Vətənə şərəfli xidmətin nümunəsi

Azərbaycan-ABŞ strateji tərəfdaşlığı inkişaf mərhələsindədir

CƏNUBİ QAFQAZA YENİ YANAŞMANIN QURUCUSU

Azərbaycanın xarici siyasətində Sülh Şurası yeni istiqamət kimi

İlham Əliyevin sülh strategiyası real nəticələr verir

Güclü siyasi iradənin və qətiyyətin təzahürü

Zəriflərin Zəfəri

Qadın fəallığı - cəmiyyətin modernləşmə kodu

"Dəmir yumruq" yerindədir: gücümüzü sınağa çəkməyin!

14 Noyabr 2025 17:38

533

DÜNYA

A- A+

Perudakı çuxur labirintinin sirri

Perunun cənubunda yerləşən Monte-Syerpe kompleksinin təyinatı uzun illərdir alimləri düşündürürdü. 5200-dən çox eyni ölçülü çuxurdan ibarət bu sirli strukturun nə üçün istifadə edildiyi barədə müxtəlif fərziyyələr mövcud idi. Sidney Universitetinin arxeoloqları aparılan yeni araşdırmalarla bu suallara daha aydın cavab gətiriblər. Qrup dronlarla əldə olunan görüntüləri, çöküntü nümunələrini və bitki qalıqlarını analiz edərək kompleksin həm bazar, həm də malların uçotu sistemi kimi fəaliyyət göstərdiyini müəyyən edib.

Nümunələrdə tapılan nişasta dənələri, qarğıdalı tozcuqları, dənli və balqabaq bitkilərinin izləri, eləcə də səbət toxuculuğunda istifadə olunan qamış qalıqları çuxurların ərzaq və daşınan malların saxlanılmasında istifadə olunduğunu göstərir. Monte-Syerpe ehtimal ki, Çinça mədəniyyətinin ticarət mərkəzlərindən biri olub. XV əsrdə isə İnka İmperiyasının tərkibinə daxil edilən zaman kompleks nəhəng hesablama sistemi — kipu məntiqinə bənzər vergi və ehtiyat uçotu aləti kimi qəbul edilib.

Bu çuxurlar həm ticarəti, həm idarəetməni, həm də mübadilə rituallarını birləşdirən unikal sosial texnologiya sayıla bilər. Kompleksin öyrənilməsi qədim And sivilizasiyalarının iqtisadi modeli haqqında yeni biliklər verir və onların dərin sosial təşkilatlanma qabiliyyətini nümayiş etdirir.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

12 Mart 2026 Altıillik fasilədən sonra Pekindən Pxenyana ilk qatar yola salınacaq

12 Mart 2026 İraqın neft limanları fəaliyyətini dayandırıb

12 Mart 2026 Pentaqon: ABŞ İrana qarşı müharibənin ilk altı günündə 11,3 milyard dollar xərcləyib

12 Mart 2026 Media: Yaxın Şərqdə gərginlik fonunda neftin qiyməti 100 dolları ötüb

12 Mart 2026 Çilinin yeni Prezidenti Jose Antonio Kastın inauqurasiya mərasimi olub

12 Mart 2026 “Reuters”: İranla altı günlük müharibə ABŞ-yə 11 milyard dollara başa gəlib

12 Mart 2026 Media: Yaxın Şərqdəki münaqişə Kiyevə sursat tədarükünü azaldacaq

12 Mart 2026 Dünyanın hər yeddi ölkəsindən birində qadınlar hakimiyyətdədir

PDF kimi oxu

Qəzet kimi vərəqlə

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Norveçin sabiq Baş naziri: Yeni dayanıqlı beynəlxalq nizam üçün BMT-də islahat vacibdir

15:10
12 Mart

AQTA sədri Şirvanda vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

15:06
12 Mart

Azərbaycan Cənubi Qafqazda Avropa İttifaqı üçün mühüm tərəfdaşdır

15:00
12 Mart

Agentlik: 2018-ci ildən indiyədək ölkəyə repatriasiya olunan uşaqlardan 5-i dövlət himayəsinə alınıb

14:43
12 Mart

Martın bütün sosial ödənişləri qrafikdən əvvəl yekunlaşdırılacaq

14:36
12 Mart

Sebastian Kurs: Mövcud beynəlxalq nizamı yenidən nəzərdən keçirməliyik

14:29
12 Mart

Altıillik fasilədən sonra Pekindən Pxenyana ilk qatar yola salınacaq

14:17
12 Mart

Ərəb Liqasının sabiq Baş katibi: XXI əsrdə qlobal təhlükəsizliyin əvvəlki mənası dəyişir

14:15
12 Mart

Şarl Mişel: Avropa İttifaqının əsas prinsipləri təhdid altındadır

14:14
12 Mart

Sabiq Kansler: Düşmənçilikdən uzaqlaşmaq və həll yolları barədə düşünmək vacibdir

14:12
12 Mart

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə İrana tibbi ləvazimatlar göndərəcək

14:12
12 Mart

İraqın neft limanları fəaliyyətini dayandırıb

14:11
12 Mart

UNESCO təmsilçisi: Azərbaycan kiçik ölkə olmasına baxmayaraq, qlobal problemlərin həllində böyük rol oynayır

14:09
12 Mart

Timor-Leste Prezidenti: Sülhün təmin edilməsi üçün dialoq və əməkdaşlıq hər zaman prioritet olmalıdır

14:08
12 Mart

XIII Qlobal Bakı Forumu işini panel iclaslarla davam etdirir YENİLƏNƏCƏK

14:07
12 Mart

Pentaqon: ABŞ İrana qarşı müharibənin ilk altı günündə 11,3 milyard dollar xərcləyib

14:03
12 Mart

DİN: İstehlakçıların aldadılması və keyfiyyətsiz məhsulların satışına görə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulub

14:01
12 Mart

Rumıniyanın sabiq Baş naziri: Enerji təhlükəsizliyinə Azərbaycanın verdiyi töhfə Avropa üçün çox vacibdir

13:42
12 Mart

Media: Yaxın Şərqdə gərginlik fonunda neftin qiyməti 100 dolları ötüb

13:39
12 Mart

Sabah hava əsasən yağmursuz olacaq, bəzi yerlərdə duman müşahidə ediləcək

13:23
12 Mart

Gürcü mediası Azərbaycan Prezidentinin və Aİ Şurasının Prezidentinin mətbuata bəyanatlarına geniş yer ayırıb

13:00
12 Mart

Bütün xəbərlər

Faydalı linklər

ÇOX OXUNANLAR

Güclü siyasi iradənin və qətiyyətin təzahürü11 Mart 2026

İlham Əliyevin mövqeyi qəti və prinsipialdır07 Mart 2026

Prezident İlham Əliyevdən İrana tarixi dərs06 Mart 2026

Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirilib05 Mart 2026

Azərbaycanın sərhəd tanımayan enerji siyasəti05 Mart 2026

Düşmənlərimiz İLHAM ƏLİYEVƏ nələri bağışlaya bilmirlər?!04 Mart 2026

"Azərbaycan"-ın 1918-1920-ci illərdə dərc olunan nömrələrinin transliterasiyası

OXUCU MƏKTUBLARI

Sənətini tezliklə Qubadlıda davam etdirəcək04 Noyabr 2025

Zibil konteynerlərinə ehtiyac var04 Noyabr 2025

Bir məktuba iki cavab04 Noyabr 2025

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!