Atmosferə atılan istixana qazlarının yaratdığı artıq istiliyin təxminən 90 faizini udan okeanlarda suyun temperaturu ölçmə tarixinin ən yüksək səviyyəsinə çatıb.
Anadolu Agentliyi xəbər verir ki, BMT Baş Assambleyasının qərarı ilə hər il iyunun 8-i okeanların qorunması və cəmiyyətdə fərqindəlik yaradılması məqsədilə “Dünya Okean Günü” kimi qeyd olunur. Builki mövzu “Yenidən xəyal et: Bildiyimiz dünyanın okeanında, okeanlarımızla yeni bir əlaqə” olaraq müəyyən edilib.
Okeanlar planetin 70 faizdən çoxunu əhatə edir və dünyadakı oksigenin ən azı 50 faizini istehsal edir. Karbon qazının təxminən 30 faizini udaraq qlobal istiləşmənin təsirlərini azaldır. Tərkibində 250 mindən çox dəniz canlısı növü qeydə alınıb. Dünyada 3 milyarddan çox insanın heyvani protein ehtiyacının ən azı 20 faizini təmin edir. Balıqçılıq və akvakultura sahəsində hazırda 60 milyondan çox insan çalışır. 2030-cu ilə qədər bu sahədə daha 40 milyon yeni iş yerinin açılacağı proqnozlaşdırılır.
Ümumdünya Təbiəti Mühafizə Fondunun hesabatına görə, 1970-2020-ci illər arasında dəniz canlılarının populyasiyası 56 faiz azalıb. Buna əsas səbəb kimi qlobal istiləşmə, həddindən artıq balıq ovu, sənaye tullantıları və hava çirkliliyi göstərilir. Hər il okeanlara 8 milyon ton plastik tullantı qarışır və bu, 2 mindən çox canlı növünə zərər verir.
Son iki ildə bu sahədə mühüm addım atılaraq təxminən 5 milyon kvadratkilometrlik dəniz sahəsi mühafizə altına alınıb.
“Advances in Atmospheric Sciences” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, 2025-ci ildə okeanların səthindən 2 kilometr dərinliyinə qədər olan hissəsində toplanan istilik miqdarı rekord həddə çatıb. Bu istilik dünyanın 2023-cü ildə istehlak etdiyi ümumi enerjidən təxminən 37 dəfə çoxdur. Ən sürətli istiləşmə Cənubi Atlantika, Şimali Sakit okean və Cənub okeanında qeydə alınıb.
Təhminə VERDİYEVA,
“Azərbaycan”
