Yay insanların açıq havada daha çox vaxt keçirdiyi, günəş şüalarının orqanizmə daha çox təsir etdiyi dövrdür. Bu fəsildə ultrabənövşəyi şüaların mənfi təsirləri ən həssas orqanımız olan gözlərimizdən də yan keçmir.
Göz sağlamlığının qayğısına qalmaq həmişə vacibdir, lakin xüsusilə yayda həddindən artıq günəş şüalarına məruz qalma nəticəsində bu orqan zədələnə, görmə qabiliyyətinə əhəmiyyətli zərər verə bilər. Yayda göz problemlərinin qarşısını almaq üçün bəzi vacib məqamlara diqqət yetirmək lazımdır. Keyfiyyətli gün eynəklərindən istifadə və düzgün qulluq müxtəlif zərərlərin qarşısını almağa və görmə qabiliyyətini qorumağa kömək edə bilir.
Günəş şüaları, qum və külək konyunktivitin birbaşa səbəbləridir
Mövzu ilə bağlı qəzetimizə açıqlama verən Kliniki Tibbi Mərkəzin həkim-oftalmoloqu Fəridə Bağırovanın sözlərinə görə, yayda daha çox mövsümi allergik konyunktivitə rast gəlinir: "Polinoz konyunktivit kimi də tanınan bu narahatlıq gözlərin konyunktivasının bitki tozcuqlarına qarşı allergik reaksiyası nəticəsində yaranan iltihabıdır. Bu hal adətən bitkilərin çiçəkləmə dövrləri ilə əlaqədar yaz-yay aylarında müşahidə olunur, qaşınma, gözlərdə "qum" hissi, qızartı, işığa qarşı həssaslığın artması və göz qapaqlarının şişməsi ilə xarakterizə edilir. Günəş şüaları, qum və külək konyunktivitin birbaşa səbəbləridir. Açıq havada günəşə uzun müddət birbaşa məruz qalan işçilər, göz əməliyyatı olmuş xəstələr, yaşlılar, körpələr, həmçinin xroniki xəstəliyi, irsi meyilliliyi və ultrabənövşəyi şüalara allergiyası olanlar risk qrupuna daxildirlər".
Həkim-oftalmoloq dedi ki, allergik konyunktivitə yoluxmuş xəstələr allergiyalarının nəyə qarşı olduğunu müəyyən edib həmin maddə ilə təmasdan mümkün qədər uzaq durmalıdırlar. Gigiyena qaydalarına əməl etmək, gözləri çirkli əllərlə ovuşdurmamaq vacib şərtlərdəndir. Belə ki, gözü hər dəfə ovuşduranda onun ön hissəsində yerləşən buynuz qişa incəlməyə başlayır. Bu da gözün ön seqmentinin deformasiyasına və tədricən astiqmatizm yaranmasına səbəb olur. Polinoz konyunktivit zamanı şişkinlik və qaşınmanı azaltmaq üçün soyuq kompreslər, iltihab əleyhinə antihistamin damcılar və məlhəmlər, gözləri nəmləndirmək üçün süni gözyaşları tövsiyə edilir. Simptomlar keçmədikdə və ya pisləşdikdə isə daha dəqiq diaqnoz və müalicə üçün həkimə müraciət etmək vacibdir.
"İsti havalarda üzləşdiyimiz problemlərdən biri də göz quruluğudur. Sağlam göz üçün müəyyən miqdarda göz yaşı lazımdır. Göz yaşı təbəqəsi gözün ən kənar hissəsini əhatə edir və aydın görməni təmin edir. İsti hava, kondisioner və ventilyatorlar, hovuz suları gözün normal yaş ifrazatını azaldaraq gözdə quruluğa səbəb olur, yanma, batma və yandırma hissi əmələ gəlir. Bunun qarşısını almaq üçün oftalmoloqla məsləhətləşərək süni gözyaşı damcılarından istifadə etmək lazımdır", - deyə mütəxəssis qeyd edib.
