Tarix boyu şəhərlər sivilizasiyaların aynası olub. Dövlətlərin gücü, xalqların mədəni səviyyəsi, iqtisadi inkişafın miqyası, ilk növbədə, şəhərlərin simasında görünüb. XXI əsrdə isə şəhər artıq təkcə yaşayış məkanı deyil, innovasiyanın, texnologiyanın, sosial rifahın və elmi nailiyyətlərin mərkəzinə çevrilib. Məhz buna görə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2026-cı ilin Azərbaycanda "Şəhərsalma və Memarlıq İli" elan edilməsi təsadüfi deyil.
O səbəbdən bu qərar kampaniya xarakteri daşımır. Azərbaycan artıq təkcə urbanizasiya proseslərinə reaksiya verən deyil, onu planlaşdıran və istiqamətləndirən ölkə modelini ortaya qoyur. Paytaxt Bakıda və regionlarda icra olunan kompleks infrastruktur layihələri, müasir nəqliyyat şəbəkələrinin qurulması, genişmiqyaslı yaşıllaşdırma proqramları və ictimai məkanların yenilənməsi ölkənin şəhərsalma siyasətinə sistemli yanaşmasının nəticəsidir.
Bu il Bakı növbəti dəfə qlobal tədbirə evsahibliyi etməklə dünyanın diqqət mərkəzində olacaq. BMT sisteminin ən mühüm platformalarından olan UN-Habitat tərəfindən təşkil edilən Dünya Şəhərsalma Forumunun sessiyaları miqyasına və təsir imkanlarına görə United Nations çərçivəsində keçirilən ən böyük beynəlxalq tədbirlərdəndir və şəhərlərin gələcəyinə dair qlobal siyasətin formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Növbəti 13-cü forumun Bakıda keçirilməsinə qərarı verilməsi ölkəmizin son illər nümayiş etdirdiyi real nəticələrin beynəlxalq səviyyədə etirafıdır. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma prosesi müasir urbanizasiya tarixində nadir nümunələrdən biri hesab olunur. Sıfırdan qurulan yaşayış məntəqələri, "ağıllı şəhər" və "ağıllı kənd" konsepsiyalarının tətbiqi, "yaşıl enerji" həlləri və dayanıqlı infrastruktur modelləri Azərbaycanın şəhərsalma sahəsində innovativ yanaşmasını nümayiş etdirir.
Martın 4-də Dünya Şəhərsalma Forumunun təşkili ilə bağlı yaradılmış Təşkilat Komitəsinin növbəti iclasında bu məsələlər bir daha diqqət mərkəzində oldu. Prezident Administrasiyasının rəhbəri, Təşkilat Komitəsinin sədri Samir Nuriyev çıxışında şəhərsalmanın dövlətimizin sosial-iqtisadi siyasətində əsas prioritetlərdən biri olduğunu vurğuladı. Bildirdi ki, 2026-cı ilin "Şəhərsalma və Memarlıq İli" elan olunması ölkənin bu sahəyə strateji münasibətinin bariz göstəricisidir. İclasda hazırlıq prosesinin substantiv, kommunikasiya və logistika istiqamətləri üzrə görülən işlər müzakirə edildi və qarşıda duran vəzifələr müəyyənləşdirildi.
Bakı artıq beynəlxalq şəhərsalma dialoqunun fəal iştirakçısına çevrilib. Son illər iqlim və urbanizasiya məsələlərinin inteqrasiyası, "yaşıl tikinti" standartlarının təşviqi, enerji səmərəliliyi və dayanıqlı mobillik sahəsində atılan addımlar Azərbaycanın qlobal çağırışlara adekvat və çevik reaksiya verdiyini göstərir. Bu siyasət yalnız paytaxtın deyil, bütün regionların bərabər inkişafını hədəfləyir.
Birmənalı şəkildə qeyd edə bilərik ki, WUF13-ün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu daha da möhkəmləndirəcək. Forum çərçivəsində urbanizasiya, iqlim dəyişiklikləri, sosial inklüzivlik, maliyyələşmə mexanizmləri və innovativ texnologiyalar kimi məsələlər geniş müzakirə olunacaq. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən minlərlə nümayəndə Bakıda bir araya gələrək gələcəyin şəhərlərinin modelini müzakirə edəcək. Bu isə paytaxtımızı qlobal ideyaların və strateji qərarların formalaşdığı mühüm tribunaya çevirəcək.
Bakı bu missiyaya artıq hazırdır. Tarixi irslə müasir memarlığın harmoniyası, Xəzər sahilində formalaşan yeni urban məkanlar, yenilənmiş ictimai zonalar və ekoloji balansın qorunmasına yönəlmiş təşəbbüslər paytaxtın gələcəyə hesablanmış inkişaf konsepsiyasını əks etdirir.
"Şəhərsalma və Memarlıq İli" yalnız bir ilin adı deyil - bu, Azərbaycanın gələcək onilliklər üçün qurduğu strateji xətdir. Bakı isə bu xəttin ən parlaq simvoludur. Çünki paytaxtımız artıq təkcə regional mərkəz deyil, dünya şəhərlərinin tribunasıdır.
Elşən QƏNİYEV,
"Azərbaycan"
