Ulu Öndər Heydər Əliyev müasir dövlətçilik tarixində müstəsna rol oynamış, milli maraqları daim ali dəyər kimi ön planda saxlamış dahi şəxsiyyətdir. Onun çoxşaxəli fəaliyyəti yalnız bir dövrün deyil, uzunmüddətli və davamlı inkişaf modelinin formalaşdırılması ilə səciyyələnir. Qətiyyətli siyasi iradəsi, uzaqgörən strateji baxışı və zəngin idarəetmə təcrübəsi nəticəsində Ümummilli Lider sabitlik, tərəqqi və dayanıqlı inkişaf üçün möhkəm və sarsılmaz təməl yaratmışdır.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin sovet dövründəki fəaliyyəti respublikanın sosial-iqtisadi inkişafında dönüş mərhələsi kimi dəyərləndirilir. 1969-cu ildən başlayaraq həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət nəticəsində sənayeləşmə prosesi sürətlənmiş, yeni istehsal sahələri yaradılmış, mövcud müəssisələr modernləşdirilmişdir. Kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması üçün geniş proqramlar icra olunmuş, suvarma və meliorasiya sistemləri inkişaf etdirilmişdir. Regionların inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılmış, infrastruktur layihələri həyata keçirilmiş, yaşayış şəraiti yaxşılaşdırılmışdır. Eyni zamanda milli kadrların hazırlanması sahəsində həyata keçirilən siyasət nəticəsində gənclər yüksəkixtisaslı mütəxəssislər kimi formalaşmış, elm və təhsil sahəsində mühüm nailiyyətlər əldə olunmuşdur.
1993-cü ilin iyun ayında Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı dövlətçiliyin xilası kimi tarixə düşdü. Bu dövrdə ölkədə qeyri-sabitlik, iqtisadi tənəzzül və idarəetmədə yaranmış böhran qısa müddətdə aradan qaldırıldı. Dövlət qurumlarının fəaliyyəti bərpa edildi və hüquqi idarəetmə mexanizmləri möhkəmləndirildi. Milli birlik və həmrəylik gücləndirildi, dövlətin gələcək inkişaf istiqamətləri müəyyənləşdirildi.
1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan və "Əsrin müqaviləsi" kimi tarixə düşən neft sazişi yalnız iqtisadi deyil, eyni zamanda geosiyasi baxımdan da mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Bu saziş Xəzər hövzəsinin zəngin karbohidrogen ehtiyatlarının dünya bazarına çıxarılması üçün geniş imkanlar yaratdı və beynəlxalq enerji şirkətlərinin uzunmüddətli əməkdaşlığını təmin etdi. Sazişin imzalanması ilə ölkəyə milyardlarla dollar həcmində xarici investisiya axını başlandı, yeni neft infrastrukturunun yaradılması, müasir texnologiyaların tətbiqi və hasilatın səmərəliliyinin artırılması istiqamətində ciddi addımlar atıldı. Bununla yanaşı, enerji resurslarının dünya bazarlarına təhlükəsiz və alternativ marşrutlarla nəqli üçün iri boru kəməri layihələrinin əsası qoyuldu ki, bu da regionun enerji xəritəsində strateji mövqenin güclənməsinə səbəb oldu. "Əsrin müqaviləsi" iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi üçün maliyyə imkanları yaratdı, qeyri-neft sektorunun inkişafına təkan verdi və sosial layihələrin maliyyələşdirilməsində mühüm rol oynadı. Eyni zamanda bu saziş beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə etibarlı tərəfdaş imicinin formalaşmasına, qlobal enerji təhlükəsizliyinə töhfə verilməsinə və uzunmüddətli sabit inkişaf modelinin qurulmasına zəmin yaratdı.
Ordu quruculuğu sahəsində həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində Silahlı Qüvvələrimiz köklü şəkildə yenidən formalaşdırıldı və vahid komandanlıq prinsipi təmin edildi. Bu yanaşma orduda idarəetmənin mərkəzləşdirilməsinə, qərarların operativ qəbuluna və icra mexanizmlərinin daha səmərəli işləməsinə şərait yaratdı. Döyüş qabiliyyətinin artırılması istiqamətində hərbi hissələrin komplektləşdirilməsi, döyüş hazırlığının yüksəldilməsi, taktiki və strateji planlaşdırmanın təkmilləşdirilməsi üzrə ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi. Maddi-texniki təminatın gücləndirilməsi məqsədilə silah və texnika parkı yeniləndi, hərbi infrastruktur genişləndirildi, şəxsi heyətin sosial təminatı yaxşılaşdırıldı. Peşəkar hərbi kadrların hazırlanması istiqamətində ali hərbi təhsil sisteminin inkişafına xüsusi diqqət yetirildi, zabit korpusunun formalaşdırılması üçün məqsədyönlü proqramlar həyata keçirildi. Bu tədbirlər nəticəsində müasir tələblərə cavab verən, intizamlı və çevik ordu modelinin əsası qoyuldu və gələcək uğurlar üçün möhkəm baza yaradıldı.
