Avropa və Mərkəzi Asiyada iqtisadi artım geosiyasi gərginliklər, Yaxın Şərq münaqişəsinin nəticələri və dağılmış ticarət əlaqələrinin fonunda qarşıdakı illərdə yavaşlayacaq.
AZƏRTAC BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, bu açıqlama Dünya Bankının region üzrə iqtisadi proqnozuna uyğundur.
Regionda artımın 2026-cı ildə 2,1 faizə qədər yavaşlayacağı proqnozlaşdırılır. Rusiyada artım 0,8 faizə qədər yavaşlayacaq, regionun qalan hissəsində isə artım təxminən 2,9 faiz olacaq. Əsas amillərə istehlakı ləngidən enerji qiymətlərinin artması və investisiya fəaliyyətinə təsir edən qeyri-müəyyənlik daxildir.
Dünya Bankının Avropa və Mərkəzi Asiya üzrə vitse-prezidenti Antonella Bassani qeyd etdiyi kimi, bir sıra ölkələr idxal olunan təbii qaz, neft və gübrələrdən asılı olduğundan, regionun dayanıqlığı hələ də sınaqdan keçirilir. O, əhalinin ən həssas təbəqələri üçün hədəflənmiş dəstək tədbirlərinin həyata keçirilməsinin və struktur islahatlarının davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Qazaxıstanda neft hasilatının sabitləşməsi fonunda Mərkəzi Asiyada artımın 2026-2027-ci illərdə orta hesabla 4,9 faizə qədər yavaşlayacağı gözlənilir. Bu regionun ölkələrində artımın 2026-cı ildə təxminən 2,4 faiz olacağı, ardınca isə 2027-ci ildə 2,3 faizədək bir qədər azalacağı gözlənilir. İstehlakın azalması qismən Aİ tərəfindən dəstəklənən dövlət investisiyaları ilə kompensasiya olunacaq.
Qərbi Balkan ölkələrində infrastruktur investisiyaları və xidmət ixracının inkişafı ilə bağlı iqtisadi artımın təxminən 3,1 faiz səviyyəsində qalacağı təxmin edilir.
Ukraynada artımın 2026-cı ildə 1,2 faiz olacağı proqnozlaşdırılır ki, bu da davam edən hərbi əməliyyatlar, enerji qiymətlərinin artması və büdcə məhdudiyyətləri ilə bağlıdır.
Dünya Bankının ekspertləri vurğulayırlar ki, Yaxın Şərqdəki münaqişə qlobal enerji və gübrə tədarükünə təsir edən əsas risk olaraq qalır və potensial olaraq qiymətlərin daha da artmasına və iqtisadi fəaliyyətin azalmasına səbəb ola bilər.
Hesabatda regionda əmək məhsuldarlığının artım tempinin azalmasına xüsusi diqqət yetirilir. Qeyd olunur ki, bir çox ölkələrdə mövcud sənaye siyasəti əsasən kənd təsərrüfatı və qida sektoruna yönəlib, tədbirlərin isə cəmi 10 faizi yüksəktexnologiyalı sənaye sahələrinin inkişafına istiqamətlənib.
Dünya Bankının nümayəndəsi İvaylo İzvorskinin sözlərinə görə, davamlı artımı təmin etmək üçün region ölkələri biznes mühitinin modernləşdirilməsinə, sahibkarlığın dəstəklənməsinə və təhsilin keyfiyyətinin artırılmasına diqqət yetirməlidir.
Ekspertlərin fikrincə, effektiv sənaye siyasəti dövlətə məxsus strukturlar da daxil olmaqla mövcud strukturları qorumaq əvəzinə, yeni şirkətlərin və özəl sektor ideyalarının inkişafına təkan verərək rəqabəti artırmalıdır.
