İstehlakçıların hüquqlarının təmini sahəsində daxili işlər orqanlarının da rolu əhəmiyyətlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində istehlakçıların aldadılmasına, keyfiyyətsiz məhsulların istehsalına və satışına görə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulub və həmin cinayətlər üzrə ibtidai istintaq aparmaq səlahiyyəti polis orqanlarına həvalə edilib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Kibercinayətkarlıqla Mübarizə Baş İdarəsinin rəisi Emil Mehdiyev "Müasir rəqəmsal dünyada istehlakçılar: elektron ticarət, rəqəmsal xidmətlər və təhlükəsizlik" mövzusunda keçirilən forumda deyib.
Onun sözlərinə görə, istehlakçıların hüquqlarının qorunmasının yalnız inzibati və ya iqtisadi nəzarət mexanizmləri ilə deyil, həm də cinayət-hüquqi tədbirlər vasitəsilə təmin olunur.
“Son illərdə internet istifadəçilərinin sayının sürətlə artması virtual məkanda törədilən cinayətlərin dinamikasına birbaşa təsir göstərir. Elektron ticarət sahəsində törədilən cinayətlərin təhlili göstərir ki, cinayətkarlar müxtəlif kiberdələduzluq üsullarından istifadə edirlər. Müəyyən edilib ki, bu üsullar arasında ən geniş yayılmış olanlar saxta elektron ticarət saytlarının, saxta investisiya platformalarının, maliyyə dələduzluğu piramidalarının yaradılması, eləcə də fişinq və digər oxşar aldatma metodlarıdır. Bu üsullarla cinayətkarlar insanların etibarından sui-istifadə edir, müxtəlif vədlər və saxta təkliflərlə onları aldadaraq pul vəsaitlərini ələ keçirirlər. Üsulların ümumi mahiyyəti, demək olar ki, dəyişməz qalsa da, onların tətbiq formaları və aldatma taktikaları daim yenilənir. Belə ki, cinayətkarlar zərərçəkənləri aldatmaq üçün istifadə etdikləri texnoloji vasitələri və proqram təminatlarını mütəmadi olaraq təkmilləşdirir və mövcud texnoloji imkanlara uyğunlaşdırırlar. Xüsusilə süni intellekt texnologiyalarının inkişafı bu sahədə yeni risklər formalaşdırır. Artıq bəzi hallarda süni intellekt vasitəsilə fişinq mesajlarının hazırlanması və hətta insanların səsinin klonlaşdırılması kimi üsullardan istifadə edilməklə şəxslərin aldadılması faktları müşahidə olunur. Eləcə də cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitləri, izlənilməsi daha mürəkkəb proses olan virtual aktivlərə çevrilərək, leqallaşdırılması həyata keçirilir”, - deyə idarə rəisi vurğulayıb.
Emil Mehdiyev əlavə edib ki, bu tipli cinayətlərin açılması və təqsirli şəxslərin müəyyən edilib məsuliyyətə cəlb olunması prosesini mürəkkəbləşdirən bir sıra obyektiv amillər mövcuddur: “İlk növbədə qeyd edim ki, kiberdələduzluq fəaliyyəti ilə məşğul olan cinayətkar qruplar adətən transmilli xarakter daşıyır və bu xüsusat istintaq hərəkətlərinin və əməliyyat-axtarış tədbirlərinin həyata keçirilməsini daha da mürəkkəbləşdirir. Digər tərəfdən, belə qrupların üzvləri arasında birbaşa fiziki əlaqə əksər hallarda mövcud olmur və onlar bir-birini şəxsən tanımırlar. Əlaqələr əsasən sosial şəbəkələr, müxtəlif mesajlaşma tətbiqləri və digər elektron kommunikasiya vasitələri üzərindən qurulur. Kibercinayətkarlıqla mübarizədə yalnız hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyəti kifayət deyil. Bu sahədə effektiv nəticələrin əldə olunması üçün bütün maraqlı tərəflərin – dövlət qurumları, banklar, maliyyə institutları, mobil rabitə operatorları və internet provayderlərinin birgə fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Aparılan profilaktik tədbirlərin nəticəsi olaraq 2025-ci ildə informasiya texnologiyalarından istifadə edilməklə törədilən cinayətlərin sayında azalma tendensiyası müşahidə edilib”.
jpeg_1773309701.jpeg)
