bəşərin ən vacib kəşflərindən biri də tikiş sənətidir. Soyuqdan qorunmaq, ətrafdakı bir çox təsirlərdən müdafiə olunmaqda əvəzsiz rolu olan geyimlərin məhz başlanğıcı da bu sənətdən başlayır.
Qədim zamanlarda insanlar yalnız təbiətdən əldə etdikləri vasitələrlə müdafiə oluna bilirdilər. Onlar ovlara çıxır, heyvanların soyulmuş dərilərini geyinərək şaxtalı günlərdən sağ çıxa bilirdilər. Lakin sonrakı vaxtlarda tikiş sənətinin təşəkkül tapması bir çox üstünlüklər yaratdı.
Bu sənətin Paleolit dövründən başladığı təxmin edilir. Həmin zaman tikiş heyvan dərilərini geyim halına gətirmək, sığınacaqlar hazırlamaqda köməyə gəlirdi. Bu, müxtəlif vasitələrlə həyata keçirilirdi. Əsasən, sümüklərdən iynə kimi istifadə olunurdu.
Ən qədim iynə
Dünyanın ən qədim tikiş iynəsi 2016-cı ildə Sibirdə yerləşən Denisova mağarasından tapılıb. İynə, ehtimal edilir ki, Denisovalılar kimi tanınan nəsli kəsilmiş insan növünün yaradıcılığının nümunəsidir. 7 santimetr ölçülü iynənin naməlum quş sümüyündən hazırlanması və təxminən 50 min il əvvələ aid olduğu bildirilir.
İynənin yuxarı hissəsində ip keçirmək üçün oyulmuş bir gözü də var. Hətta qeyd edilir ki, həmin iynədən bu gün də istifadə edilə bilər. Denisova mağarasının tədqiqatçıları daha əvvəllər də qazıntılar zamanı tikiş iynələri tapmışdılar, lakin heç biri tapılan bu iynə qədər qədim deyildi.
Ən qədim sap
Bu günə qədər aşkarlanan ən qədim sapın da tarixi 50 min əvvələ gedir. Fransada Abri du Maras mağarasından tapılan ip parçası Neandertal insan tərəfindən hazırlanıb. Mikroskopik tədqiqatdan sonra məlum olub ki, ip parçasının uzunluğu 6, eni isə 0,5 millimetrdir. Araşdırmalar sübut edir ki, bu ip parçası heç də təsadüfi hazırlanan nümunə deyil.
Abri du Maras mağaralarında uzun illərdir araşdırma aparan antropoloq Brus Hardi qeyd edir ki, ibtidai texnologiya əsasında əcdadlarımız bu ipi hazırlaya biliblər. Bu isə o deməkdir ki, neandertallar bacarmadıqları düşünülən bir çox mürəkkəb davranışlara sahib olublar.
