Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Ermənistanın siyasi inkişaf trayektoriyası ardıcıl və ziddiyyətli mərhələlərdən keçib. Postsovet dövründə formalaşan Ermənistan siyasi sistemi müxtəlif liderlik modelləri və idarəetmə yanaşmaları ilə səciyyələnib. Xüsusilə son illərdə ölkədə baş verən siyasi proseslər göstərir ki, Ermənistan cəmiyyətində həm institusional dəyişikliklərə, həm də köklü islahatlara dair gözləntilər mövcuddur.
Bu fikirləri Ankara Universitetinin professoru, ermənişünas Yıldız Deveci Bozkuş AZƏRTAC-a açıqlamasında bildirib.
O qeyd edib ki, 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycanın qazandığı böyük Zəfərdən sonra regionda yaranan yeni reallıqlar Ermənistanın gələcək siyasi və hüquqi kursuna birbaşa təsir göstərir. Ermənistanda Konstitusiya və qanunvericilik müstəvisində mümkün dəyişikliklərin gündəmə gəlməsi obyektiv proses kimi qiymətləndirilə bilər. Bu, cəmiyyətin daxili transformasiya axtarışlarının nəticəsidir.
Professorun sözlərinə görə, bu məsələ Azərbaycanla başlanmış normallaşma prosesi baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
“Məlumdur ki, Azərbaycanın regional sülh və sabitlik təşəbbüsləri Türkiyə ilə əlaqəli şəkildə irəliləyir. Bu kontekstdə Konstitusiya dəyişikliyinin müzakirəyə çıxarılması təkcə daxili deyil, həm də regional gündəmin tərkib hissəsidir. Ermənistan cəmiyyətində bu məsələlərə münasibət birmənalı deyil. Müxalif siyasi qüvvələrin və diaspor dairələrinin etirazları mövcud olsa da, regionda sülh və normallaşmanın yaratdığı imkanlar bu müzakirələri daha da aktuallaşdırır. İndiyədək Azərbaycan və Türkiyə ilə aparılan danışıqlar və atılan praktik addımlar göstərir ki, normallaşma xətti ardıcıl şəkildə gündəmdə saxlanılır və erməni cəmiyyəti də tədricən bu reallığa uyğunlaşmağa çalışır”, - deyə ekspert bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu məsələ Vaşinqton bəyannaməsi və TRIPP layihəsi kontekstində də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ermənistan hakimiyyəti Konstitusiyada Azərbaycanla bağlı müddəaların dəyişdirilməsi məsələsində Bakının geri addım atmayacağının fərqindədir. Bununla bərabər, Türkiyə və Azərbaycan ilə münasibətləri inkişaf etdirməkdə maraqlı olan Ermənistanın danışıqlar masasından qalxmaq niyyətində olmadığı aydındır.
Ekspert bildirib ki, 2026-cı ilin iyununda keçiriləcək parlament seçkiləri Ermənistanın siyasi gələcəyi və regionda davamlı sülhün istiqaməti baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyır. “Bu seçkilər təkcə yeni siyasi konfiqurasiyanı deyil, həm də regionda uzunmüddətli sülhün hansı istiqamətdə formalaşacağını müəyyən edəcək”, – deyə Yıldız Deveci Bozkuş vurğulayıb.
Professorun qənaətinə görə, mövcud proqnozlar yeni Konstitusiyanın hazırlanması və referendum məsələsinin məhz 2026-cı il parlament seçkilərindən sonra gündəmə gələcəyini göstərir. Bu isə siyasi aktorlara mövqelərini cəmiyyətə daha açıq şəkildə təqdim etmək və yeni Konstitusiyanın formalaşmasında çoxluğun dəstəyini qazanmaq imkanı yaradacaq.
