Dünyada baş verən gərgin geosiyasi proseslər qlobal iqtisadiyyata mənfi təsir göstərməkdə davam edir. Azərbaycan iqtisadiyyatı da dünya iqtisadiyyatına inteqrasiya olduğu üçün bu prosesdən kənarda qalmır. Xüsusən enerji resurslarının qiymətlərinin qlobal bazardakı qeyri-sabitliyinin təsirləri ölkəmizdən yan keçmir.
Dövlət Statistika Komitəsindən verilən məlumata görə, ötən il neft-qaz sektorunda məhsul istehsalı 2, həmin sektorda əlavə dəyər isə 1,6 faiz azalıb. Belə tendensiya ilk növbədə dünya bazarında qeyd etdiyimiz proseslərlə bağlıdır. Bununla yanaşı, istehsalın həcminin azalmasını da unutmaq olmaz. Prezident İlham Əliyevin neftin hasilatının sabitləşdirilməsi üçün müvafiq qurumlara göstəriş verməsi təsadüfi deyil.
Əvəzində qeyri-neft sektorumuz bu boşluğu doldurmaq imkanındadır. Biz bunu ötən ilin yekununa aid statistik rəqəmlərdən aydın görürük. 2024-cü illə müqayisədə 2025-ci ildə qeyri-neft-qaz sektorunda artım müşahidə olunub. Belə ki, ötən il qeyri-neft-qaz sektorunda məhsul istehsalı 5,5, əlavə dəyər isə 2,7 faiz artıb.
ÜDM-dən söz düşmüşkən, Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı rəqəmlərə görə, 2025-ci ildə ölkə üzrə 129,1 milyard manatlıq və ya keçən illə müqayisədə 1,4 faiz çox ümumi daxili məhsul istehsal olunub. ÜDM istehsalının 33 faizi sənaye, 11,3 faizi ticarət; nəqliyyat vasitələrinin təmiri, 7,1 faizi nəqliyyat və anbar təsərrüfatı, 6,5 faizi tikinti, 5,9 faizi kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq, 2,8 faizi turistlərin yerləşdirilməsi və ictimai iaşə, 2,1 faizi informasiya və rabitə, 21,7 faizi digər sahələrin hesabına formalaşıb. Bu müddətdə məhsul və idxal üzrə xalis vergilər ÜDM-in 9,6 faizini təşkil edib. Əhalinin hər nəfərinə isə 12602,2 manat əlavə dəyər düşüb.
Sənaye müəssisələri və bu sahədə fəaliyyət göstərən fərdi sahibkarlar tərəfindən 2025-ci ildə 63,1 milyard manatlıq məhsul istehsal edilib. Sənaye məhsullarının 59,6 faizi mədənçıxarma, 33,9 faizi emal, 5,5 faizi elektrik enerjisi, qaz və buxar istehsalı, bölüşdürülməsi və təchizatı, 1 faizi su təchizatı, tullantıların təmizlənməsi və emalı sektorlarında istehsal olunub.
Mədənçıxarma sektorunda əmtəəlik neft hasilatı 4,8 faiz azalıb, əmtəəlik qaz hasilatı isə 0,7 faiz artıb. Emal sektorunda əczaçılıq məhsullarının istehsalı 86,3, ağacın emalı və ağacdan məmulatların istehsalı 57, maşın və avadanlıqların quraşdırılması və təmiri işləri 31,1, toxuculuq sənayesi məhsullarının istehsalı 24,5, rezin və plastik kütlə məmulatlarının istehsalı 16,1, tütün məmulatlarının istehsalı 14,4, neft məhsullarının istehsalı 13,7, qida məhsullarının istehsalı 9,1, kimya sənayesi məhsullarının istehsalı 5,2, kompüter, elektron və optik məhsulların istehsalı 2,8, içkilərin istehsalı 0,5 faiz artıb. Artım həmçinin elektrik enerjisi, qaz və buxar istehsalı, bölüşdürülməsi və təchizatı, eləcə də su təchizatı, tullantıların təmizlənməsi və emalı sektorlarında qeydə alınıb - müvafiq olaraq 0,3 və 2,5 faiz.
Rüstəm KAMAL,
"Azərbaycan"
