- Yaşayış binalarının aşağısında yerləşən obyektlərin sahibləri kommunal xidmət haqqı ödəməlidirlərmi? Əgər ödəməlidirlərsə, bu ödənişlər hansı tariflər əsasında hesablanır? Həmin obyektlər sakinlərin ümumi mülkiyyəti sayılırmı?
Məhərrəm BAĞIROV,
Bakı şəhəri
- Qeyd edək ki, çox aktual və gündəlik təcrübədə tez-tez rast gəlinən mübahisəli məsələlərdən birinə toxunmusunuz. Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, bu məsələyə həm hüquqi məntiq, həm də cəmiyyət və qonşuluq münasibətləri kontekstində baxmaqda fayda var.
Binanın aşağı hissəsində yerləşən obyektlərin özləri (məsələn, mağaza, aptek, kafe və ya ofis) sakinlərin ümumi mülkiyyəti deyil. Mülki qanunvericiliyə görə, həmin obyektlər ayrıca daşınmaz əmlak obyektidir və onların xüsusi mülkiyyətçisi var. Həmin şəxsin adına mülkiyyət hüququnu təsdiq edən çıxarış mövcuddur. Lakin binanın ümumi əmlakı (zirzəmilər, fasadın dayaq konstruksiyaları, dam örtüyü, ümumi girişlər, pilləkən qəfəsləri, mühəndis kommunikasiya xətləri) binanın bütün mülkiyyətçilərinin, o cümlədən yaşayış sahəsi və qeyri-yaşayış sahəsinə malik şəxslərin mütənasib ümumi paylı mülkiyyətindədir.
Obyekt sahiblərinin kommunal xərclər ödəməsi ilə bağlı suala gəlincə, bəli, mütləq ödənməlidir. Nəzərə almaq lazımdır ki, binada sahəyə malik olan hər bir mülkiyyətçi (sahənin təyinatından asılı olmayaraq) ümumi əmlakın saxlanılması, təmiri və kommunal xərclərdə öz payına düşən hissəni ödəməyə borcludur. Təcrübə göstərir ki, obyekt fəaliyyət göstərdiyi müddətdə binanın ümumi kommunikasiya xətlərindən (kanalizasiya, su, elektrik) yararlanır, fasadından reklam üçün istifadə edir və binanın ümumi infrastrukturunun təhlükəsizliyindən faydalanır.
Xərclərin bölgüsü binadakı mənzilin və ya qeyri-yaşayış sahəsinin ümumi sahəyə olan nisbətinə əsasən aparılır. Məsələn, obyektin binanın ümumi sahəsindəki payı neçə faizdirsə, xərclərdə iştirakı da o qədər müəyyən edilir.
Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə görə, çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının saxlanması üzrə xərclər binanın sahə mülkiyyətçilərinin hesabına ödənilir. Həmçinin Məcəllənin 38.2-ci maddəsinin tələbinə əsasən, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçisinin hesabına ödənilən binanın ümumi əmlakının saxlanması üzrə məcburi xərclərdə mülkiyyətçinin payı onun binanın ümumi əmlakına mülkiyyət hüququnda payına mütənasib olaraq müəyyənləşdirilir.
Təcrübədə bəzi obyektlər (məsələn, kafe, iaşə obyektləri və ya ticarət mərkəzləri) adi mənzillərə nisbətən binanın ümumi infrastrukturuna daha çox yük (zibil, səs-küy, su və ya kanalizasiya təzyiqi) verdiyi üçün binanın idarəetmə qurumu (mənzil-tikinti kooperativi və s.) tərəfindən ümumi yığıncağın qərarı ilə hesablama qaydaları tətbiq oluna bilər. Lakin əsas prinsip sahə mütənasibliyi və faktiki yük balansıdır.
Hüquqi tələblərlə yanaşı, bu məsələ həm də qonşuluq etikası və sosial ədalət məsələsidir. Obyekt sahibləri də binanın ümumi problemlərinə biganə qalmamalı, sakinlərlə qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq şəraitində hərəkət etməlidirlər.
İdarəetmə qurumları və ya binanın seçilmiş nümayəndələri xərcləri hesablayarkən obyekt sahibləri ilə açıq dialoq qurmalı, yığılan vəsaitin hara xərcləndiyini şəffaf şəkildə göstərməlidirlər. Obyekt sahibi də başa düşməlidir ki, o, bu, binanın ictimai həyatının ayrılmaz hissəsidir.
Sualı cavablandırdı:
Paşa SƏFƏROV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
