Təməl gücünü ortaq tarixi köklərimizdən və gündən-günə inkişaf edən qardaşlıq əlaqələrindən alan Türkiyə-Azərbaycan birliyi bu gün dünya üçün nümunədir. Reallıqdır ki, müasir dünya siyasətinin mürəkkəb geosiyasi arenasında dövlətlərarası münasibətlər çox vaxt müvəqqəti maraqlar üzərində qurulur.
Bu mənada Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlər həmin qlobal qaydalara zidd, unikal xarakter daşıyır. Hazırda Bakı və Ankara arasındakı həmrəylik, xüsusilə iki ölkənin liderləri İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasındakı qarşılıqlı etimada söykənən şəxsi dostluq münasibətləri həm də regionun təhlükəsizliyinin əsas sütununa çevrilib. Təsadüfi deyil ki, hər iki ölkə terrorizm, işğal və digər təhdidlərə qarşı birgə mübarizə aparmağı bir dövlət ənənəsinə çeviriblər.
Martın 11-də Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Quru Qoşunları komandanı, ordu generalı Metin Tokelin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri regional proseslərin mürəkkəbləşdiyi bir dövrdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. Bu səfər regiondakı geosiyasi mənzərə fonunda Türkiyənin Azərbaycanın yanında olmasının əyani nümayişi idi.
Müttəfiqliyi zirvəyə daşıyan sənəd
2021-ci il iyunun 15-də - xalqımız üçün rəmzi məna daşıyan Qurtuluş Günündə Azərbaycan və Türkiyə arasında Qarabağda imzalanan Şuşa Bəyannaməsi bu sarsılmaz birliyi beynəlxalq hüquq müstəvisində ən yüksək zirvəyə daşıdı. Bu bəyannaməni, sadəcə, iki dövlətin niyyət protokolu deyil, regionun təhlükəsizlik balansını tənzimləyən strateji sənəd də adlandırmaq olar.
Ölkələrimizin regional güc mərkəzi kimi beynəlxalq səviyyədə mövqeyinin möhkəmlənməsinə mühüm zəmin yaradan bu bəyannamənin müddəalarında göstərilir ki, tərəflərdən hər hansı birinin müstəqilliyinə, suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə, beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına və ya təhlükəsizliyinə qarşı üçüncü dövlət və ya dövlətlər tərəfindən təhdid və ya təcavüz edildiyi təqdirdə birgə məsləhətləşmələr aparılması, bu təhdid və ya təcavüzün aradan qaldırılması məqsədilə BMT Nizamnaməsinin məqsəd və prinsiplərinə müvafiq təşəbbüs həyata keçirilməsi, BMT Nizamnaməsinə uyğun olaraq bir-birinə lazımi yardım göstərməsi, Silahlı Qüvvələrin güc və idarəetmə strukturlarının əlaqələndirilmiş fəaliyyətinin təşkili nəzərdə tutulur.
Sənədin müddəalarından da aydın olduğu kimi, bir dövlətin təhlükəsizliyinin, ərazi bütövlüyünün təhdid edilməsi digəri üçün də təhdid kimi qəbul ediləcək və lazımi tədbirlərin həyata keçirilməsi öhdəçiliyini yaradacaq.
Ümumiyyətlə, bu bəyannamə Azərbaycan və Türkiyənin təhlükəsizliyinin artıq bölünməz bir bütövə çevrildiyinin göstəricisi oldu.
Azərbaycan və Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsi, birgə fəaliyyət qabiliyyətinin artırılması və müasir hərbi texnologiyaların tətbiqi istiqamətində atılan addımlar da məhz bu amala xidmət edir.
"Bir millət, iki dövlət"
Bu kontekstdə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Quru Qoşunları komandanı, ordu generalı Metin Tokelin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri də bir növ dünyaya mesaj xarakteri daşıyırdı.
Sözügedən səfər çərçivəsində qonaqlar Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun (ƏÜO) qərargahında olublar. Ordu generalı Metin Tokel bölgədə sabitliyin gücləndirilməsi və təhlükəsizliyin tam təmin edilməsi məqsədilə Türkiyənin daim Azərbaycanın yanında olduğunu və tarixi Şuşa Bəyannaməsinin müddəalarına uyğun olaraq, istənilən hərbi yardımı göstərməyə hazır olduqlarını bildirib. Ordu generalı iki ölkə arasındakı münasibətlərin strateji və hərbi tərəfdaşlıq baxımından möhkəm təmələ sahib olduğunu söyləyib.
Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəsi Ceyhun Cəlilov Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Quru Qoşunlarının komandanı, ordu generalı Metin Tokelin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb.
Görüşdə Metin Tokel strateji müttəfiqliyə əsaslanan hərbi əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi baxımından qarşılıqlı səfərlərin əhəmiyyətini vurğulayıb. O, Azərbaycan Ordusunun davamlı inkişaf etdiyini və bunun qardaş Türkiyədə böyük məmnunluq doğurduğunu qeyd edib.
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Quru Qoşunlarının komandanı Metin Tokel Naxçıvan Muxtar Respublikasına dron hücumunun narahatlıq doğurduğunu diqqətə çatdırıb. Onun Naxçıvandan verdiyi bəyanatlar Türkiyənin qətiyyətli mövqeyini bir daha təsdiqlədi. O, bölgədə sabitliyin gücləndirilməsi və təhlükəsizliyin tam təmin edilməsi üçün ölkəsinin daim Azərbaycanın yanında olduğunu xüsusi vurğuladı. Bu, Şuşa Bəyannaməsinin müddəalarının kağız üzərində deyil, real meydanda hər an tətbiq olunmağa hazır olduğunu göstərən bir mesaj idi.
Ordu generalı Metin Tokelin səfər çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər Naxçıvandan bütün dünyaya, xüsusilə də regionda sabitliyi pozmağa meyilli olan qüvvələrə ünvanlanmış ciddi xəbərdarlıq idi. Azərbaycana yönələn hər hansı təhdid, o cümlədən Naxçıvana dron hücumları ilə bağlı narahatlığın ifadə edilməsi Türkiyənin bu strateji bölgəni diqqətdə saxladığının göstəricisidir.
Ümumiyyətlə, qardaş ölkələrin liderlərinin İranın raket hücumları ilə bağlı bir-birlərinə zəng vuraraq dəstək göstərməsi Azərbaycan və Türkiyənin sarsılmaz birliyini bir daha nümayiş etdirdi. Bu gün Azərbaycan-Türkiyə birliyi dünyada hesablaşılan böyük gücə çevrilib. Regionla bağlı istənilən layihə və ya məsələ bu iki ölkənin maraqları nəzərə alınmadan reallaşdırıla bilməz.
İstər prezidentlərin martın 5-də və 9-da qarşılıqlı telefon zəngləri, istərsə də ordu generalı Metin Tokelin Naxçıvan səfəri bir daha göstərdi ki, Türkiyə və Azərbaycan "bir millət, iki dövlət" olaraq bölgədə sülhün və təhlükəsizliyin əsas qarantıdırlar.
Bu birlik həm də ondan xəbər verir ki, Azərbaycanın suverenliyinə qarşı yönələ biləcək hər hansı təhdidin qarşısında hər zaman iki qardaş dövlətin ortaq və sarsılmaz gücü dayanacaq.
Yasəmən MUSAYEVA,
"Azərbaycan"
