20 Oktyabr 2019 00:36
4656
Elm və texnika
A- A+
Kisəli heyvan

Kisəli heyvan


Kenquru Avstraliya qitəsinin bəzəyi sayılır. Bəzi mənbələrə görə, "kenquru” aborigen dilində "mən sizi anlamıram” mənasını verir.

Belə ki, Avstraliyaya ilk dəfə gələn ingilislər hələ o vaxta qədər dünyanın heç bir yerində rast gəlmədikləri qəribə heyvan görürlər. Onların adını aborigenlərdən soruşurlar. Yerlilər də ingilislərin nə dediyini anlamadıqları üçün "ken-qu-ru” deyirlər. İngilislər də elə bilirlər ki, bu, elə həmin heyvanın adıdır. Bununla da kenquru adı bütün dünyaya yayılır.

Digər məlumatlara görə isə kenquru (ganguru) Botani körfəzində danışılan "Guugu Ymithirr” dilindən gəlir və böyük boz, ya da qara kenquru deməkdir.

Bu heyvanlar Avstraliyadan başqa dünyanın heç bir yerində yaşamır. Avstraliyada kenquruların sayı insanların sayından çoxdur. Hətta bəzi yollarda üzərində kenquru şəkli olan yol maşınları qoyulur ki, sürücülər onunla ehtiyatlı davransınlar.

Kenqurunun 69 növü var. Ən kiçiyi vallabidir (70 sm-dək boyu, 7-25 kq çəkisi). Ən böyüyü isə qırmızı kenqurudur. Onun boyu normal insan boyundan da hündür olur. Çəkisi də təqribən 90 kq-dır. 16 ilədək yaşayırlar.

Möhkəm arxa ayaqlarının hesabına kenquru 3 metr hündürlüyədək olan maneələri tullana bilir. Özü də ancaq irəliyə tullana bilir. O, saatda 60 kilometr məsafə qət edə bilir. Qaçış zamanı quyruğunın sayəsində tarazlığı saxlayır.

Kenquru əsasən otlarla qidalanır. Suya çox ehtiyac duymur və aylarla susuz qala bilir.

360 dərəcə fırlana bilən sanballı qulaqlarının hesabına kenqurular vəhşi heyvanları, insanları uzaq məsafədən çox yaxşı eşidir. Təhlükə duyanda ayaqlarını yerə çırpmaqla digərlərini xəbərdar edir. İti caynaqları və qüvvətli arxa ayaqlarının sayəsində insanın da həyatına son qoya bilər.

Kenquruların hamiləlik dövrü 27-40 gün davam edir. Təzə doğulmuş kenquru balası çox kiçik olur - cəmi 2 santimetr. Balalar doğulduqda tüksüz, gözləri bağlı, bədən üzvləri inkişaf etməmiş olur. Çünki kenquru balaları ana bətnində inkişafını tamamlamadan dünyaya gəlirlər. Buna görə də ananın bədənindəki tüklü kisə balalar üçün mühüm qorunma yeridir. Bala böyüdükcə bu kisə də genişlənir. Kisənin girişində balanın düşməyinin qarşısını alan xüsusi əzələlər var. Ana kenquru suya girdiyi zaman bu əzələlər vasitəsilə suyun içəriyə dolmasının qarşısını alır.

Ana kenquru balanı çəkisi 9 kiloqrama çatana qədər - 10 ayadək kisəsində gəzdirir, südlə qidalandırır. Qidalandırması da maraqlıdır. Ananın 4 süd vəzisi var və körpənin inkişaf mərhələsinə uyğun olaraq hər bir vəzi fərqli tərkibə malik süd istehsal edir. Süd balaların tələbatına uyğun xüsusiyyətdə olur. Südün tərkibindəki yağ və digər birləşmələr balanın böyüməsinə və ehtiyaclarına uyğun olaraq dəyişir.

Kenquru balalayan kimi qarnında yeni bir bala yaranır və o, anasının kisəsinin boşalmasını gözləyir. İlk bala süd əmərkən yeni doğulan ikinci bala üçün də asan həzm olunan süd verilməyə başlayır. Üçüncü bala dünyaya gəldikdə isə fərqli tərkibə malik üç süd növü əmələ gəlir. Təbii ki, ana kenqurunun bu prosesləri şüurlu şəkildə tənzimləməsi qeyri-mümkündür. Bu qeyri-adi proses kenqurunun yaradılışındakı mükəmməllikdən qaynaqlanır.

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Macarıstanda seçkilərdə müxalifətdəki “Tisza” partiyası qalib gəlib

15:32
13 Aprel

COVID-19-un yeni variantı: narahatlığa əsas varmı?

15:27
13 Aprel

Avropada təbii qaz qiymətləri yenidən artır

15:26
13 Aprel

Ukrayna Prezidenti yeni təhlükəsizlik müqavilələrinin anonsunu verib  

15:14
13 Aprel

Enerji bazarlarında müvəqqəti "sakitlik" bitdi

15:12
13 Aprel

Alimlər: Yerə yaxın olan təqribən 40 min asteroid mövcuddur

15:02
13 Aprel

Azərbaycanda benzin və dizel yanacağı satışından əldə olunan gəlirlər 6 faizə yaxın artıb

14:58
13 Aprel

Kreml Macarıstan ilə dialoqu davam etdirməyə hazır olduğunu bildirib

14:49
13 Aprel

Media: İran və ABŞ danışıqlardan imtina etməyib

14:42
13 Aprel

Birinci rübdə əsas kapitala 4 milyard manatdan çox investisiya yönəldilib

14:39
13 Aprel

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azalıb

14:34
13 Aprel

Türkiyə XİN-in rəhbəri: Region ölkələri təhlükəsizlik paktı bağlamalıdır  

14:31
13 Aprel

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları artıb

14:29
13 Aprel

Hakan Fidan: Türkiyə Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülhə töhfə verməyə çalışır

14:23
13 Aprel

Böyük Britaniyada səhiyyə sisteminin inkişaf etmiş digər ölkələrdən geri qaldığı açıqlanıb  

14:16
13 Aprel

Hakan Fidan: Bütün dünya Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığının qorunmasını dəstəkləyir

14:08
13 Aprel

Dövlət Məşğulluq Agentliyi daha 1000-dən çox şəxsi peşə kurslarına cəlb edib

14:01
13 Aprel

Çin nümayəndəsi: Hörmüz boğazında maneəsiz keçid ortaq maraqlara xidmət edir  

13:44
13 Aprel

ABŞ hərbçiləri Sakit okeanda iki gəmiyə zərbə endirib

13:43
13 Aprel

Sabah bəzi yerlərdə yağış və qar yağacaq, yağıntılar axşama doğru tədricən kəsiləcək

13:26
13 Aprel

Azərbaycanda vergi ödəyicilərinin sayı 5 faizdən çox artıb

13:18
13 Aprel

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!