Prezident İlham Əliyevin və İtaliya Nazirlər Şurasının sədri Giorgia Meloninin mətbuata bəyanatları göstərir ki, Azərbaycan–İtaliya münasibətləri artıq sadə ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsini aşaraq strateji tərəfdaşlıq və geosiyasi koordinasiya mərhələsinə daxil olub və bu dinamika Azərbaycanın uzunmüddətli dövlət maraqları ilə tam uzlaşır.
Bu bəyanatlarda enerji əməkdaşlığının xüsusi vurğulanması təsadüfi deyil, çünki Azərbaycan artıq Avropanın enerji təhlükəsizliyində əsas aktorlardan birinə çevrilib və xüsusilə İtaliyanın Azərbaycan qazının əsas idxalçılarından biri olması Bakı üçün mühüm siyasi və iqtisadi divident yaradır. Bu kontekstdə Azərbaycan enerji resurslarını təkcə gəlir mənbəyi kimi deyil, həm də Avropa İttifaqı ilə münasibətlərdə təsir aləti kimi istifadə edə bilər, bu isə ölkənin beynəlxalq mövqeyini gücləndirməyə və enerji ixracının coğrafiyasını daha da şaxələndirməyə imkan verir.
Eyni zamanda, tərəflər arasında münasibətlərin “hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq” səviyyəsində qiymətləndirilməsi göstərir ki, əməkdaşlıq artıq yalnız enerji sahəsi ilə məhdudlaşmır, siyasi dialoq, qarşılıqlı investisiyalar, sənaye əməkdaşlığı, təhsil və humanitar sahələr də bu münasibətlərin mühüm komponentlərinə çevrilib. Bu isə Azərbaycanın Qərb ölkələri ilə münasibətlərində etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən tərəfdaş imicini gücləndirir və Avropa daxilində siyasi dayaqlarını genişləndirir.
Danışıqlarda Orta Dəhlizin xüsusi qeyd olunması Azərbaycanın tranzit və logistika potensialının beynəlxalq səviyyədə tanındığını göstərir və İtaliya kimi böyük iqtisadi gücün bu dəhlizə maraq göstərməsi Azərbaycanın Çin–Mərkəzi Asiya–Qafqaz–Avropa xətti üzrə əsas nəqliyyat qovşaqlarından birinə çevrilməsi prosesini sürətləndirir. Bu isə ölkəyə yalnız tranzit gəlirləri qazandırmır, həm də onun geosiyasi əhəmiyyətini artıraraq regionda strateji mövqeyini möhkəmləndirir.
Bəyanatlarda SOCAR ilə İtaliyanın “Eni” şirkəti arasında üçüncü ölkələrdə əməkdaşlıq perspektivlərinin vurğulanması isə Azərbaycanın iqtisadi modelində keyfiyyət dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir, çünki bu əməkdaşlıq ölkənin artıq yalnız xammal ixrac edən tərəf deyil, həm də beynəlxalq enerji layihələrində iştirak edən və sərmayə qoyan aktiv oyunçuya çevrildiyini sübut edir. Bu Azərbaycanın qlobal enerji bazarlarında təsir imkanlarını genişləndirir və onun iqtisadi diplomatiyasını yeni mərhələyə çıxarır.
Bütün bu proseslər daha geniş geosiyasi kontekstdə Azərbaycanın çoxvektorlu xarici siyasət strategiyasının tərkib hissəsi kimi çıxış edir və rəsmi Bakı eyni zamanda həm Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı dərinləşdirir, həm də digər regional və qlobal güclərlə münasibətləri balanslaşdıraraq özünü müstəqil və çevik siyasi aktor kimi təqdim edir. Bu baxımdan İtaliya ilə strateji tərəfdaşlığın dərinləşməsi Azərbaycanın Avropa istiqamətində strateji mövqelərini möhkəmləndirən əsas sütunlardan biri kimi çıxış edir.
Eyni zamanda, bu münasibətlər Azərbaycanın postmünaqişə dövründə formalaşdırdığı yeni regional reallıqlar fonunda da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Çünki Avropa ölkələri ilə sıx iqtisadi və siyasi əlaqələr Azərbaycanın beynəlxalq imicini gücləndirir və onun təşəbbüslərinin daha geniş dəstək qazanmasına şərait yaradır. Bu isə xüsusilə regional layihələrin həyata keçirilməsi və yeni iqtisadi marşrutların formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin və Giorgia Meloninin mətbuata bəyanatları təsdiq edir ki, Azərbaycan–İtaliya münasibətləri enerji əməkdaşlığından çıxaraq logistika, investisiya, sənaye və geosiyasi koordinasiyanı əhatə edən çoxşaxəli strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib və bu proses Azərbaycanın həm Avropada siyasi çəkisini artırır, həm iqtisadi imkanlarını genişləndirir, həm də onu regional aktordan qlobal geosiyasi oyunçuya transformasiya edən uzunmüddətli strategiyanın mühüm elementi kimi çıxış edir.
Vasif Qafarov
Milli Məclisin deputatı
