Avropada qızılcaya yoluxma halları kəskin artıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına görə, 2023-cü ildə Avropa regionunda 30 mindən çox qızılcaya yoluxma hadisəsi qeydə alınıb.
ÜST-nin məlumatında, ABŞ və Böyük Britaniya kimi ölkələrdə qızılcanın daha sürətlə yayılması qeyd olunub. Uşaqların sağlamlığına sarsıdıcı təsir göstərən qızılca bəzi hallarda ölümcül nəticələrə gətirib çıxarır. Xəstəlik uşaqların immun sistemlərinin zəifləməsinə səbəb olur, onları bir çox yoluxucu xəstəliklərə, o cümlədən pnevmoniyaya qarşı daha həssas edir.
Qızılca ilə bağlı mütəxəssislər arasında fikir ayrılığı da müşahidə edilir. Bəziləri virusun formasını dəyişdiyinə görə ağırlaşmalara səbəb olduğunu bildirsələr də, bir qismi bu fikirlə razılaşmır, bunların şişirdilmiş məlumat olduğunu qeyd edirlər.
2023-cü ilin sonlarından respublikamızda da qızılcanın yayılmasında artım müşahidə olunur.
Qızılca idarə olunan infeksiyalar qrupuna daxildir
İnfeksionist Aytən Ziyadovanın sözlərinə görə, qızılca ilə bağlı müraciətlərin sayında artım olsa da, bu, narahatedici səviyyədə deyil: "İdarə olunan infeksiyalar qrupuna daxil olan qızılca çox asanlıqla yayılan və ciddi fəsadlar yarada bilən infeksiyadır. Xəstəliyin ötürülməsi hava-damcı yolu ilə baş verir. Öskürmə, asqırma zamanı qızılca virusu yuxarı tənəffüs yollarının selik hissəcikləri vasitəsilə ətraf mühitə ifraz olunur və hava axını ilə böyük məsafələrə yayılır. Virus ətraf mühitdə 2 saat aktiv qala bilir".
A.Ziyadova yoluxmanın səpgilərin əmələ gəlməsindən 4-5 gün əvvəl və 5 gün sonra baş verə biləcəyini bildirib: "Qızılcanın klinik mənzərəsində 3 dövr ayırd edilir: başlanğıc, səpkilər və piqmentasiya. Xəstəliyin başlanğıc dövrü bədən temperaturunun 38,5-39°C-yə qədər artması və dirəncli olması, yuxarı tənəffüs yollarının və konyunktivanın zədələnməsi ilə səciyyələnir. Zökəm, boğazda ağrı və quru öskürək müşahidə olunur. İşıqdan qorxma, konyunktivanın hiperemiyası, göz qapaqlarının şişkinliyi müşahidə olunur. Səpgi dövrü xəstəliyin 4-5-ci günündən başlanır. İlk səpki elementləri qulaqarxası, burun darağında xırda ləkələr şəklində meydana çıxır ki, onların da ölçüləri sürətlə böyüyür. Bir sutka ərzində səpgi üzdə, boyunda yayılır, sonrakı günlərdə bədənə keçərək yuxarı və aşağı ətraflarda qeyd olunur".
Adətən 6 aya qədər körpələr qızılcaya yoluxmurlar
İnfeksionist qeyd edib ki, adətən 6 aya qədər körpələr qızılcaya yoluxmurlar, çünki onlara anadan antitellər ötürülür: "Lakin əgər anada antikor yoxdursa, heç bir qoruyuculuqdan söz gedə bilməz. Ana xəstəliyi özü keçirdikdə və ya peyvənd olunduqda yetərli sayda antikor qazanır. Sonra da onu bətnindəki körpəyə ötürür".
A.Ziyadova bildirib ki, qızılca zamanı ağırlaşmalar xəstəliyin istənilən dövründə baş verə bilər: "Ona görə də antitellərə sahib olmayan şəxslər, hamilələr, uşaqlar, yaşlılar və xroniki xəstəliyi olanlar risk qrupuna daxildirlər. Qızılcadan qorunmaq üçün peyvənd tövsiyə edilir. O, xəstəliyin ağırlaşmasının 97-98 faiz qarşısını alır".
Mütəxəssisin sözlərinə görə, xəstəliyin əlamətlərini, xüsusən düşməyən hərarəti özündə müşahidə edən şəxslər həkimə müraciət etməlidirlər. Belə ki, orqanizmin həssas olduğu bir vaxtda qəbul edilən dərmanların dozasının xüsusi önəmi var. Ona görə müalicə məhz infeksionist tərəfindən aparılmalıdır.
A.Ziyadova qızılca zamanı qidalanmanın hər kəs, xüsusilə də uşaqlar üçün önəmli olduğunu vurğulayıb: "Xəstəliklərə yoluxma və onları ağır keçirmə əksər hallarda immun sisteminin zəifləməsi ilə əlaqədar olur. Tərkibində A vitamini olan qidalar infeksiyalara qarşı müqaviməti artırır, diareya, pnevmoniya, zülal-enerji çatışmazlığı kimi ikincili ağırlaşmalarla bağlı ölümləri azaldır. A vitamini bir çox heyvan və bitki mənşəli qidalarda müxtəlif miqdarda olur. Dənli bitkilər, qırmızı və ağ ət, dəniz məhsulları, narıncı və sarı rəngli meyvə-tərəvəzlər, süd və ondan hazırlanan məmulatlar xüsusilə A vitamini və A vitamini prekursorlarının mühüm mənbələridir. Xəstəlik zamanı orqanizmin susuzlaşmasının qarşısını almaq üçün bol maye qəbul etmək vacibdir".
Qızılca və onun kimi yoluxucu xəstəliklər hava-damcı yolu ilə yayıldığı üçün tənəffüs yollarını qoruyan tibbi maskalardan, gigiyenik vasitələrdən istifadə etmək lazımdır. Profilaktik tədbirlərə əməl edərək, qida rasionunu təbii məhsullarla zənginləşdirərək xəstəliklərdən qorunmaq və ya onların gedişatını yüngülləşdirmək mümkündür.
Ülkər XASPOLADOVA,
"Azərbaycan"