Eynəkdən istifadə yalnız günəşli hava ilə məhdudlaşmamalıdır
Günəşli havalarda mütləq gün eynəyi, papaq və çətirlərdən istifadə edilməlidir. Bu barədə danışan Fəridə Bağırova bildirib ki, buludlu havalarda belə UV (ultrabənövşəyi) şüalar mövcud olduğu üçün eynəkdən istifadə yalnız günəşli hava ilə məhdudlaşmamalıdır: "Ultrabənövşəyi şüalar uzunmüddətli göz zədələnmələrinə səbəb ola bilər. Gözlərin qorunması üçün 100 faiz UV qoruyuculu gün eynəklərindən istifadə olunmalıdır. Hər iki növ UV şüanı (UVA və UVB) filtr edən eynəklər seçilməlidir. Geniş çərçivəli eynəklər yanlardan gələn şüalardan da qoruduğu üçün onlara üstünlük verilməlidir. Polarizasiya isə əks etdirilən işığı azaldır, nəticədə göz daha gec yorulur. Lakin bu, UV qoruması demək deyil, əlavə rahatlıqdır. Gün eynəkləri alarkən sertifikatlı eynəklərə üstünlük verilməlidir. Onların çərçivələri yüngül, şüşələri tünd olmalı, keyfiyyətli materialdan hazırlanmalıdır. Ucuz, UV qoruması olmayan tünd şüşəli eynəklərdən uzaq durmaq lazımdır. Bu tip eynəklər göz bəbəyini genişləndirərək ultrabənövşəyi şüaların zərərini artıra bilər. Gün eynəyi seçərkən onun qoruyuculuğuna xüsusi diqqət edilməlidir".
Həkim-oftalmoloqun sözlərinə görə, uşaqların gözləri hələ tam inkişaf etmədiyi üçün ultrabənövşəyi şüalar onlara daha çox zərər verə bilər: "6 aydan yuxarı uşaqlar UV filtrasiyalı gün eynəklərindən istifadə etməlidirlər. Uşaqlar üçün eynəklər qırılmayan və elastik materialdan hazırlanmalıdır. Azyaşlılar gün eynəklərini uzun müddət taxa bilmədikləri üçün onlara şlyapa, kölgə, çətir daha uyğundur. İsti havalarda hovuzlardan çox istifadə olunur. Suyun təmizliyi üçün istifadə olunan kimyəvi maddələr göz allergiyalarına səbəb olduğu üçün yaşından asılı olmayaraq, hər kəs hovuza girərkən su eynəklərindən istifadə etməlidir".
Bir qisim insan yay aylarında kontakt linza istifadəsinin təhlükəli olduğunu düşünür. Həkim-oftalmoloq bildirib ki, gigiyena qaydalarına və bəzi məqamlara xüsusi diqqət yetirilsə, yayda kontakt linza istifadəsi təhlükəsizdir: "İsti havalarda gözlər daha tez quruyur. Linza istifadəçiləri süni göz yaşı ilə gözlərini nəmləndirməlidirlər. Günəşdən qorunmaq üçün linza + gün eynəyi kombinasiyası ən yaxşısıdır. Linza ilə hovuza və ya dənizə girmək təhlükəlidir. Hovuz, dəniz və hətta duş suyu mikroorqanizmlərlə doludur. Kontakt linzalar bu mikrobları "udaraq" göz infeksiyalarına, o cümlədən çox ciddi "Acanthamoeba keratiti" adlı görmə itkisinə səbəb ola biləcək infeksiyaya yol aça bilər. Əgər suya linza ilə girməyə məcbursunuzsa, yalnız birdəfəlik (gündəlik) linzalardan istifadə etməli və çıxandan sonra dərhal atmalısınız.
Ülkər XASPOLADOVA,
"Azərbaycan"