1995-ci il noyabrın 12-də referendum (ümumxalq səsverməsi) nəticəsində Konstitusiyanın qəbul edilməsi hüquqi dövlət quruculuğunda mühüm və taleyüklü mərhələ kimi tarixə düşdü. Bu sənəd dövlətin siyasi və hüquqi sisteminin əsaslarını müəyyənləşdirərək demokratik idarəetmə prinsiplərini təsbit etdi. Konstitusiyada insan hüquq və azadlıqlarının qorunması ali məqsəd kimi müəyyən olundu, vətəndaşların hüquqi statusu, dövlət orqanlarının səlahiyyət bölgüsü və fəaliyyət mexanizmləri dəqiq şəkildə müəyyənləşdirildi. Qanunun aliliyi prinsipi təsbit olunaraq hüquqi dövlətin formalaşmasına zəmin yaradıldı, məhkəmə-hüquq sistemi üçün müasir çərçivə müəyyən edildi. Bu sənəd eyni zamanda vətəndaş cəmiyyətinin inkişafına, siyasi plüralizmin təmin olunmasına və dövlət idarəçiliyində şəffaflığın artırılmasına mühüm töhfə verdi. Konstitusiyanın qəbulu ilə hüquqi islahatların həyata keçirilməsi üçün möhkəm baza formalaşdı və dövlət idarəçiliyinin sabitliyi təmin olundu.
Sosial-iqtisadi sahələrdə aparılan islahatlar kompleks xarakter daşıyaraq əhalinin rifah halının yüksəldilməsinə və davamlı inkişafın təmin olunmasına yönəldildi. Sosial siyasət çərçivəsində pensiya sistemi yenidən quruldu, əməkhaqqı mərhələli şəkildə artırıldı, əhalinin həssas təbəqələrinin sosial müdafiəsi gücləndirildi. Müxtəlif sosial proqramlar vasitəsilə vətəndaşların yaşayış səviyyəsinin yaxşılaşdırılması, məşğulluğun artırılması və sosial bərabərliyin təmin olunması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. İqtisadi sahədə isə bazar münasibətlərinə keçid sistemli şəkildə həyata keçirildi, dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsi prosesi genişləndirildi, sahibkarlıq fəaliyyətinin inkişafı üçün əlverişli hüquqi və institusional mühit yaradıldı. Vergi və maliyyə siyasətində aparılan islahatlar iqtisadi sabitliyin möhkəmlənməsinə, büdcə gəlirlərinin artmasına və investisiya mühitinin yaxşılaşmasına xidmət etdi. Xarici investisiyaların cəlb olunması, ixrac potensialının genişləndirilməsi və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində atılan addımlar ölkənin uzunmüddətli iqtisadi inkişafını təmin edən əsas faktorlar kimi çıxış etdi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə səhiyyənin inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirilmiş və bu sahədə kompleks islahatlar həyata keçirilmişdir. Mövcud səhiyyə sisteminin yenidən qurulması, tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin artırılması və əhalinin sağlamlığının qorunması məqsədilə genişmiqyaslı tədbirlər görülmüşdür. İlk növbədə səhiyyə infrastrukturunun bərpası və inkişafı istiqamətində ciddi addımlar atılmış, xəstəxanalar, poliklinikalar və digər tibb müəssisələri əsaslı şəkildə yenidən qurulmuş və müasir tələblərə uyğunlaşdırılmışdır.
Regionlarda səhiyyə xidmətlərinin əlçatanlığının artırılması xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılmışdır. Kənd və rayon yerlərində yeni tibb müəssisələrinin yaradılması, mövcud olanların maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi və tibbi kadrlarla təminatın yaxşılaşdırılması nəticəsində əhali üçün tibbi xidmətlər daha əlçatan olmuşdur. Bu yanaşma əhalinin sağlamlıq səviyyəsinin yüksəldilməsində və sosial bərabərliyin təmin olunmasında mühüm rol oynamışdır.
Səhiyyə sistemində profilaktik tədbirlərin genişləndirilməsi də prioritet istiqamətlərdən biri olmuşdur. Xəstəliklərin qarşısının alınması məqsədilə peyvənd proqramları genişləndirilmiş, əhalinin tibbi müayinələrə cəlb olunması təşviq edilmiş, maarifləndirmə işləri gücləndirilmişdir. Bu tədbirlər nəticəsində yoluxucu və qeyri-yoluxucu xəstəliklərin yayılmasının qarşısının alınması istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə edilmişdir.
Tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi məqsədilə müasir tibbi texnologiyaların tətbiqi genişləndirilmişdir. Diaqnostika və müalicə sahəsində yeni avadanlıqların istifadəsi təmin edilmiş, qabaqcıl müalicə metodları tətbiq olunmuşdur. Eyni zamanda tibb işçilərinin peşə hazırlığının artırılması istiqamətində sistemli tədbirlər görülmüş, onların ixtisasartırma kurslarına cəlb olunması təmin edilmişdir. Bu amillər səhiyyə xidmətlərinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasına mühüm töhfə vermişdir.
Bütün bu tədbirlər səhiyyə sisteminin dayanıqlı inkişafını təmin etmiş, əhalinin sağlamlıq göstəricilərinin yaxşılaşmasına və həyat keyfiyyətinin yüksəlməsinə mühüm təsir göstərmişdir. Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi səhiyyə siyasəti sonrakı dövrlərdə daha da inkişaf etdirilmiş və müasir tələblərə uyğunlaşdırılmışdır.
Təhsil sahəsində həyata keçirilən islahatlar nəticəsində bu sahə dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmiş və sistemli şəkildə inkişaf etdirilmişdir. Yeni məktəblərin tikilməsi və mövcud təhsil müəssisələrinin əsaslı şəkildə yenidən qurulması nəticəsində təhsil infrastrukturu müasir tələblərə uyğunlaşdırılmış, şagird və müəllimlər üçün daha əlverişli tədris mühiti yaradılmışdır. Maddi-texniki bazanın gücləndirilməsi çərçivəsində məktəblər müasir avadanlıqlarla təmin edilmiş, informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının tədris prosesinə inteqrasiyası genişləndirilmişdir. Təhsil sisteminin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində kurikulum islahatları aparılmış, yeni tədris metodları tətbiq olunmuş, müəllimlərin peşəkarlıq səviyyəsinin artırılması üçün ixtisasartırma proqramları həyata keçirilmişdir. Gənclərin keyfiyyətli təhsil alması üçün geniş imkanlar yaradılmış, onların xarici ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dəstək verilmiş, bu da gələcəkdə yüksəkixtisaslı kadr potensialının formalaşmasına mühüm təsir göstərmişdir.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin xarici siyasət strategiyası milli maraqlara əsaslanan, praqmatik və balanslaşdırılmış yanaşma ilə səciyyələnmişdir. Bu strategiya çərçivəsində müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri qurulmuş, beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələr genişləndirilmiş və çoxtərəfli diplomatik platformalarda fəal iştirak təmin edilmişdir. Enerji və nəqliyyat layihələri vasitəsilə regionun strateji əhəmiyyəti artırılmış, ölkə qlobal iqtisadi sistemin mühüm iştirakçılarından birinə çevrilmişdir. Xüsusilə enerji diplomatiyası vasitəsilə beynəlxalq tərəfdaşlarla etibarlı münasibətlər formalaşdırılmış, resursların dünya bazarlarına çıxarılması təmin edilmişdir. Bu siyasət nəticəsində beynəlxalq aləmdə etibarlı tərəfdaş imici möhkəmlənmiş, xarici ölkələrlə siyasi və iqtisadi əlaqələr daha da dərinləşmişdir.
Heydər Əliyevin siyasi kursu Prezident İlham Əliyev tərəfindən ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə - müasir çağırışlara uyğun davam etdirilmişdir. Bu siyasətin nəticəsi olaraq Azərbaycan 44 günlük Vətən müharibəsində tarixi Qələbə əldə etmiş, uzun illər davam edən münaqişəyə son qoymuşdur. Müasir ordu quruculuğu, güclü iqtisadi potensial və milli birlik bu Qələbənin əsas amilləri kimi çıxış etmişdir. 2023-cü il sentyabrın 19-20-də həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində suverenlik tam bərpa olunmuş, dövlətin bütün ərazilərində konstitusiya quruluşu təmin edilmişdir. Bu proseslər dövlətin gücünü və qətiyyətini bir daha nümayiş etdirmişdir.
Əldə olunan bütün uğurların əsasında Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji inkişaf xətti dayanır. Bu kursun ardıcıl şəkildə davam etdirilməsi nəticəsində dövlət idarəçiliyi daha da təkmilləşdirilmiş, sosial-iqtisadi sahələrdə davamlı inkişaf təmin olunmuşdur. Beynəlxalq mövqelər möhkəmlənmiş, regionda və qlobal miqyasda nüfuz artmışdır. Milli maraqların qorunması və təmin olunması istiqamətində həyata keçirilən siyasət ölkənin gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin yaratmış, sabitlik və tərəqqi üçün etibarlı əsas formalaşdırmışdır.
Müşfiq MƏMMƏDLİ,
Milli Məclisin deputatı
jpg_1777669996.jpg)
