20 il ərzində 39 mindən çox hadisə qeydə alınıb
Müharibə və əhalinin köçürülməsi, xüsusən Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi nəticəsində qurbanlar məcburi əmək və cinsi istismarla üzləşdikcə böhran daha da ağırlaşır. Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının (BMqT) son məlumatlarına görə, 20 il ərzində Avropada 39 mindən çox insan alveri hadisəsi qeydə alınıb.
2002-2022-ci illər arasında bu növ qaçaqmalçılığın qurbanlarının 85 faizi 30-38 yaş arası yetkinlər, 15 faizi isə uşaqlar olub. Qlobal miqyasda insan alveri qurbanlarının sayı 125 min yetkin və 30 min uşağa çatıb. BMqT ekspertləri hesab edirlər ki, əsl rəqəm hesabatların az verilməsi və aşkarlamadakı boşluqlar səbəbindən daha yüksəkdir.
Avropada bu müasir köləliyin qurbanları əsasən 9 ölkənin vətəndaşlarıdır: Ukraynadan 19 mindən çox, Moldovadan 10.464 və Belarusdan 4.286 nəfər. "Müharibə həmişə insanlığa qarşı cinayətlərin yayılması üçün münbit zəmin yaradır", - deyə insan alverinə qarşı mübarizə və uşaqların müdafiəsi üzrə ekspert Yuliya Saçenko Avropa Şurasının iclasından sonra LinkedIn-də qeyd edir. "Məlumatlar göstərir ki, son 4 ildə Ukraynaya qonşu ölkələrdə ən azı 13 nəfər insan alverinin qurbanı olub".
Qadınlar bütün qurbanların beşdəüçünü təşkil edir ki, bu da kişilərin nisbətindən təxminən iki dəfə çoxdur. Bundan əlavə, insan alverinin ən çox qurbanları Ukraynada (8413) və Moldovada (5866) qeydə alınıb. Qurbanların demək olar ki, yarısı bir il və ya daha az, 35 faizi isə bir ildən iki ilə qədər müddətə köləliyə məruz qalıb. Onların yarısı tikintidə (52 faiz) və kənd təsərrüfatında (29 faiz) məcburi əməyə məruz qalıb. 48 faizi cinsi istismara məcbur edilib. Qurbanlar həmçinin pornoqrafiya istehsal etməyə məcbur ediliblər.
Qaçaqmalçılar qurbanlar üzərində əsas nəzarət üsulları kimi psixoloji, fiziki və cinsi zorakılıqdan istifadə ediblər. Qurbanın pula çıxışını və hərəkət azadlığını məhdudlaşdırmaq, habelə zəruri tibbi yardımdan imtina etmək də nəzarətin qorunması üçün istifadə edilən ümumi bir taktikadır.
BMT-nin məlumatına görə, cinayətkarların ən böyük nisbəti əmək brokerləri, podratçılar, rəsmi işəgötürənlər və qaçaqmalçılardır.
Rizvan CƏFƏROV,
"Azərbaycan"
